Küresel Isınma Tutum Ölçeği

Özet

Küresel Isınma Tutum Ölçeği (KITÖ), Aykut Emre Bozdoğan tarafından 2009 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin küresel ısınma olgusuna yönelik algılarını, inançlarını ve davranışsal eğilimlerini bilimsel yöntemlerle ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa = 0,94) ve sağlam yapı geçerliği kanıtları sunarak, çevre psikolojisi ve eğitim araştırmalarında güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmektedir. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Küresel ısınma, tutum ölçeği, çevre psikolojisi, çevresel tutum, likert ölçeği, Bozdoğan.

Yazarlar

Aykut Emre BOZDOĞAN

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin, özellikle de genç yetişkinlerin ve öğrencilerin, küresel ısınma gibi kritik bir çevre sorununa karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal tutumları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu çevresel tehdidin ciddiyetine dair farkındalığı ve buna bağlı olarak ortaya çıkan tutum yapılarını nicel olarak belirlemeyi hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim bilimleri ve sosyal psikoloji alanlarında yürütülen araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, çevresel eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede, farklı demografik grupların çevresel duyarlılık düzeylerini karşılaştırmada ve çevre koruma politikalarının halk üzerindeki etkisini incelemede önemli bilgiler sağlamaktadır.

Yapı

Küresel Isınma Tutum Ölçeği, bireyin küresel ısınma olgusuna yönelik genel tutumunu ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur: Bilişsel bileşen (küresel ısınmanın nedenleri ve etkileri hakkındaki bilgi ve inançlar), duyuşsal bileşen (konuya dair hissedilen kaygı, ciddiyet veya endişe duygusu) ve davranışsal eğilim bileşeni (çevreyi korumaya yönelik potansiyel eylemler ve sorumluluk alma isteği). Ölçek, bu bileşenlerin bütünleşik bir yansıması olan genel tutum seviyesini derecelendirmeye olanak tanır. Bu psikolojik yapı, çevre psikolojisi alanının merkezi konularından biridir.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik özellikleri incelenirken, öncelikle yapı geçerliği analiz edilmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, veri setinin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için ön koşul olan Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) ve Bartlett Sphericity testi uygulanmıştır.

KMO değeri, örneklemin uygunluğunu ve ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun faktörleştirme için yeterli olup olmadığını gösteren bir büyüklüktür. Çalışmada elde edilen KMO değerinin 0.60’ın üzerinde çıkması, veri setinin kabul edilebilir düzeyde uygun olduğunu göstermiştir. KMO değerinin yüksek çıkması, aynı zamanda Bartlett testi sonuçlarının da yüksek düzeyde anlamlı (p < 0.05) çıkmasına yol açmıştır. Her iki istatistiksel değerin yüksek olması, faktör analizinin uygulanabilirliğini ve maddeler arasındaki korelasyon değerlerinin yapısal bütünlüğü destekleyecek büyüklükte olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Küresel Isınma Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılığı, güvenirlik katsayısı olarak en sık kullanılan istatistik olan Cronbach Alfa katsayısı (α) ile hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bir değer olan α = 0,94 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. 0.90’ın üzerindeki bu değer, ölçeğin bilimsel araştırmalarda son derece sağlam ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak ve teorik yapısını ampirik olarak desteklemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Analiz öncesinde, verilerin faktörleştirmeye uygunluğunu değerlendirmek üzere KMO ve Bartlett testleri uygulanmıştır. Elde edilen olumlu sonuçlar, faktör analizinin uygulanması için gerekli istatistiksel koşulların sağlandığını göstermiştir.

Faktör analizi, ölçek maddelerinin birbiriyle ilişkili alt boyutlar altında gruplandığını ortaya koyarak, ölçülen tutum yapısının çok boyutlu olup olmadığını veya tek bir genel tutum faktöründen mi oluştuğunu belirlemede kritik rol oynamıştır. Analizin başarısı, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Tamamen katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik çalışmanın yapıldığı bağlam göz önüne alındığında, öncelikle Yükseköğretim öğrencileri ve genel yetişkin popülasyon.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türk popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Küresel ısınma tutumu, çevresel eğitim, psikometrik özellikler, KMO, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aykut Emre BOZDOĞAN

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bozdoğan, A. E.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2009 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında en güncel bilgilere ulaşmak için sorumlu yazar Aykut Emre Bozdoğan ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal makale, akademik referans olarak serbestçe kullanılabilir.

Referanslar

• Bozdoğan, A. E. (2009). Bir Küresel Isınma Tutum Ölçeği geliştirilmesi. Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(1), 35-50.

Küresel Isınma Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sunulmamıştır, ancak makalenin tam metnine aşağıdaki PDF bağlantısından ulaşılabilir. Maddeler orijinal dillerinde ve değiştirilmeden makalede yer almaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: kuresel-isinma-tutum-olcegi-toad.pdf