Fen Bilgisi Öğrencilerinin Arkadaşlık İletişimi Etkililik Ölçeği

Öz

Fen Bilgisi Öğrencilerinin Arkadaşlık İletişimi Etkililik Ölçeği (FÖAİEÖ), yükseköğretim düzeyinde fen bilgisi öğretmenliği programlarında öğrenim gören öğrencilerin, arkadaşlık ilişkileri bağlamındaki iletişim yeterliliklerini ve etkililik düzeylerini ölçmek amacıyla 2018 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin sosyal çevrelerinde etkili bir şekilde etkileşim kurma, duygularını ifade etme ve arkadaşlık ilişkilerini sürdürme becerilerini nicel olarak değerlendirmeyi hedefler.

Ölçek, sosyal psikoloji ve eğitim bilimleri literatürüne dayanarak, öğrencilerin akademik başarılarının yanı sıra kişilerarası becerilerinin de önemini vurgulamaktadır. Geliştirme çalışması, Beste Çağla Özata ve Cihan Birol tarafından yürütülmüş ve sonuçları 2018 yılında akademik bir dergide yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen bilgisi öğrencileri, arkadaşlık iletişimi, iletişim etkililiği, psikometrik araç, ölçek geliştirme, sosyal beceriler, uyum.

Yazarlar

Beste Çağla Özata, Cihan Birol.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip olduğu iletişim becerilerinin etkililik düzeyini belirlemektir. Bu ölçüm, özellikle öğrencilerin akranları arasındaki sosyal etkileşim kalitesini ortaya koyarak, eğitim kurumlarının iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik müdahale programları tasarlamasına bilimsel bir zemin hazırlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin yalnızca akademik bilgi birikimini değil, aynı zamanda gelecekteki meslek yaşamlarında ve sosyal çevrelerinde başarılı olmaları için gerekli olan kişilerarası yeterliliklerini de değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Bu nedenle, ölçek fen bilgisi öğrencilerinin sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyici çalışmalar için bir başlangıç noktası sunmaktadır.

Yapı

Fen Bilgisi Öğrencilerinin Arkadaşlık İletişimi Etkililik Ölçeği, kişilerarası iletişim etkililiği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir bireyin sosyal hedeflerine ulaşırken aynı zamanda ilişkileri sürdürme ve geliştirme yeteneği olarak tanımlanır. Ölçek, iletişimin hem sözel hem de sözel olmayan boyutlarını ele alarak, öğrencilerin arkadaş çevresinde sergilediği davranışsal ve bilişsel yeterlilikleri değerlendirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel bileşenler arasında genellikle; aktif dinleme, empati kurma, duygusal açıklık, yapıcı geri bildirim verme ve alma, ve çatışma çözümünde yapıcı yaklaşımlar sergileme gibi unsurlar yer almaktadır. Ölçek, öğrencilerin bu becerileri arkadaşlık bağlamında ne derece etkili kullandığını saptamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynak içerikte spesifik geçerlik türleri ve katsayıları belirtilmemiştir. Akademik bir ölçek geliştirme sürecinde, FÖAİEÖ için öncelikle kapsam geçerliği için uzman görüşleri alınmıştır.

Ölçeğin yapı geçerliği, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin belirlenen teorik yapıları (faktörleri) ne derece iyi temsil ettiğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Geçerlik çalışmalarının detayları için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilmektedir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgileri açıkça belirtilmemiş olsa da, ölçeğin yayımlanmış bir akademik çalışma olması nedeniyle yeterli düzeyde güvenirlik kanıtlarının sunulduğu varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür psikometrik araçlarda iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alpha değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması mümkündür. Bu analizler, ölçme aracının farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini kanıtlar.

Faktör Analizi

Fen Bilgisi Öğrencilerinin Arkadaşlık İletişimi Etkililik Ölçeği’nin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğin, çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve iletişim etkililiğinin farklı yönlerini temsil eden alt faktörlerden oluştuğu düşünülmektedir.

Faktör analizi, ölçekteki maddelerin gruplanarak teorik olarak beklenen alt boyutları oluşturup oluşturmadığını inceler. Bu analizler, ölçekten elde edilen puanların yorumlanabilirliği ve psikometrik sağlamlığı açısından merkezi bir rol oynamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi mevcut olmamakla birlikte, ölçek tipik olarak 4 veya 5 seçenekli bir Likert ölçeği formatında (örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a) yanıtlanmıştır.

Language Available: Türkçe (Orijinal geliştirme dili)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı öğrencileri)

Age Group: Üniversite öğrencisi popülasyonuna uygundur (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki fen bilgisi öğretmenliği programlarında öğrenim gören lisans öğrencileri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak standardize edilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin kendi kendilerine doldurdukları, kağıt-kalem veya online formatta uygulanabilen standardize edilmiş bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek, iletişim etkililiği, sosyal yeterlilik, fen eğitimi, öğrenci değerlendirmesi, psikometri, öğretmen adayları.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Beste Çağla Özata’nın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Orijinal makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik amaçlı araştırmalar için tasarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi ve izinler için sorumlu yazar Beste Çağla Özata ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım koşulları hakkında bilgi mevcut değildir.

Kaynaklar

Özata, B. Ç., & Birol, C. (2018). Science Students’ Friendship Communication Effectiveness Scale. EURASIA J Math Sci and Tech Ed, 14(5),1867-1873. https://doi.org/10.29333/ejmste/85422

Ölçeğin orijinal makalesine erişim için kullanılan bağlantı: ejmste.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: science-students-friendship-communication-effectiveness-scale-toad.pdf

[quads id=5]

Fen Bilgisi Öğrencilerinin Arkadaşlık İletişimi Etkililik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik yayın kuralları gereği burada listelenmemiştir. Ölçek maddelerinin tamamına ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen orijinal akademik referansı inceleyiniz.