Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu

Özet

Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu, bireylerin matematiğe yönelik duygusal ve bilişsel eğilimlerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Mesut Tabuk tarafından 2018 yılında uyarlaması yapılan bu ölçek, orijinal formuna kıyasla daha az madde içermekte olup, toplamda 15 madde ve üç temel alt boyuttan (Motivasyon, Öz-güven ve Değer Verme) oluşmaktadır. Kısa form, geniş örneklemlerde veya zaman kısıtlı çalışmalarda matematik tutumunun hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenirlik ve yapı geçerlik değerlerine sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Matematiğe ilişkin tutum, kısa form, ölçek uyarlama, güvenirlik, geçerlik, motivasyon, öz-güven, doğrulayıcı faktör analizi.

Yazarlar

Mesut Tabuk

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği’nin kısa formunu Türk kültürüne ve diline uyarlamak ve bu uyarlamanın psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) bilimsel standartlara uygun olarak belirlemektir. Uyarlama çalışması, Türkiye’deki eğitim araştırmacılarına matematik eğitiminde öğrencilerin tutumlarını ölçmek için pratik, geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Kısa formun geliştirilmesi, özellikle geniş örneklem gruplarında veya zaman kısıtlı araştırmalarda matematik tutumunun hızlıca ölçülmesine olanak sağlamış, böylece araştırmalarda veri toplama sürecini optimize etmiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin matematik dersine ve genel olarak matematiğe karşı geliştirdiği eğilimleri ifade eden tutum yapısını ölçmektedir. Bu yapı, 15 madde aracılığıyla üç ana alt boyutta incelenmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar, öğrencinin matematiksel süreçlere katılımını ve başarısını doğrudan etkileyen kritik bileşenlerdir:

• Motivasyon: Bireyin matematik öğrenmeye yönelik içsel ve dışsal istekliliği, derse katılma ve çaba gösterme azmi.
• Öz-güven: Bireyin matematiksel görevleri başarıyla yerine getirebileceğine dair inancı; bu, matematiksel öz-yeterlik duygusu ile yakından ilişkilidir.
• Değer Verme: Matematiğin günlük yaşamdaki, gelecekteki kariyerdeki veya akademik alandaki önemine yüklenen değer.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen uyum indeksi değerleri, ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de iyi düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Elde edilen temel uyum indeksleri ve standart kabul değerleri şöyledir:

• Ki-kare (x²) = 236.54
• Serbestlik Derecesi (sd) = 87
• Ki-kare/sd Oranı = 2.78 (Bu değerin 5’in altında olması kabul edilebilir uyumu işaret eder.)
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması) = 0.076 (0.08’in altında olması iyi uyumdur.)
• SRMR (Standardize Edilmiş RMR) = 0.054 (0.08’in altında olması çok iyi uyumdur.)
• GFI (İyilik Uyum İndeksi) = 0.91 (0.90 ve üzeri kabul edilir.)
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) = 0.97 (0.95 ve üzeri mükemmel uyumdur.)
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi) = 0.96
• NNFI (Norma Uymayan Uyum İndeksi) = 0.96

Bu yüksek uyum indeksleri, Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu’nun yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve teorik olarak beklenen üç boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılan çalışmalar kapsamında, tüm ölçeğin genel Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.930 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçeğin geneli için güvenirliğin mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlar bazında incelenen iç tutarlılık katsayıları da yüksek düzeyde güvenirlik sunmaktadır:

• Birinci Faktör (Motivasyon): Cronbach Alfa = 0.874
• İkinci Faktör (Öz-güven): Cronbach Alfa = 0.891
• Üçüncü Faktör (Değer Verme): Cronbach Alfa = 0.714

Tüm faktörlerin iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir sınırların (genellikle 0.70) üzerinde olması, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen özelliği doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve maddelerin birbiriyle yüksek düzeyde ilişki gösterdiğini ortaya koymaktadır (Büyüköztürk, 2010).

Faktör Analizi

Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu, orijinal yapısını koruyarak 3 alt boyut ve 15 maddeden oluşan bir yapıya sahiptir. Uyarlama çalışmasında kullanılan doğrulayıcı faktör analizleri, bu üç faktörlü yapının (Motivasyon, Öz-güven, Değer Verme) Türk kültürüne uygunluğunu teyit etmiştir. Her bir alt boyut, eşit sayıda (5’er) madde içermektedir:

1. Motivasyon (5 madde)
2. Öz-güven (5 madde)
3. Değer Verme (5 madde)

Bu faktör yapısı, matematiğe yönelik tutumun tek bir genel skor yerine, motivasyonel ve yeterlilik algılarına dayalı daha spesifik alanlarda değerlendirilmesine olanak tanır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 3 alt boyut ve 15 maddeden oluşan kısa formlu tutum ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Uyarlama çalışması muhtemelen lise veya üniversite düzeyinde gerçekleştirilmiştir.)

Age Group: Ergenlik dönemi ve genç yetişkinlik (Tahmini)

Population Details: Detaylı demografik bilgiler için referans makaleye başvurulmalıdır.

Test Methodology: Maddelerin derecelendirilmesi 5’li Likert tipi ölçek kullanılarak yapılmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Matematik tutumu, psikometri, uyum indeksleri, Cronbach alfa, eğitim psikolojisi, Mesut Tabuk, yapısal eşitlik modellemesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Mesut Tabuk (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Mesut Tabuk tarafından 2018 yılında Türkçeye uyarlanmış ve yayımlanmıştır. Akademik ve eğitim amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Tabuk, M. (2018). Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeğinin Kısa Formunun Türkçeye uyarlama çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 84-95. doi: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.293343

Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: matematige-iliskin-tutum-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Matematiğe İlişkin Tutum Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

3 alt boyut ve 15 madde

Motivasyon (5 m)

Öz-güven (5 m)

Değer verme (5 m)