Lise Öğrencilerinin Kimya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Lise Öğrencilerinin Kimya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği, lise düzeyindeki öğrencilerin Kimya Dersine karşı sahip oldukları duyuşsal tepkileri ve eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 2005 yılında Kan ve Akbaş tarafından geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin kimya dersini sevme, öğrenmeye değer bulma, derse katılma motivasyonu ve dersin faydasına ilişkin inançlarını belirlemeyi hedefler. Ölçek, özellikle eğitim araştırmalarında ve pedagojik müdahale çalışmalarında öğrencilerin derse yönelik tutumlarını nicel olarak değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında, Kimya eğitiminin etkinliğini artırmak ve öğrencilerin başarısını etkileyen duyuşsal faktörleri anlamak için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, ilgili literatüre dayalı maddeler oluşturularak ve istatistiksel analizlerle geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kimya Eğitimi, Lise Öğrencileri, Tutum, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Duyuşsal Alan, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Adnan Kan, Ali Akbaş.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Lise Öğrencilerinin Kimya dersine yönelik olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve politika yapıcıların Kimya öğretim programlarını ve yöntemlerini öğrencilerin duyuşsal ihtiyaçlarına daha uygun hale getirmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin derse olan ilgisini, motivasyonunu ve değer yargılarını sistematik olarak tespit etme ihtiyacından doğmuştur.

Yapı

Ölçek, psikometrik literatürde yaygın olarak incelenen tutum yapılarını ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesneye, duruma veya kişiye karşı geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerin bir kombinasyonudur. Kimya dersine yönelik tutum, genellikle şu alt boyutları içerebilir:

• Derse Yönelik İlgi ve Beğeni: Öğrencinin Kimya dersinden ne kadar keyif aldığı ve ne kadar ilgi duyduğu.
• Dersin Faydasına ve Önemine İlişkin İnanç: Kimya bilgisinin gelecekteki kariyer ve günlük yaşam için ne kadar gerekli görüldüğü.
• Derse Katılım ve Motivasyon: Öğrencinin ders içi aktivitelere katılma isteği ve ders çalışmaya yönelik çabası.

Ölçek geliştirme çalışmasında, bu duyuşsal yapıların faktör analizi yoluyla nasıl ayrıştığı veya birleştiği incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında geçerlik (validity) çalışmalarına büyük önem verilmiştir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Kaynak makalede spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme çalışmaları genellikle aşağıdaki geçerlik türlerini içerir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen tutum yapısının tüm boyutlarını temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak maddelerin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığı incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını göstermeyi amaçlar. Geliştirme çalışmalarında genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenirlik çalışmalarının, lise öğrencileri örnekleminde yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik çalışmalarında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği de değerlendirilmiş olabilir; bu, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini gösterir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyutu temsil ettiğini belirler. Geliştirme çalışmasında büyük ihtimalle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, ardından ölçek yapısının doğrulanması için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olabilir.

Faktör analizi sonuçları, Kimya dersine yönelik tutumun tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı (örneğin, ilgi, fayda ve zorluk algısı) oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin nihai formunun ve madde sayısının belirlenmesinde merkezi bir rol oynamıştır.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Tutum Ölçeği (Geliştirme Çalışması)

Format: Genellikle 5’li veya 4’lü Likert Tipi derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alanında çalışanlar, araştırmacılar ve lise öğrencileri.

Yaş Grubu: 14-18 yaş aralığındaki Lise Öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti’nde çeşitli lise türlerinde (Anadolu Lisesi, Fen Lisesi vb.) öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama tekniği (Self-report). Öğrenciler, Kimya dersine yönelik ifadeleri kendilerine en uygun gelen seçenekle derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Araştırmaları, Kimya, Öğrenci Tutumu, Öğretim Programı, Psikometri, İç Tutarlılık, Ders Başarısı.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayınlanan bir geliştirme çalışmasıdır (2005). Ticari olmayan akademik araştırmalarda genellikle yazarlara referans verilerek kullanılabilir.

Test Yılı: 2005

Sorumlu Yazar: Adnan Kan

İletişim: [email protected]

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: lise-ogrencilerinin-kimya-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kan, A., ve Akbaş, A. (2005). Lise Öğrencilerinin Kimya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 227-237.
• Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Lise Öğrencilerinin Kimya Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak metinde bulunmamaktadır. Maddeler için yayımlanan makaleye (Kan & Akbaş, 2005) başvurulması gerekmektedir.