MEB Öğretmen Alımı Mülakatına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

MEB Öğretmen Alımı Mülakatına Yönelik Tutum Ölçeği, 2020 yılında Çar, Keleşoğlu ve Yarar tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından gerçekleştirilen öğretmen atama mülakat süreçlerine karşı sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri (tutumları) ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, bu kritik atama sürecine yönelik algılanan adalet, kaygı ve beklentileri kapsamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen ataması, MEB mülakatı, tutum, öğretmen adayı, psikometrik ölçek, mülakat kaygısı, adalet algısı.

Yazarlar

Bülent Çar, Serkan Keleşoğlu, Selda Yarar.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının devlet okullarına atanma sürecinde karşılaştıkları mülakat uygulamalarına dair genel eğilimlerini ve duygusal tepkilerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, eğitim politikası yapıcılarına ve ilgili kurumlara, atama süreçlerinin adaylar üzerindeki psikolojik etkilerini anlamak için nicel veriler sağlamaktadır.

Ölçek, adayların mülakatın gerekliliği, objektifliği ve sonuçlarının kariyer beklentileri üzerindeki etkisi hakkındaki tutumlarını belirleyerek, gelecekteki mülakat sistemlerinin iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirmeye katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının MEB öğretmen alım mülakatlarına yönelik çok boyutlu tutum yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşende incelenir: Duygusal Tepkiler (mülakatla ilişkili stres ve kaygı düzeyleri), Bilişsel Değerlendirme (mülakatın adil ve şeffaf olup olmadığına dair inançlar) ve Davranışsal Eğilimler (mülakata hazırlanma motivasyonu veya kaçınma davranışları). Ölçek, bu bileşenlerin her birini kapsayarak adayın mülakata yönelik genel yönelimini kapsamlı bir şekilde ortaya koymayı hedefler.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, aracın ölçmek istediği psikolojik yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve madde havuzu oluşturulmuştur. Yapı geçerliği bağlamında ise tipik olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Yazarlar (Çar, Keleşoğlu, Yarar, 2020), DFA sonuçlarının elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Ölçek maddelerinin ilgili boyutlarda yüksek faktör yüklerine sahip olduğu ve model uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir düzeylerde olduğu rapor edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu (genellikle .80 üzerinde) ve alt boyutların da kabul edilebilir düzeyde güvenirlik sunduğu belirtilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen puanların istikrarlı olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, mülakata yönelik tutumun farklı veçhelerini temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahip olduğundan, yapı geçerliğini test etmek için faktör analizleri kullanılmıştır. İlk olarak, veri setinin faktörleştirilmeye uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Küresellik Testi ile kontrol edilmiştir. Ardından, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin temel boyutları belirlenmiştir.

AFA sonucunda, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğu tespit edilmiş ve bu faktörler, mülakata yönelik tutumun farklı veçhelerini temsil etmiştir (Örneğin: Mülakatın Adilliği, Mülakat Kaygısı). Son olarak, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması sağlanmıştır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Psikometrik Ölçek)

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum – Kesinlikle Katılmıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Genellikle 20-30 yaş arası (Lisans son sınıf öğrencileri ve mezunlar)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören veya mezun olmuş ve MEB atama mülakatlarına hazırlanan bireyler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

MEB, öğretmen atama mülakatı, psikometri, geçerlik, güvenirlik, eğitim psikolojisi, faktör analizi, öğretmen alımı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Serkan Keleşoğlu)

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarlara referans verilerek ücretsizdir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Serkan Keleşoğlu ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Çar, B., Keleşoğlu, S., ve Yarar, S. (2020). Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Alım Görüşmelerine Yönelik Tutumlarına İlişkin Bir Ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6 (2), 524-537.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarinin-milli-egitim-bakanligi-ogretmen-alim-gorusmelerine-yonelik-tutumlarina-iliskin.pdf

MEB Öğretmen Alımı Mülakatına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Çar, Keleşoğlu ve Yarar (2020) yayınına başvurulması gerekmektedir.