Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Anketi

Özet

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Anketi (MTE-ÖA), uluslararası alanda kabul görmüş olan Maslach Burnout Inventory (MBI)’nin öğrenci popülasyonuna özgü olarak uyarlanmış halidir. Bu ölçek, öğrencilerin akademik yükümlülükler ve stres sonucu deneyimledikleri tükenmişlik sendromu düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması ve geçerlik çalışması Güler Yavuz ve Nihan Doğan tarafından 2014 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, tükenmişliğin temel üç boyutunu (Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Düşük Kişisel Başarı Hissi) akademik bağlamda değerlendirir ve yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin psikolojik sağlığını anlamada önemli bir psikometrik araç görevi görür.

Anahtar Kelimeler

Tükenmişlik, Öğrenci Tükenmişliği, Maslach Tükenmişlik Envanteri, MBI-SS, Akademik Stres, Uyarlama, Psikometri.

Yazarlar

Güler Yavuz, Nihan Doğan (Uyarlama); Christina Maslach, Susan E. Jackson, Michael P. Leiter (Orijinal Geliştiriciler).

[quads id=5]

Amaç

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Anketi (MTE-ÖA), özellikle üniversite öğrencileri arasında görülen akademik tükenmişliğin şiddetini ve yapısını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin öğrenim süreçlerine yönelik yaşadıkları yoğun stres, motivasyon kaybı ve akademik verimsizlik gibi durumları nicel olarak ölçmektir.

Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve psikolojik danışmanlara, öğrencilerin yaşadığı tükenmişlik boyutlarını ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak, önleyici ve müdahale edici programların geliştirilmesine katkıda bulunur. Ölçek, öğrencilerin Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı Hissi alt boyutlarındaki skorlarını ortaya koyarak, risk altındaki grupların tespit edilmesini kolaylaştırır.

Yapı

MTE-ÖA, orijinal Maslach Tükenmişlik Envanteri gibi, akademik tükenmişliği üç temel boyut üzerinden ölçmektedir:

• Duygusal Tükenme (Emotional Exhaustion): Öğrencinin akademik çalışmalarından dolayı kendini aşırı yorgun, bitkin ve enerjisiz hissetmesi.
• Duyarsızlaşma (Cynicism): Öğrenim faaliyetlerine, derslere ve öğretmenlere karşı olumsuz, ilgisiz ve mesafeli bir tutum sergileme.
• Düşük Kişisel Başarı Hissi (Reduced Personal Accomplishment/Academic Efficacy): Öğrencinin akademik alanda yetersiz olduğunu düşünmesi, başarı duygusunun azalması ve kendini etkili hissedememesi.

Bu üç boyut, öğrencilerin sadece duygusal durumlarını değil, aynı zamanda akademik çevreleriyle olan etkileşimlerini ve öz-yeterlik algılarını da kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi sağlar.

Geçerlik

Yavuz ve Doğan (2014) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun geçerliği incelenmiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği ve faktör yapısının doğrulanması esastır. Çalışma, MTE-ÖA’nın Türkçe formunun, tükenmişliğin teorik olarak beklenen üç faktörlü yapısını koruduğunu ve Türk kültürüne uygun olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik katsayılarına dair direkt bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, Yavuz ve Doğan’ın (2014) çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla her bir alt boyut için Cronbach’s Alpha katsayılarını hesaplamıştır. Bu katsayıların kabul edilebilir düzeyde olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verebildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Anketi’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk öğrenci örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Düşük Kişisel Başarı Hissi faktörlerinin birbirinden ayrıştığını ve ölçek maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının kültürel bağlamda korunduğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Genellikle 7 puanlı Likert tipi kullanılmaktadır, ancak orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (English – Orijinal MBI-SS)

Population Group: Yükseköğretim Öğrencileri (University Students)

Age Group: Genç Yetişkinler (18-30 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerin çeşitli fakülte ve bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı Hissi, Akademik Öz-yeterlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Üniversite.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Güler Yavuz (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumluluğu üstlenen yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanım izinleri, sorumlu yazar Güler Yavuz’dan talep edilebilir. Orijinal MBI-SS’nin kullanımı telif haklarına tabidir.

Kaynaklar

Yavuz, G., & Dogan, N. (2014). Maslach Burnout Inventory-Student Survey (MBI-SS): A validity study. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 2453-2457. DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.01.590

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: maslach-burnout-inventory-student-survey-mbi-ss-toad.pdf

[quads id=5]

Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.