Laboratuvar Güvenliğine İlişkin Başarı Testi

Özet

Laboratuvar Güvenliğine İlişkin Başarı Testi (LGBAT), Nihal Akkuzu ve Melis Arzu Uyulgan (2019) tarafından geliştirilmiş, özellikle kimya eğitimi alanındaki öğrencilerin ve laboratuvar kullanıcılarının laboratuvar güvenliği bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir başarı testidir. Bu araç, laboratuvar ortamında güvenli çalışma prosedürleri, kimyasal madde depolama kuralları ve acil durum yönetimi gibi kritik konulara odaklanmaktadır. Geliştirme çalışması, testin psikometrik özelliklerinin incelenmesi sonucunda, yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Test, 24 adet çoktan seçmeli maddeden oluşmakta olup, her bir maddenin doğru cevaplanması 1 puan, yanlış cevaplanması ise 0 puan olarak değerlendirilmektedir. Madde analizi sonuçları, test maddelerinin ayırt edicilik gücünün yüksek olduğunu göstermektedir, bu da LGBAT’ın laboratuvar güvenliği başarısındaki bireysel farklılıkları etkin bir şekilde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar Güvenliği, Başarı Testi, Kimya Eğitimi, Güvenirlik, Geçerlik, Madde Analizi, Kimyasal Güvenlik.

Yazarlar

Nihal Akkuzu, Melis Arzu Uyulgan

Amaç

Bu testin temel amacı, laboratuvar ortamlarında çalışan veya eğitim gören bireylerin, laboratuvar güvenlik kuralları ve prosedürleri hakkındaki teorik ve uygulamaya dönük bilgi düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Test, öğrencilerin laboratuvar kazalarını önleme, tehlikeli maddeleri tanıma ve uygun depolama yöntemlerini bilme konusundaki başarılarını belirlemeyi hedefler.

LGBAT, eğitimcilerin laboratuvar güvenliği eğitiminin etkinliğini değerlendirmelerine yardımcı olmak ve öğrencilerin bilgi eksikliklerini belirleyerek öğretim süreçlerini optimize etmelerine olanak sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, laboratuvar ortamında güvenli çalışma alışkanlıklarının pekiştirilmesi amaçlanmaktadır.

Yapı

Laboratuvar Güvenliğine İlişkin Başarı Testi, tek boyutlu bir yapı olan “Laboratuvar Güvenliği Bilgisi ve Başarısı”nı ölçmektedir. Bu yapı, aşağıdaki temel alanları içermektedir:

• Tehlikeli kimyasal maddelerin sınıflandırılması ve etiketlenmesi.
• Maddelerin uyumsuzluklarına göre doğru depolanması (örneğin, asit-baz ayrımı).
• Kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı ve önemi.
• Atık yönetimi ve çevreye zararlı maddelerin bertarafı.
• Acil durum prosedürleri ve ilk yardım bilgisi.

Test, bu prosedürel ve kavramsal bilgilerin ölçülmesine odaklanarak, bireyin laboratuvar ortamında güvenli bir şekilde çalışabilme yetkinliğini belirler.

Geçerlik

Testin geçerlik çalışmaları, kapsam geçerliliğine ve madde analizine odaklanmıştır. Kapsam geçerliliğini sağlamak amacıyla, laboratuvar derslerini yürüten iki Kimya alan uzmanının görüşlerine başvurulmuştur. Uzmanlar, test maddelerinin ölçülmek istenen bilgi alanını yeterli düzeyde temsil edip etmediğini değerlendirmiştir.

Madde analizi sonuçları, test maddelerinin ayırt edicilik gücünün yüksek olduğunu göstermektedir. Toplam 24 madde üzerinden yapılan değerlendirmede:

• 13 madde, 0,4 ve daha büyük bir ayırıcılık indeksine sahiptir (çok iyi ayırt edicilik).
• 11 madde, 0,30 ile 0,39 arasında bir ayırıcılık indeksine sahiptir (iyi ayırt edicilik).

Bu bulgular, testin laboratuvar güvenliği konusunda yüksek bilgi düzeyine sahip olanları düşük bilgi düzeyine sahip olanlardan başarılı bir şekilde ayırabildiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Laboratuvar Güvenliğine İlişkin Başarı Testinin güvenirlik analizi, maddelerin doğru (1) veya yanlış (0) olarak puanlanmasından dolayı Kuder-Richardson Formülü 20 (KR-20) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Hesaplanan KR-20 güvenirlik katsayısı 0,869 olarak bulunmuştur.

Psikometrik standartlara göre, başarı testlerinde 0,70 ve üzeri güvenirlik katsayıları genel olarak yeterli kabul edilmektedir. Elde edilen 0,869 değeri, testin iç tutarlılığının oldukça yüksek olduğunu ve farklı uygulamalarda tutarlı sonuçlar üretecek güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesine dair kaynaklarda açıkça belirtilmiş bir açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi sonucuna yer verilmemiştir. Ancak, testin bir başarı testi olarak tasarlanması ve yüksek iç tutarlılık (KR-20) değerine sahip olması, ölçeğin tutarlı bir şekilde laboratuvar güvenliği bilgisini ölçen tek bir temel yapıyı temsil ettiğini düşündürmektedir. Madde analizi sonuçları da bu tek boyutlu yapıyı destekler niteliktedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Başarı Testi)

Format: Test 24 maddeden oluşmaktadır. Tüm maddeler çoktan seçmeli formatta sunulmuştur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kimya eğitimi alan öğrenciler ve laboratuvar kullanıcıları.

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir, ancak akademik kimya laboratuvarlarında görev alan veya eğitim gören yetişkin öğrencilere yöneliktir.

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversite düzeyinde laboratuvar eğitimi alan öğrencilere odaklanmıştır.

Test Metodolojisi: Test, dikotomik olarak puanlanmaktadır (1=Doğru, 0=Yanlış). Bu metodoloji, bilgi düzeyinin net bir şekilde değerlendirilmesini sağlar.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar Prosedürleri, Güvenlik Eğitimi, KR-20, Başarı Ölçümü, Kimya Laboratuvarı, Geçerlik, Depolama Kuralları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazar Melis Arzu Uyulgan için [email protected]

Yazışma Adresi: Melis Arzu Uyulgan (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin geliştirme çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Melis Arzu Uyulgan ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Akkuzu, N. ve Uyulgan, M. A. (2019). Laboratuvar güvenliğine ilişkin bir başarı testinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi Tam Metin Kitabı içinde (s. 885-890). İzmir, Türkiye.

Makalenin sunulduğu kongre bağlantısı: ubest.deu.edu.tr

Testin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: laboratuvar-guvenligine-iliskin-basari-testi-toad.pdf

Laboratuvar Güvenliğine İlişkin Başarı Testinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Test 24 maddeden oluşmaktadır.
Aşağıda verilen kimyasal madde çiftlerinden hangileri birlikte depolanamaz?
Asidik maddeler- Bazik maddeler
Toksik maddeler- yanıcı katılar
Tahriş edici maddeler-alevlenir sıvılar
Çevreye zarar veren maddeler- toksik maddeler
Toksik maddeler-oksitleyici maddeler