İyilik Hali Yıldızı Ölçeği

Özet

İyilik Hali Yıldızı Ölçeği, bireylerin psikolojik iyilik hali düzeylerini çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmek amacıyla 2016 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmakta ve beş farklı boyutta iyilik halini ölçmektedir. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirliğini destekleyen sağlam psikometrik özelliklere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu araç, özellikle Türk kültürüne özgü bağlamda iyilik hali çalışmalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

İyilik Hali Yıldızı Ölçeği, İyilik Hali, psikolojik ölçme, ölçek geliştirme, çok boyutluluk, faktör analizi, güvenirlik.

Yazarlar

Fidan Owen-Korkut, T. Doğan, N. Çelik-Demirbaş, D. W. Owen

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin genel iyilik hali deneyimlerini ve bu deneyimin altında yatan bileşenleri psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu araç, akademik araştırmacılara ve uygulamacılara, iyilik hali kavramını tek boyutlu yaklaşımların ötesinde, daha kapsamlı ve nüanslı bir çerçevede inceleme imkanı sunmak üzere geliştirilmiştir.

Geliştirme süreci, özellikle Türkiye’deki popülasyonun kültürel ve sosyal dinamiklerini göz önünde bulundurarak, mevcut uluslararası iyilik hali ölçeklerinin yetersiz kaldığı alanları doldurmayı amaçlamıştır. Bu sayede, ölçek, danışmanlık ve eğitim alanlarında bireysel gelişimi destekleyici programların etkinliğini ölçmede kritik bir rol oynayabilir.

Yapı

İyilik Hali Yıldızı Ölçeği, psikolojik iyilik halini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçek, toplam 24 madde ile temsil edilen beş farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu beş boyut, bireyin yaşam kalitesinin farklı yönlerini (örneğin, duygusal, sosyal, fiziksel, manevi iyi oluş gibi) kapsamaktadır.

Bu beş boyutlu yapı, iyilik halinin sadece olumlu duyguların yokluğu veya mevcudiyeti değil, aynı zamanda bireyin yaşamıyla ilgili memnuniyeti, amaç duygusu ve kişilerarası ilişkilerdeki başarısını da içeren karmaşık bir bileşenler bütünü olduğunu varsayar. Ölçek, bu bileşenlerin her birini ayrı ayrı değerlendirerek, kullanıcıya bireyin genel iyilik halinin hangi alanlarda güçlü veya zayıf olduğuna dair detaylı bir profil sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde başarılı bir şekilde ölçtüğünü belirlemek amacıyla test edilmiştir. Bu amaçla, Temel Bileşenler Analizi (PCA) ve varimax döndürme yöntemi kullanılmıştır.

Faktör analizine başlamadan önce, verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Küresellik Testi sonuçlarına bakılmıştır. KMO değeri 0.84 olarak bulunmuştur, bu değer örneklem büyüklüğünün ve değişkenler arasındaki korelasyonların faktör analizi için yeterli olduğunu göstermektedir. Bartlett Küresellik Testi sonucu ise (χ²=2058) anlamlı çıkmış, bu da değişkenler arasında faktörlenebilir düzeyde ilişki olduğunu doğrulamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

İyilik Hali Yıldızı Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve içsel bütünlüğünü değerlendirmiştir. Güvenirlik, araştırmanın üçüncü grubundaki 98 kişilik bir örneklem üzerinden elde edilen verilerle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanarak incelenmiştir.

Ölçeğin toplamı için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı r=0.85 (p< .01) olarak yüksek bir düzeyde elde edilmiştir. Bu katsayı, ölçeğin genel olarak güvenilir ve homojen olduğunu göstermektedir. Ayrıca, beş farklı alt boyuttan elde edilen iç tutarlılık katsayıları da kabul edilebilir düzeylerdedir: sırasıyla 0.79; 0.77; 0.63; 0.57 ve 0.71. Bu değerler, bazı alt boyutların diğerlerine göre daha düşük tutarlılığa sahip olmasına rağmen, genel ölçek yapısının güvenilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla keşfedici faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizde, yaygın olarak tercih edilen Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis – PCA) yöntemi ve döndürme tekniği olarak varimax döndürme kullanılmıştır.

Analizler sonucunda, 24 maddeden oluşan ve beş faktörlü (boyutlu) bir yapı elde edilmiştir. Elde edilen bu beş faktör, iyilik halinin farklı bileşenlerini temsil ederek ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır. Faktör analizinin ön koşulları olan KMO (0.84) ve Bartlett (χ²=2058) değerleri, verilerin faktör çıkarma işlemi için uygun olduğunu istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Maddeler: 24 madde, 5 boyutlu yapı

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Genel Popülasyon

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genel olarak yetişkin popülasyon için uygundur)

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması 98 kişilik bir grup üzerinden yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçüm, Temel Bileşenler Analizi, iç tutarlılık katsayısı, yapı geçerliği, 5’li Likert.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Fidan Korkut Owen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım koşulları ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Derecelendirme: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanmaktadır:

• (1) kesinlikle katılmıyorum
• (2) katılmıyorum
• (3) kararsızım
• (4) katılıyorum
• (5) kesinlikle katılıyorum

Kaynaklar

Owen-Korkut, F., Doğan, T., Çelik-Demirbaş, N., ve Owen, D. W. (2016). İyilik Hali Yıldızı Ölçeği’nin geliştirilmesi. Journal of Human Sciences, 13(3), 5013-5031.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: iyilik-hali-yildizi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İyilik Hali Yıldızı Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili akademik yayına (Owen-Korkut vd., 2016) başvurulması gerekmektedir.