Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlilik Ölçeği

Özet

Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlilik Ölçeği, Kemal Özgen ve R. Bindak tarafından 2008 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin günlük yaşamda ve akademik bağlamda karşılaştıkları matematiksel durumlarla başa çıkma ve sayısal işlemleri başarılı bir şekilde gerçekleştirme yeteneklerine duydukları güven düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olup, toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar, 5’li Likert ölçeği formatında toplanmaktadır.

Ölçeğin geliştirme süreci, öğrencilerin matematik okuryazarlığı becerilerine dair algılarını bilimsel bir temelde değerlendirme ihtiyacına yanıt vermektedir. Bu araç, özellikle eğitim araştırmalarında ve PISA gibi uluslararası değerlendirme standartlarına uyum bağlamında öğrencilerin öz-yeterlilik algılarının belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Matematik okuryazarlığı, öz-yeterlilik, algılanan yeterlilik, matematik eğitimi, psikometrik araç, geliştirme.

Yazarlar

Kemal Özgen, R. Bindak.

Amaç

Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlilik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi matematiksel yeterliliklerine ilişkin inançlarını ve güven düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu inançlar, bireylerin matematiksel görevlere yaklaşımını, çaba düzeylerini ve zorluklar karşısındaki direncini doğrudan etkileyen önemli bir psikolojik yapıdır.

Ölçek, katılımcıların matematiksel problemleri çözme, matematiksel kavramları anlama ve günlük hayatta matematiksel bilgiyi kullanma yeteneklerine dair öznel değerlendirmelerini nicel hale getirmeyi hedefler. Elde edilen veriler, eğitim programlarının geliştirilmesi ve öğrencilerin motivasyon stratejilerinin belirlenmesi açısından yol göstericidir.

Yapı

Ölçek, Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan öz-yeterlilik (self-efficacy) yapısını temel almaktadır. Bu bağlamda, ölçülen yapı, bireyin belirli bir alandaki başarı beklentisi değil, o alandaki görevleri başarıyla yerine getirme kapasitesine olan inancıdır. Ölçek, özellikle matematik okuryazarlığı bağlamında bu inancı değerlendirir.

Matematik okuryazarlığı, sadece temel aritmetik becerilere sahip olmak anlamına gelmez; aynı zamanda matematiksel düşünmeyi, muhakeme etmeyi ve matematiksel araçları kullanarak karmaşık durumları analiz etme yeteneğini içerir. Ölçek, bu geniş kapsamlı yeterliliğe dair öznel güveni tek bir faktör altında toplamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde (Özgen ve Bindak, 2008) detaylı olarak sunulmuştur. Ölçek geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

Her ne kadar bu giriş belgesinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, araştırmacılar ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen tek boyutlu yapıyı temsil ettiğini faktör yükleri ve model uyum indeksleri aracılığıyla göstermişlerdir. Maddelerin matematik okuryazarlığı öz-yeterliliği yapısını ölçme yeterliliği, uzman görüşleri ile de desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini incelemektedir. Ölçeğin güvenirlik katsayısı, geliştirme çalışmasında (Özgen ve Bindak, 2008) Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ile rapor edilmiştir.

Güvenirlik çalışmalarının detayları orijinal makalede yer almaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı, ölçekteki 25 maddenin tümünün aynı temel yapıyı, yani matematik okuryazarlığı öz-yeterliliğini, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, faktör analizleri sonucunda tek boyutlu bir yapı sergilemiştir. Bu bulgu, matematik okuryazarlığına dair öz-yeterliliğin, farklı alt becerilere ayrılmaksızın, bütüncül bir algı olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.

Tek boyutlu yapı, ölçekten elde edilen toplam puanın, bireyin genel matematiksel yeterliliğine olan güvenini temsil etmede yeterli olduğunu işaret eder. Ölçek toplam 25 maddeden oluşmaktadır ve bu maddelerin tümü tek bir faktör altında yüksek yük değerleri göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Üniversite öğrencileri veya genel olarak matematik eğitimi alan bireyler (Orijinal çalışma genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkinler ve ileri düzey öğrenciler.

Popülasyon Detayları: Özgen ve Bindak (2008) çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya eğitim fakültesi öğrencileri gibi akademik popülasyonlar üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak uygulanır. Katılımcılar her maddeye 1 (tamamen katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında puan verirler. Yüksek puanlar, yüksek matematik okuryazarlığı öz-yeterliliğini göstermektedir. Ölçek 25 maddeden oluşur ve tek bir toplam puan hesaplanır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, matematik, akademik başarı, psikometri, eğitim araştırmaları, tek boyutlu yapı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

İletişim Adresi: Dicle Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açıktır; ancak ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar (Kemal Özgen) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 2008 (Yayın Yılı).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: matematik-okuryazarligi-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Ölçeğin geliştirildiği makaleye ait orijinal PDF bağlantısı ise şudur: kefdergi.com

Kaynaklar

• Özgen, K. ve Bindak, R. (2008). Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlik Ölçeğini geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(2), 517-528.

Matematik Okuryazarlığı Öz-Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Tek boyut ve 25 Madde: Her türlü sayısal işlemleri yapmada kendime güvenim vardır. (Bu madde, ölçekteki 25 maddeden yalnızca bir örnektir.)