Manevi Bakım Verme Ölçeği

Özet

Manevi Bakım Verme Ölçeği (MBVÖ), sağlık profesyonellerinin, özellikle de hemşirelerin, hastalara sağladığı manevi bakımın çeşitli boyutlardaki yeterliliğini, tutumlarını ve algılarını değerlendirmek amacıyla kullanılan psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik çalışması Çoban, Şirin ve Yurttaş tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 5 alt boyut ve toplam 35 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve hemşirelik uygulamalarına uygunluğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Manevi bakım, hemşirelik, psikometri, uyarlama, güvenirlik, geçerlik, faktör analizi, sağlık, ruhsal bakım.

Yazarlar

Gülay İpek Çoban, Meryem Şirin, Ayfer Yurttaş.

[quads id=5]

Amaç

Manevi Bakım Verme Ölçeği, hemşirelik uygulamaları bağlamında manevi bakıma yönelik tutumları, bilgi düzeyini ve uygulama becerilerini sistematik bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, hemşirelik öğrencilerinin ve profesyonellerinin maneviyatı, insan deneyiminin önemli bir yönü olarak nasıl algıladıklarını ve bu algıyı bakıma nasıl entegre ettiklerini belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının temel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve dil yapısı içerisinde doğrulamak ve böylece Türkiye’deki klinik ve akademik çalışmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, sağlık profesyonellerinin hastalara yönelik manevi bakım verme kapasitesini çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenleri kapsar. Manevi bakım, hastanın dini inançlarına saygı göstermenin ötesinde, hastanın yaşam amacı, umudu ve iç huzuru ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamayı içerir. Ölçek, bu karmaşık yapıyı beş ayrı alt boyut üzerinden değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, hem içerik hem de yapı geçerliğini kapsamıştır. İçerik geçerliliğini test etmek amacıyla, çevrilen ölçek versiyonu alanında uzman on hemşirelik öğrencisinin görüşüne sunulmuş ve maddelerin netliği konusunda geri bildirim alınmıştır.

Yapı geçerliliğini incelemek için ise istatistiksel analizler uygulanmıştır. Veriler, ölçeğin temel yapısını ortaya çıkarmak üzere faktör analizi ile analiz edilmiştir. Bu süreçte daha kesin sonuçlar elde etmek amacıyla temel bileşen analiz (PCA) ve varimax rotasyonu yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen beş faktörlü yapısını desteklediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Manevi Bakım Verme Ölçeği’nin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu analizler sırasında veriler, yaygın olarak kullanılan istatistiksel bilgisayar programı SPSS/PC ile işlenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı, Cronbach’ın alfa güvenilirlik seçeneği ile hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin manevi bakım verme yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Yapılan faktör analizi sonucunda, Manevi Bakım Verme Ölçeği’nin 35 maddesinin, manevi bakım kavramının farklı yönlerini temsil eden 5 farklı alt boyutta toplandığı belirlenmiştir. Bu alt boyutlar ve madde dağılımları şunlardır:

1. Manevi Bakımın Genel Özellikleri (13 madde)
2. Maneviyat Perspektifleri (8 madde)
3. Manevi Bakımın Tanımı (5 madde)
4. Manevi Bakım Uygulamaları (6 madde)
5. Manevi Bakım Tutumları (3 madde)

Bu faktör yapısı, hemşirelik bağlamında manevi bakımın sadece eylemsel değil, aynı zamanda bilişsel ve tutumsal boyutlara sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 35 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Derecelendirme: 1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum – 3=yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek İngilizcedir).

Popülasyon Grubu: Sağlık Profesyonelleri ve Hemşirelik Öğrencileri.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle üniversite öğrencileri ve çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin uyarlaması, Türkiye’deki hemşirelik öğrencileri popülasyonu üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Anket).

Anahtar Kelimeler

Manevi bakım tutumları, hemşirelik uygulamaları, ruhsal bakım, 5’li Likert, Cronbach’ın alfa, psikometrik özellikler, temel bileşen analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülay İpek Çoban

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari veya geniş kapsamlı akademik kullanımı için sorumlu yazar Gülay İpek Çoban ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: manevi-bakim-verme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çoban, G.İ., Şirin, M.,& Yurttaş, A. (2017). Reliability and validity of the Spiritual Care-Giving Scale in a Turkish population. Journal of Religion and Health, 56 (1), 63-73.

[quads id=5]

Manevi Bakım Verme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 5 alt boyut ve 35 maddeden oluşmaktadır:

• Manevi Bakımın Genel Özellikleri ( 13 m ) : Hemşirelik uygulamalarında manevi bakım olumlu şekilde güçlendirilmelidir.
• Maneviyat Perspektifleri ( 8 m ) : Maneviyat, insanların önemli bir yönüdür.
• Manevi Bakımın Tanımı ( 5 m ) : Hemşirelik bakımı, iyi yapıldığında, ruhsal bakımdır.
• Manevi Bakım Uygulamaları ( 6 m ) : Hemşireler, hastaların dini ve kültürel inançlarına saygı göstererek manevi bakım sağlarlar.
• Manevi Bakım Tutumları ( 3 m ) : Hastalara manevi bakım sağlamakta rahatım.