Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği

Özet

Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği (LUYAÖ), kimya öğretmenlerinin laboratuvar uygulamalarına dair sahip oldukları algıları ve tutumları ölçmek amacıyla 2012 yılında Feyzioğlu, Demirdağ, Akyıldız ve Altun tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, 20 maddeden oluşmakta ve üç temel alt boyutta toplanmaktadır: Laboratuvarın Amaçları, Laboratuvarın Etkililiği ve Planlama. Beşli Likert tipi derecelendirme kullanılan bu araç, öğretmenlerin laboratuvar çalışmalarının pedagojik faydasına, zaman yönetimine ve iş yüküne dair görüşlerini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirme sürecinde kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi, KMO ve Bartlett testleri) yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar Uygulamaları, Kimya Öğretmenleri, Algı, Laboratuvar Etkililiği, Faktör Analizi, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlik

Yazarlar

Bülent Feyzioğlu, Burçin Demirdağ, Mehmet Akyıldız, Eralp Altun

Amaç

Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim düzeyindeki kimya öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarının eğitim-öğretim sürecindeki yeri, önemi, etkinliği ve uygulanabilirliği hakkındaki algılarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, laboratuvar uygulamalarının öğrenme üzerindeki etkisine dair öğretmen görüşlerini belirleyerek, eğitim programlarının ve öğretmen mesleki gelişimlerinin iyileştirilmesine yönelik veriler sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin laboratuvar uygulamalarına dair bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini kapsayan algı yapısını ölçmektedir. Faktör Analizi sonucunda ölçeğin yapısı, toplam 20 maddeden oluşan üç ana alt boyutta toplanmıştır:

• Laboratuvarın Amaçları (11 madde): Laboratuvar deneylerinin öğrenme kalıcılığını artırma, teorik bilgiyi pekiştirme ve beceri kazandırma gibi hedeflerine yönelik algıları içerir.
• Laboratuvarın Etkililiği (6 madde): Laboratuvar çalışmalarının zaman kaybı olup olmadığı, mevcut koşullar altında ne kadar verimli kullanılabildiği gibi etkinliğe dair olumsuz veya olumlu algıları ölçer.
• Planlama (3 madde): Laboratuvar çalışmalarının hazırlık, uygulama ve değerlendirme aşamalarının öğretmen iş yükü üzerindeki etkisine ve planlama sürecine yönelik algıları kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla veri setinin faktör analizine uygunluğu öncelikle değerlendirilmiştir. Bu amaçla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Sphericity Testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular şunlardır:

• KMO Değeri: Ölçeğin KMO değeri 0,91 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, verilerin faktör analizi için oldukça uygun olduğunu ve örneklem büyüklüğünün yeterli olduğunu göstermektedir.
• Barlett Sphericity Testi: Verilerin çok değişkenli normal dağılımdan geldiğini test eden bu analiz sonucunda kay-kare değeri 4197,81 (p< 0.01) olarak anlamlı bulunmuştur. Bu sonuç, verilerin normal dağılıma sahip olduğunu ve faktörleşme için uygun olduğunu doğrulamıştır.
• Faktör Yükleri: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sürecinde maddelerin ölçekte tutulması için faktör yükü alt sınırı 0,40 olarak kabul edilmiştir.

Güvenilirlik

Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, alt faktörlerin iç tutarlılık katsayıları ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları ile desteklenmiştir:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin alt faktörlerinin güvenirlik katsayıları 0,70 ile 0,92 arasında değişmektedir, bu da ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Madde İstatistikleri: Ölçek maddelerinin faktör yükleri 0,45 ile 0,83 arasında, ayırt edicilik katsayıları ise 0,42 ile 0,79 arasında değişmektedir. Bu değerler, maddelerin ilgili faktörü temsil etmede güçlü olduğunu ve faktörler arasında iyi bir ayrım yapabildiğini göstermektedir.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): Ölçeğin üç faktörlü yapısının doğrulanması amacıyla yapılan DFA sonucunda, uyum iyiliği indeksi olan RMSEA değeri 0,06 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir uyum sınırları içinde olup, ölçeğin yapısal modelinin verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz süreci 21 madde ile başlamıştır. İlk analiz sonuçları screeplot grafiği ve faktör özdeğerleri dikkate alınarak incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde, ölçek maddelerinin öz değeri 1’den büyük olan 3 temel faktörde toplandığı tespit edilmiştir. Nihai ölçek, 3 alt boyut ve toplam 20 maddeden oluşacak şekilde son halini almıştır. Gerek KMO (0,91) gerekse Barlett testi sonuçları, verilerin faktör analizi için uygunluğunu güçlü bir şekilde desteklemiştir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek)

Format: Öz Bildirim Envanteri

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum, Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum, Kesinlikle Katılmıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Kimya Öğretmenleri)

Popülasyon Detayları: Kimya öğretmenleri

Test Metodolojisi: Psikometrik açıdan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmış, çok boyutlu yapıya sahip algı ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Algıları, Laboratuvar Eğitimi, Kimya Dersi, Ölçek, Güvenirlik Katsayısı, RMSEA, KMO

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Eralp Altun

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Ege Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İzmir, Türkiye (Tahmini)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Eralp Altun ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.

Orijinal makale bağlantısı ve PDF dosyası aşağıdadır:

• Orijinal makale bağlantısı: pegem.net
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: laboratuvar-uygulamalarina-yonelik-algilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Feyzioğlu, B., Demirdağ, B., Akyıldız, M. ve Altun, E. (2012). Kimya öğretmenlerinin Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği geliştirilmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 9(4), 44-63.

Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Algıları Ölçeği Maddeleri

Ölçek 3 alt boyut ve toplam 20 maddeden oluşmaktadır:

• Laboratuvarın Amaçları (11 madde): Laboratuvar deneyleri öğrenme kalıcılığını artırır.
• Laboratuvarın Etkililiği (6 madde): Laboratuvar çalışmaları zaman kaybıdır.
• Planlama (3 madde): Laboratuvar çalışmaları öğretmenin iş yükünü arttırır.