Lisans Öğrencilerinin Liderlik Davranışlarına İlişkin Öz Algıları

Özet

Bu çalışma, üniversite lisans öğrencilerinin kendi liderlik davranışlarına ilişkin algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, 20 maddeden oluşan öz bildirim ölçeğinin oluşturulması sürecini kapsamaktadır. Ölçek, psikometrik özellikler açısından incelenmiş ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile dört boyutlu yapısının uygunluğu saptanmıştır. Ölçek, öğrencilerin kendilerini ne ölçüde katılımcı, kendine güvenen, ilkeli ve kararlı liderler olarak gördüklerini değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Liderlik, Liderlik Davranışları, Öz Algı, Lisans Öğrencisi, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Güvenirlik.

Yazarlar

Oğuz Özbek, Murat Kızılkayalı.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lisans öğrencilerinin liderlik davranışlarına yönelik öz algılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, özellikle üniversite çağındaki gençlerin liderlik potansiyellerini ve kendilerini bu rollerde nasıl konumlandırdıklarını akademik çalışmalara sunmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin liderlik özelliklerini dört temel boyut altında toplamaktadır. Bu boyutlar, genç yetişkinlerin sosyal ve akademik ortamlarda sergilediği farklı liderlik stillerini temsil eder. Toplam 20 madde, bu dört faktör altında gruplanmıştır:

• Katılımcı Lider: Grup kararlarına katılımı teşvik etme ve işbirliğine açıklık.
• Kendine Güvenen Lider: Özgüven, kararlılık ve yeteneklerine olan inanç.
• İlkeli Lider: Etik değerlere bağlılık, dürüstlük ve sözünü tutma.
• Kararlı Lider: Hedeflere ulaşmada azim ve zorluklar karşısında direnç gösterme.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapısını desteklemektedir.

Modelin uygunluğuna ilişkin elde edilen uyum indeksleri, modelin veriye mükemmel düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu uyum indeksleri şunlardır:

• Kritik N değeri: 252.11
• X²/df (Kikare / Serbestlik Derecesi) değeri: 1.39
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karelerinin Ortalama Kökü) değeri: 0.037
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi) değeri: 0.97
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) değeri: 0.99
• GFI (İyilik Uyum İndeksi) değeri: 0.93

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach’s Alpha (İç Tutarlılık Katsayısı) katsayıları hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genelinin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Ölçeğin geneli için: 0.91
• Katılımcı Lider boyutu için: 0.81
• Kendine Güvenen Lider boyutu için: 0.70
• İlkeli Lider boyutu için: 0.82
• Kararlı Lider boyutu için: 0.74

Faktör Analizi

Ölçek, 20 maddeden oluşan ve 4 alt boyutu kapsayan bir yapıdadır. Yapısal eşitlik modellemesi kapsamında uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi, modelin kabul edilebilir ve hatta mükemmel uyum sınırları içinde olduğunu göstermiştir. X²/df değerinin 5’in altında olması (1.39), RMSEA değerinin 0.08’in altında olması (0.037) ve CFI/NFI/GFI gibi indekslerin 0.90’ın üzerinde olması, dört faktörlü modelin veri tarafından güçlü bir şekilde desteklendiğini ve ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Lisans Öğrencileri (Undergraduate Students)

Age Group: Genç Yetişkinlik (Typical university age range)

Population Details: Ölçek, üniversite öğrencilerinin liderlik davranışlarına ilişkin öz algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Özbek, Kızılkayalı, Cronbach’s Alpha, Öz Liderlik, Ölçek Geliştirme, Liderlik, DFA.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi (Oğuz Özbek).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir makale kapsamında 2017 yılında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Oğuz Özbek ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: lisans-ogrencilerinin-liderlik-davranislarina-iliskin-oz-algilari-toad.pdf

Kaynaklar

Özbek, O. ve Kızılkayalı, M. (2017). Lisans Öğrencilerinin Liderlik Davranışlarına İlişkin Öz Algıları: Ölçek geliştirme çalışması. Journal of Human Sciences, 14(4), 4112-4122.

Ölçek Maddeleri

Ölçek toplam 20 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir: Hiç katılmıyorum (1), Az katılıyorum (2), Orta düzeyde katılıyorum (3), Çok katılıyorum (4), Tamamen katılıyorum (5).

Örnek Maddeler:

• Arkadaşlarım için fedakârlık yaparım.
• Arkadaşlarımda saygı ve hayranlık uyandırdığımı düşünüyorum.
• Verdiğim sözü tutarım.
• İkna kabiliyetim yüksektir.