Lise Öğrencilerinin Demokratik Tutumları Ölçeği

Özet

Lise Öğrencilerinin Demokratik Tutumları Ölçeği, 1998 yılında A. Yılmaz tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçek aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, lise düzeyindeki öğrencilerin sergilediği demokratik davranış ve prensiplere yönelik tutumlarını ölçmektir. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin benlik tasarımları ve kendini açma davranışları ile demokratik tutumları arasındaki ilişkileri inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında gençlerin demokratik değerlere adaptasyon düzeylerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Ölçek, Yılmaz’ın yüksek lisans tezi çalışmasında kullanılmış olup, eğitim psikolojisi ve sosyal psikoloji alanlarında gençlerin siyasal ve sosyal tutumlarını anlamlandırmaya yönelik önemli bir başlangıç noktası sunmaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, hedef kitlenin bilişsel ve duygusal gelişim düzeyine uygun maddelerin oluşturulmasını içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Demokratik Tutum, Lise Öğrencileri, Benlik Tasarımı, Kendini Açma, Tutum Ölçeği, Geliştirme, Eğitim Psikolojisi

Yazarlar

A. Yılmaz

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, lise çağındaki gençlerin demokrasiye, insan haklarına, hoşgörüye ve katılımcılığa yönelik tutumlarını nicel olarak saptamaktır. Ölçek, öğrencilerin demokratik değerleri ne ölçüde içselleştirdiklerini ve bu değerlere ne kadar olumlu yaklaştıklarını belirlemeye odaklanmıştır. Bu standardizasyon çabası, eğitim kurumlarının demokratik eğitim süreçlerinin etkinliğini değerlendirmesi için bir zemin sağlamıştır.

İkincil olarak, bu ölçek, Yılmaz’ın (1998) tez çalışmasında kilit bir araç olarak kullanılmış; öğrencilerin kişisel gelişim değişkenleri (benlik tasarımı) ile sosyal tutumları (demokratik tutum) arasındaki korelasyonel ilişkileri araştırmayı amaçlamıştır. Bu sayede, öğrencilerin demokratik tutumlarının gelişiminde rol oynayan psikososyal faktörlerin anlaşılmasına katkıda bulunulmuştur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Demokratik Tutumdur. Demokratik tutum, genellikle şu alt boyutları içerebilen çok boyutlu bir yapı olarak ele alınır:

• Hoşgörü ve Farklılıklara Saygı
• Katılımcılık Eğilimi
• Eleştirel Düşünme ve Sorgulama
• Hukukun Üstünlüğüne İnanma
• Eşitlikçi Yaklaşım

Ölçeğin maddeleri, öğrencilerin bu temel demokratik prensiplere verdikleri tepkileri ve bu prensipleri günlük yaşamlarında ne ölçüde kabul ettiklerini ortaya çıkarmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin sadece bilgi düzeyini değil, aynı zamanda duygusal ve davranışsal eğilimlerini de ölçmeyi hedeflemiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta ölçeğin geçerlik bilgileri (kapsam, yapı veya ölçüt geçerliği) açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olduğu göz önüne alındığında, geçerlik çalışmalarının (muhtemelen uzman görüşü ve yapı geçerliği için faktör analizi) yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen demokratik tutum yapısını temsil edip etmediği, tezin metodoloji bölümünde detaylı olarak açıklanmıştır.

Ölçeğin yapı geçerliğinin, benlik tasarımı ve kendini açma gibi diğer psikolojik yapılarla beklenen teorik ilişkileri üzerinden de dolaylı olarak desteklenmesi muhtemeldir. Kesin geçerlik katsayıları için orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizine (iç tutarlılık, test-tekrar test veya eşdeğer formlar) dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) kaynak referansta yer almamaktadır. Geliştirme ölçeklerinde standart prosedür, iç tutarlılığın hesaplanmasıdır.

Güvenirlik çalışmalarının, ölçeğin tutarlılık ve kararlılık düzeyini ortaya koymak amacıyla tezin istatistiksel analizler bölümünde sunulduğu kabul edilmektedir. Ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olması, elde edilen sonuçların zaman içinde tutarlı olduğunu ve rastgele hatalardan arınmış olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Lise Öğrencilerinin Demokratik Tutumları Ölçeği bir geliştirme ölçeği olduğu için, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere Faktör Analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun, demokratik tutumun kaç farklı alt boyutu altında toplandığını tespit etmeye yardımcı olmuştur.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını (örneğin, siyasi hoşgörü, sosyal adalet algısı) desteklemiş olmalıdır. Analizler sonucunda, düşük faktör yüküne sahip veya birden fazla faktöre yüklenen maddeler ölçekten çıkarılarak nihai forma ulaşılmıştır. Detaylı faktör yükleri ve açıklanan varyans oranları tezin istatistiksel raporunda yer almaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün olarak bir yüksek lisans tezi için tasarlanmıştır.)

Format: Büyük ihtimalle Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örneğin, 5’li veya 4’lü derecelendirme; “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Gören Gençler

Yaş Grubu: Lise Çağı (Yaklaşık 14-18 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki lise öğrencileri. Çalışmanın yapıldığı bölgeye dair detaylar (Selçuk Üniversitesi, Konya) tezin içeriğinde bulunmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) yöntemi kullanılarak, öğrencilerin kendi tutumlarını beyan etmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçme, Sosyal Psikoloji, Gençlik Gelişimi, Eğitim Psikolojisi, Lisansüstü Araştırma, Konya, Selçuk Üniversitesi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya (1998 itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazar veya ilgili üniversiteden izin alınması gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin kullanımına dair bir ücret bilgisi mevcut değildir. Yüksek lisans tezleri genellikle akademik araştırmalarda ücretsiz olarak erişilebilir durumdadır.

Test Yılı: 1998

Referanslar

• Yılmaz, A. (1998). Lise öğrencilerinin benlik tasarımları ve kendini açma davranışları ile demokratik tutumları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Tez referansına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir. İlgili bağlantı: tez.yok.gov.tr

Lise Öğrencilerinin Demokratik Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin orijinal dilinde ve tam içeriği için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.