Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği

Özet

Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği, Kur’an Kursu Öğreticilerinin mesleki görevlerini icra ederken uymaları gereken etik değerleri ve ilkeleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’an kurslarında görev yapan eğitimcilerin mesleki etik bilinci ve uygulamalarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. 2018 yılında gerçekleştirilen bu geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) sağlamlaştırmayı hedeflemiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki standardize edilmiş ölçüm araçları eksikliğini gidermeyi amaçlamış ve din eğitimi bağlamında etik davranışların sistematik olarak incelenmesine olanak tanımıştır.

Anahtar Kelimeler

Kur’an Kursu Öğreticiliği, Mesleki Etik, Etik İlkeler, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Cemal Tosun, Şerife Mutlu.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Kur’an kurslarında görev yapan öğreticilerin, öğrencileriyle, kurumlarıyla ve toplumla olan ilişkilerinde sergiledikleri mesleki davranışların etik standartlara uygunluğunu nicel olarak tespit etmektir. Bu araç, öğreticilerin etik yeterlilik düzeylerini belirleyerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarını ortaya koymak ve bu alandaki eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek için kullanılabilir.

Ölçek, din eğitimi alanındaki etik sorunlara dikkat çekmek ve öğreticilik mesleğinin itibarını korumak adına gerekli olan etik standartları tanımlayan, sağlam bir ölçüm aracı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Kuramsal Çerçeve)

Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği, din eğitimi profesyonellerinin etik sorumluluklarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin kuramsal çerçevesi, İslam ahlak felsefesi ve modern eğitim etiği ilkelerinin kesişiminden türetilmiştir. Ölçek, genellikle aşağıdaki gibi alt boyutları içerecek şekilde yapılandırılmıştır: Öğrenciye Karşı Etik Sorumluluklar (pedagojik ve manevi rehberlik), Kuruma Karşı Etik Sorumluluklar (kurumsal sadakat ve kurallara uyum), Meslektaşlar Arası Etik İlişkiler ve Kişisel Mesleki Gelişim Etiği.

Ölçek, mesleki etik kavramının, sadece kural ve yasalara uymayı değil, aynı zamanda Kur’an kursu öğreticiliğinin gerektirdiği manevi ve ahlaki sorumlulukları da içerdiğini varsayar. Bu nedenle, ölçülen yapı, öğreticinin rol model olma, adaletli davranma ve dini bilgiyi doğru aktarma gibi temel etik yükümlülüklerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. İçerik geçerliği, alanında uzman akademisyenler ve deneyimli Kur’an kursu öğreticilerinden oluşan bir grubun görüşleri alınarak sağlanmıştır. Bu süreçte, maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiği titizlikle incelenmiştir.

Yapı geçerliği ise istatistiksel yöntemlerle, özellikle de faktör analizi kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen boyut yapısını doğrulayıp doğrulamadığını göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin Kur’an Kursu Öğreticiliği mesleki etik ilkeleri yapısını başarıyla ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı uygulamalar ve farklı örneklemler arasında tutarlı sonuçlar verme yeteneğini de içermiştir (örneğin, test-tekrar test güvenirliği). Bu yüksek güvenirlik değerleri, Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği’nin istikrarlı ve doğru ölçümler sağlayan bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin kritik bir aşaması olarak hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin temel boyutlarını ve madde gruplarını belirlemek için kullanılmış, sonuç olarak ölçeğin çok faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir.

DFA ise AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısının, yeni bir örneklem üzerinde ne kadar iyi uyum sağladığını test etmek amacıyla uygulanmıştır. Uyum indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.), ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir, bu da ölçeğin yapısal sağlamlığını desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek oluşturma çalışmasıdır).

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatında hazırlanmıştır (Örnek: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Kur’an Kursu Öğreticileri (Din eğitimi alanında çalışan yetişkin profesyoneller).

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’an kurslarında görev yapan kadın ve erkek öğreticiler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli (Self-Report) ölçek. Katılımcılar, mesleki etik davranışlarına ilişkin maddeleri kendileri değerlendirirler.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiş olup, bilimsel araştırmalar ve eğitim amaçlı kullanım için genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirebilir. Ölçeğin ticari bir ücreti belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Tosun, C., ve Mutlu, Ş. (2018). Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(2) , 49-77 .

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kuran-kursu-ogreticiligi-mesleki-etik-ilkeler-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kur’an Kursu Öğreticiliği Mesleki Etik İlkeler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler listelenememektedir. Ölçeğin maddelerine erişim için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.