MEB Okul Öncesi Eğitim Programını Değerlendirme Ölçeği

Özet

MEB Okul Öncesi Eğitim Programını Değerlendirme Ölçeği (MEB-OÖEPDÖ), 2016 yılında Naim Ünver tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından uygulanan okul öncesi eğitim programının etkinliğini ve programın uygulanması sürecinde öğretmenlerin sergilediği uygulamaları ve rolleri sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, 67 madde ve 5 alt boyuttan oluşmakta olup, öğretmenlerin programı planlama, uygulama ve değerlendirme yeterliliklerini Likert tipi derecelendirme ile ölçmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, elde edilen veriler aracın psikometrik açıdan güçlü olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Eğitim, Program Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Uygulamaları, Psikometrik Özellikler, Öğretmen Rolleri, MEB Programı

Yazarlar

Naim Ünver

Amaç

Ölçeğin geliştirilmesindeki temel amaç, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından belirlenen okul öncesi eğitim programının sınıf ortamında ne derece etkili bir şekilde uygulandığını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu araç, özellikle programın uygulanmasında görev alan öğretmenlerin uygulamalarını, programın hedefleri doğrultusunda değerlendirmelerine olanak tanımaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin programın farklı bileşenlerine ne kadar katıldığını, hangi rollerde bulunduğunu ve günlük yaşam aktivitelerini programa ne ölçüde entegre edebildiğini belirleyerek, programın geliştirilmesi ve öğretmen eğitimlerinin planlanması için somut geri bildirim sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

MEB Okul Öncesi Eğitim Programını Değerlendirme Ölçeği, toplam 67 madde ve beş ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, okul öncesi eğitim programının uygulanmasında kritik öneme sahip olan farklı pedagojik ve değerlendirme alanlarını kapsamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin programı uygulama ve çocukları değerlendirme becerilerini çok yönlü olarak ele almaktadır.

Ölçeğin yapısal modeli, uygulamayı değerlendirme sürecini parçalara ayırarak daha detaylı analiz imkanı sunmaktadır. Bu boyutlar şunlardır: Öğretmen Rolleri, Programı ve Çocukları Değerlendirme, Küçük Grup Etkinliklerini Düzenleme ve Çocuğu Etkinliklerde Değerlendirme, Etkinlikleri Planlama ve Günlük Yaşam Aktivitelerini Programa Yansıtma ve Değerlendirme.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde toplanan verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için öncelikle Bartlett Küresellik Testi uygulanmıştır. Ayrıca, elde edilen verilerden kaç faktör oluşturulabileceğini görselleştirmek ve belirlemek amacıyla Çizgi Grafiği (Scree Plot) analizi yapılmıştır.

Geçerlik çalışmaları kapsamında ayrıca, aracın iç tutarlılığını ve madde özelliklerini inceleyen madde analizi testleri de gerçekleştirilmiştir. Bu istatistiksel yöntemler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini doğrulamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Küresellik Testi sonucunda KMO değeri 0.898 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Bartlett Ki Kare değeri ise 21209.117 (p:0.000) olarak tespit edilmiştir.

İç tutarlılık güvenirliğini hesaplamak amacıyla Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı hesaplanmıştır. Ayrıca, Sperman-Brown testi yarılama yöntemi (Split-Half) ile aracın güvenirliği hesaplanmıştır. Bu analizde, testin ilk yarısının Cronbach’s Alpha katsayısı 0.906, ikinci yarısının Cronbach’s Alpha katsayısı 0.900 ve iki yarılanmış soru formu arasındaki korelasyon katsayısı 0.832 olarak bulunmuştur. Ek olarak, Friedman’s Ki-Kare testi (Friedman’s ki-kare=7638,500, p=0,000) sonuçları da p<0.001 düzeyinde anlamlı bulunmuş olup, bu veriler ölçme aracının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde, veri setinin faktörleştirmeye uygunluğunu kontrol etmek için KMO ve Bartlett Küresellik Testleri uygulanmıştır. Yüksek KMO değeri (0.898) ve anlamlı Bartlett sonucu (p=0.000), verilerin faktör analizi için ideal olduğunu doğrulamıştır.

Yapılan analizler sonucunda ölçeğin 67 maddeden ve beş alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu beş faktör, ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olarak öğretmenlerin program uygulama ve değerlendirme rollerini kapsamaktadır. Faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı başarıyla ölçtüğünü göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Beşli Likert Ölçeği

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Okul Öncesi Öğretmenleri

Age Group: Yetişkin (Öğretmenler)

Population Details: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Methodology: Öz Bildirim/Değerlendirme Ölçeği (Öğretmenler kendi uygulamalarını değerlendirir.)

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi, Öğretmen Uygulamaları, Eğitim Programı, KMO, Cronbach Alfa, Ölçek, Gazi Üniversitesi

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Naim Ünver ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İletişim: [email protected]

The original PDF can be downloaded here: meb-okul-oncesi-egitim-programini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ünver, N. (2016). Okul öncesi eğitim programını değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi ve bu ölçeğe bağlı olarak öğretmenlerin uygulamalarını değerlendirmeleri. (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

MEB Okul Öncesi Eğitim Programını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek, beşli likert tipi derecelendirme kullanmaktadır: 1=hiç katılmıyorum, 2=kısmen katılıyorum, 3=katılmıyorum, 4=genellikle katılıyorum, 5=tamamen katılıyorum. Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları aşağıda listelenmiştir:

• Toplam Madde Sayısı: 67
• Alt Boyutlar: 5

1. Öğretmen rolleri (19 madde)
2. Programı ve çocukları değerlendirme (24 madde)
3. Küçük grup etkinliklerini düzenleme ve çocuğu etkinliklerde değerlendirme (10 madde)
4. Etkinlikleri planlama (8 madde)
5. Günlük yaşam aktivitelerini programa yansıtma ve değerlendirme (6 madde)