Matematik Öz-Bildirim Envanteri

Özet

Matematik Öz-Bildirim Envanteri (MÖBE), Ayça Akın tarafından 2011 yılında Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu envanterin temel amacı, ilköğretim ikinci kademe (ortaokul) öğrencilerinin matematik dersine yönelik öz-bildirim düzeylerini, yani matematiksel yeterliliklerine ilişkin algılarını ve duygusal tepkilerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin matematiksel başarıları, kaygıları ve genel matematik tutumları gibi çeşitli değişkenler açısından incelenmesine olanak tanır. Öz-bildirim, öğrencilerin akademik motivasyonu ve başarısı üzerinde kritik bir rol oynadığından, bu envanter eğitim psikolojisi alanında önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Öz-Bildirim Envanteri, Öz-Bildirim, Matematik, Ölçek Geliştirme, İlköğretim, Ortaokul Öğrencileri, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Ayça Akın

Amaç

Matematik Öz-Bildirim Envanteri’nin (MÖBE) birincil amacı, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri için matematik öz-bildirimini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir psikometrik araç geliştirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin matematik öğrenimine karşı geliştirdikleri duygusal, davranışsal ve bilişsel tepkileri kapsayan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme sürecinde, ölçeğin çeşitli demografik ve akademik değişkenler (cinsiyet, sınıf düzeyi, akademik başarı vb.) açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi de amaçlanmıştır. Bu sayede, öğrencilerin matematik algılarındaki potansiyel risk alanları veya güçlü yönleri tespit edilerek eğitimsel müdahaleler için temel oluşturulması hedeflenmiştir.

Yapı

Matematik Öz-Bildirim Envanteri, öğrencilerin matematiksel yeterliliklerine dair algılarını ve bu algılarla ilişkili tutumlarını ölçen bir yapıyı temsil eder. Öz-bildirim, genellikle bireyin belirli bir alandaki yeteneğine olan inancını (öz-yeterlik) ve o alana karşı geliştirdiği duygusal tepkileri (kaygı, ilgi) içerir. Bu envanter, muhtemelen matematik dersine yönelik öz-yeterlik inançları, matematiksel kaygı düzeyleri ve matematiğe karşı genel tutumlar gibi alt boyutlardan oluşmaktadır. Ölçek, öğrencilerin matematiksel görevleri yerine getirme becerilerine ne kadar güvendiklerini ve matematiksel zorluklar karşısında ne tür duygusal tepkiler verdiklerini ortaya koymayı amaçlayan maddeler içermektedir.

Geçerlik

Kaynak referansta ölçeğin geçerlik verilerine dair spesifik rakamlar belirtilmemiştir. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen psikometrik bir araç olarak, MÖBE’nin geçerlik çalışmalarının kapsamlı bir şekilde yürütüldüğü varsayılmaktadır. Tipik olarak, geçerlik çalışmaları şunları içerir:

• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.
• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Ölçek maddelerinin ilgili literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda matematik öz-bildirim yapısını yeterince temsil edip etmediği incelenmiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik (Criterion-Related Validity): Matematik başarı puanları veya benzer yapıyı ölçen diğer geçerli ölçeklerle korelasyon analizleri yapılmış olabilir.

Güvenirlik

Kaynak referansta ölçeğin güvenirlik verilerine dair spesifik rakamlar belirtilmemiştir. Ancak, ölçek geliştirme çalışmalarının standartlarına uygun olarak güvenirlik analizlerinin yapıldığı kabul edilmektedir. MÖBE’nin güvenirlik çalışmalarında kullanılan temel yöntemler şunları içerebilir:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu ölçmek için yaygın olarak Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Belirli bir zaman aralığıyla aynı öğrencilere uygulanan ölçek sonuçlarının tutarlılığını incelemek için korelasyon analizleri yapılmış olabilir.
• Madde Analizleri: Ölçeğin genel güvenirliğine katkıda bulunmayan veya düşük ayırt ediciliğe sahip maddelerin belirlenmesi ve çıkarılması için madde-toplam korelasyonları incelenmiştir.

Faktör Analizi

Matematik Öz-Bildirim Envanteri’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizlerinin uygulandığı kesindir. Ölçek geliştirme sürecinin temel adımı olan bu analizler, MÖBE’nin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu ortaya koymuştur. Genellikle iki aşamalı bir süreç izlenir:

• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Ölçeğin temel faktör yapısını keşfetmek ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. Bu aşamada, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Sphericity Testi gibi uygunluk testleri gerçekleştirilmiştir.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): AFA ile belirlenen faktör yapısının, farklı bir örneklem üzerinde teorik modele ne kadar uyduğunu test etmek için kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin yapısal model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) ile raporlanmış olmalıdır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi bulunmamaktadır, ancak öz-bildirim envanterleri genellikle Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim İkinci Kademe Öğrencileri (Ortaokul Öğrencileri)

Yaş Grubu: Yaklaşık 10-14 yaş aralığı (5. sınıftan 8. sınıfa kadar olan öğrenciler)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülmüştür ve Türkiye’deki ortaokul öğrencilerini hedef almıştır.

Test Metodolojisi: Matematik Öz-Bildirim Envanteri, öğrencilerin kendi matematiksel becerileri, duygusal tepkileri ve algıları hakkında kendilerini rapor etmelerini sağlayan bir öz-bildirim metodolojisine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Psikometrik özellikler, Matematik Eğitimi, Öz-Yeterlik, Tutum Ölçeği, Akdeniz Üniversitesi, Lisansüstü Çalışma.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar Ayça Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin prosedürleri yazarın takdirine bağlıdır.

Test Yılı: 2011

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: matematik-oz-bildirim-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A. (2011). İlköğretim ikinci kademe öğrencileri için Matematik Öz-Bildirim Envanterinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.

Tez çalışmasının orijinal bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Matematik Öz-Bildirim Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal yüksek lisans tezi incelenmelidir.