Londra Kulesi (LKDX) Testi

Özet

Londra Kulesi (LKDX) Testi, orijinal Londra Kulesi testinin Türkçe adaptasyonu olup, özellikle yetişkinlerdeki planlama becerilerini ve üst düzey yürütücü işlevleri ölçmek amacıyla tasarlanmış bir nöropsikolojik testtir. Adaptasyon ve standardizasyon çalışması, testin Türk popülasyonunda güvenilirliğini ve yapısal geçerliğini değerlendirmeyi hedeflemiştir. Test, tek boyutlu bir yapıya sahip olup, toplam 13 problem durumundan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Londra Kulesi Testi, LKDX, Planlama Becerisi, Yürütücü İşlevler, Nöropsikoloji, DEHB, Problem Çözme, Bilişsel Değerlendirme.

Yazarlar

Deniz Atalay, S. Cinan.

Amaç

Londra Kulesi (LKDX) Testi’nin temel amacı, bireylerin karmaşık görevleri başarıyla tamamlamak için gereken planlama becerilerini ve stratejik düşünme yeteneklerini objektif olarak değerlendirmektir. Bu test, bireyin belirli bir hedef durumuna ulaşmak için minimum sayıda hamleyi zihinsel olarak organize etme ve sıraya koyma kapasitesini ölçer.

Test, özellikle frontal lob fonksiyonları ile ilişkili olan yürütücü işlev bozukluklarının tespiti ve değerlendirilmesinde, hem klinik hem de araştırma ortamlarında kullanılmak üzere uyarlanmıştır.

Yapı

Ölçülen psikolojik yapı, temel olarak yürütücü işlevlerin kritik bir bileşeni olan planlama becerisidir. Planlama, bir hedefe ulaşmak için gelecekteki eylemleri organize etme, sıraya koyma ve sonuçları tahmin etme yeteneğini içerir. LKDX, bu beceriyi, deneklerin küreleri belirli bir kural seti dahilinde hareket ettirerek başlangıç durumundan hedef duruma ulaşmalarını sağlayarak değerlendirir.

Test, tek bir temel bilişsel yapıyı ölçmeye odaklanmıştır ve bu yapı, deneklerin görevleri tamamlamak için harcadıkları hamle sayısı, toplam süre ve kural ihlalleri üzerinden puanlanır.

Geçerlik

LKDX Testi’nin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla yapılan çalışmada, 129 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuğa LKDX testi ile beraber bir dizi nöropsikolojik test uygulanmıştır. Bu çalışma, testin klinik popülasyonda ayırt edici gücünü araştırmıştır.

Elde edilen bulgular, LKDX Testi puanları ile özellikle yönetici problem çözme ölçekleri arasında belirgin ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç, LKDX Testi’nin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı planlama ve problem çözme yeteneğini güvenilir bir şekilde ölçtüğüne dair güçlü yapısal geçerlik kanıtı sunmaktadır.

Güvenirlik

Testin güvenilirliği, çeşitli performans metrikleri üzerinden test-tekrar test yöntemi kullanılarak Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Güvenilirlik katsayılarının çoğunluğu istatistiksel olarak anlamlı ve kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur (p < .01).

Özellikle zamanlama ve doğru hamle skorları yüksek güvenilirlik göstermiştir:

• Toplam başlama zamanı puanı (r = .74, p < .01)
• Toplam problem çözme zamanı puanı (r = .62, p < .01)
• Toplam doğru puanı (r = .53, p < .01)
• Toplam yürütme zamanı puanı (r = .49, p < .01)
• Toplam hamle puanı (r = .47, p < .01)
• Toplam zaman ihlali puanı (r = .45, p < .01)

Ancak, toplam kural ihlali puanının güvenilirlik katsayısı oldukça düşük (r = .10, p > .05) ve istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Bu durum, kural ihlali skorunun zamana bağlı tutarlılığının düşük olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Londra Kulesi (LKDX) Testi, tek bir baskın boyutu ölçmek üzere tasarlanmıştır. Sunulan kaynak materyalde detaylı bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucuna yer verilmemiştir; ancak testin yapısı, temel olarak genel bir bilişsel yapıyı, yani planlama becerisini, temsil eden tek bir skorun çıkarılmasını desteklemektedir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Bireysel olarak uygulanan, materyal bazlı nöropsikolojik performans testi.

Mevcut Dil: Türkçe (Türk Adaptasyonu)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Standardizasyonun ana hedefi), ancak geçerlik çalışması klinik popülasyonda (DEHB tanısı alan çocuklar) yapılmıştır.

Yaş Grubu: Yetişkinler ve klinik olarak değerlendirilen çocuklar.

Popülasyon Detayları: Türk popülasyonu üzerinde standardizasyon ve güvenilirlik çalışması gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Deneklerden, renkli küreleri belirli kısıtlamalar altında kuleler arasında hareket ettirerek, önceden belirlenmiş bir hedef konfigürasyonuna mümkün olan en az hamle ile ulaşmaları istenir. Performans, doğru hamle sayısı, kural ihlalleri ve harcanan zaman üzerinden ölçülür. Bu test, yürütücü işlevlerin kritik bir bileşeni olan stratejik problem çözme yeteneğini değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Değerlendirme, Nöropsikolojik Test, Türk Adaptasyonu, Güvenilirlik, Geçerlik, Planlama Becerisi, Yürütücü İşlev.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

LKDX Testi’nin uyarlama, standardizasyon ve güvenilirlik çalışması 2007 yılında tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Testin kullanımı veya materyalleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Deniz Atalay ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makalenin PDF dosyasına buradan erişilebilir: turkpsikolojidergisi.com. LKDX Testi’nin orijinal PDF dokümanı ise şuradan indirilebilir: londra-kulesi-lkdx-testi-toad.pdf.

Kaynaklar

Atalay, D. ve Cinan, S. (2007). Yetiskinlerde Planlama Becerisi: Londra Kulesi Testinin standardizasyon ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 22(60), 25-38.

Londra Kulesi (LKDX) Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Tek boyut ve 1’i örnek, 2’si alıştırma olmak üzere 13 problem durumundan oluşmaktadır.