Matematik Öz-yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Matematik Öz-yeterlik Algısı Ölçeği (MÖYAÖ), 2003 yılında Mine Işıksal ve Pınar Aşkar tarafından ilköğretim öğrencilerinin matematik alanındaki öz-yeterlik algılarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin günlük yaşamda matematik kullanımı, denklemleri çözme ve simetri gibi temel matematiksel kavramlara olan inanç düzeylerini ölçmektedir. Toplam 15 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, öğrencilerin matematik öğrenme ve uygulama becerilerine dair inançlarını detaylı bir şekilde ortaya koymayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Matematik Öz-yeterlik, Öz-yeterlik Algısı, İlköğretim Öğrencileri, Matematik Eğitimi, Psikometrik Geliştirme.

Yazarlar

Mine Işıksal, Pınar Aşkar.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin matematiksel görevleri başarıyla yerine getirme kapasitelerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini yani matematik öz-yeterlik algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin matematik derslerine karşı tutumlarını ve akademik başarılarını etkileyen temel psikolojik yapıları anlamaya yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Ölçek, özellikle öğrencilerin soyut matematiksel işlemlere (denklemler) ve görsel-uzamsal kavramlara (simetri) ne kadar güvendiklerini belirlemeyi amaçlar.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin matematiksel yeteneklerine dair yargılarını ölçen bir bilişsel yapı olan matematiksel öz-yeterlik üzerine odaklanmıştır. Bu yapı, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisine dayanmaktadır. Ölçek, matematiğin farklı uygulama alanlarını temsil eden üç ana alt boyutta incelenmiştir:

• Günlük Yaşam Örnekleri: Matematiği pratik, reel hayattaki durumlarda kullanabilme inancı (örneğin alışveriş hesaplamaları).
• Denklemler: Cebirsel ve bilinmeyenli matematiksel ifadeleri çözebilme becerisine olan güven.
• Simetri: Geometrik ve görsel kavramları (şeklin simetri eksenini bulma) anlama ve uygulayabilme yetkinliği.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, maddelerin faktörlere dağılımı ve madde toplam korelasyonları incelenerek sağlanmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin üç faktörlü yapısının tutarlı olduğunu göstermiştir.

Faktör yükleri ve madde toplam korelasyonları incelendiğinde:

• Günlük Yaşamda Matematik Kullanımı faktöründeki maddelerin birinci faktör yükleri .36 ve üzeri, madde toplam korelasyonları ise .28 ve üzeri olarak tespit edilmiştir.
• Denklemler faktöründeki maddelerin ikinci faktör yükleri .73 ve üzeri, madde toplam korelasyonları ise .38 ve üzeri değerler almıştır.
• Simetri faktöründeki maddelerin üçüncü faktör yükleri .80 ve üzeri, madde toplam korelasyonları ise .39 ve üzeri olarak belirlenmiştir. Bu yüksek yükler, alt boyutların güçlü ve ayrışmış olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin genel güvenirlik katsayısı (α) .84 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sağladığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, Faktör Analizi yöntemi kullanılarak geliştirilmiş ve üç alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu üç faktör, matematiksel öz-yeterliğin farklı bileşenlerini temsil etmektedir: Günlük Yaşam Örnekleri (10 madde), Denklemler (3 madde) ve Simetri (2 madde).

Madde toplam korelasyonlarının ve faktör yüklerinin kabul edilebilir seviyelerin üzerinde olması (özellikle Denklemler ve Simetri faktörlerinde oldukça yüksek yükler bulunması), ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz-yeterlik Algısı Ölçeği)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme.

Maddelerin Puanlanması: Maddeler “Kendime her zaman güvenirim (5)” ile “Kendime hiç güvenmem (1)” arasında puanlanmıştır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri.

Yaş Grubu: İlköğretim düzeyine uygun yaş grubu (2003 yılı itibarıyla 6-8. sınıflar hedeflenmiş olabilir).

Popülasyon Detayları: İlköğretim öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim yöntemiyle uygulanan, psikometrik özellikleri incelenmiş bir tutum ölçeği. Ölçek 3 alt boyut ve 15 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Beceriler, Madde Toplam Korelasyonu, Yapısal Eşitlik, Likert Ölçeği, İlköğretim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mine Işıksal

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Mine Işıksal)

Yazışma Adresi: Orijinal makalede belirtilen Hacettepe Üniversitesi veya Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) adresi (Mine Işıksal ODTÜ öğretim üyesidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2003 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ticari ücret bilgisi makalede belirtilmemiştir; akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.

Makalenin orijinal bağlantısı Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde mevcuttur. Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: matematik-oz-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Işıksal, M. ve Aşkar, P. (2003). İlköğretim öğrencileri için Matematik ve Bilgisayar Öz-Yeterlik Algısı Ölçekleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 109-118.

Makaleye erişim linki: efdergi.hacettepe.edu.tr

Matematik Öz-yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 3 alt boyut ve 15 madde
• Günlük yaşam örnekleri (10): Bir alışveriş merkezinden alınan araç gereçlerin toplam fiyatını hesaplama.
• Denklemler (3): Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemleri çözebilme.
• Simetri (2): Şeklin simetri eksenini bulabilirim.