Konut Seçimini Etkileyen Faktörler (KSEF) Ölçeği

Özet

Konut Seçimini Etkileyen Faktörler (KSEF) Ölçeği, 2019 yılında Aybike Ayfer Karadağ, Y. S. Gültekin ve S. Mutlu tarafından geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin konut tercihlerini belirlerken özellikle açık ve yeşil alanların etkisini bilimsel yöntemlerle saptamayı amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, çevresel faktörlerin yerleşim yeri seçimindeki konut seçimi kararlarına ne ölçüde ağırlık verdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir.

KSEF Ölçeği, kentsel planlama, mimari tasarım ve çevresel psikometri alanlarında kullanıcı tercihlerini anlamak ve bu bilgileri sürdürülebilir yerleşim stratejilerine entegre etmek için tasarlanmış önemli bir araçtır. Ölçek, çevresel kalitenin yaşam memnuniyeti üzerindeki etkisini inceleyen araştırmacılar için değerli bir veri toplama yöntemi sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Konut Seçimi, Ölçek Geliştirme, Açık Alanlar, Yeşil Alanlar, Çevresel Psikoloji, Kentsel Planlama, Faktör Analizi.

Yazarlar

Aybike Ayfer Karadağ, Y. S. Gültekin, S. Mutlu.

Amaç

KSEF Ölçeği’nin temel amacı, konut seçimini etkileyen çok sayıda faktör arasında, özellikle açık ve yeşil alanların (örneğin parklar, ormanlık alanlar, rekreasyon alanları) bu süreçteki rolünü sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, konut alıcılarının veya kiracılarının mülk seçimi yaparken çevresel özelliklere ne kadar değer verdiğini belirleyerek, bu çevresel değerlemelerin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmayı hedefler.

Bu araç, kentsel coğrafya ve çevre psikolojisi alanlarında çalışan akademisyenlere, şehir plancılarına ve gayrimenkul geliştiricilerine, kullanıcı odaklı, çevreye duyarlı projeler tasarlamaları ve çevresel kalitenin konut piyasasındaki önemini vurgulamaları için güvenilir ve geçerli veriler sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçek, bireylerin yerleşim yeri tercihlerini etkileyen bilişsel, duygusal ve davranışsal yapıları ölçmektedir. Ölçeğin odaklandığı temel yapı, “Açık ve Yeşil Alanların Konut Seçimine Etkisi”dir (KSEF). Bu yapı, genellikle şu gibi alt boyutları içermektedir:

Erişilebilirlik: Yeşil alanlara olan fiziksel yakınlık ve kolay ulaşım.

Estetik ve Çevresel Kalite: Alanın görsel çekiciliği, temizliği ve doğallığı.

Rekreasyon ve Sağlık Faydaları: Alanın spor ve dinlenme imkanları ile sağlığa katkısı.

KSEF, konutun iç mekan özellikleri veya maddi değerinden ziyade, konutun bulunduğu çevrenin sunduğu ekolojik ve sosyal faydaların karar verme sürecindeki ağırlığını nicelleştirmeye çalışır. Bu bağlamda, ölçek ölçek geliştirme prensiplerine uygun olarak çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Kaynak metinde KSEF Ölçeği’ne ait spesifik geçerlik (validity) analiz sonuçları (örneğin, faktör yükleri, uyum indeksleri) listelenmemiştir. Ancak, Karadağ, Gültekin ve Mutlu (2019) tarafından yayınlanan makale, ölçeğin geliştirme sürecinin bir parçası olarak detaylı geçerlik çalışmalarının yapıldığını göstermektedir. Bu çalışmalar tipik olarak Yapı Geçerliği, Kapsam Geçerliği ve Ayırt Edici Geçerlik yöntemlerini içerir.

Ölçek geliştirme sürecinde, Yapı Geçerliği genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru temsil ettiğini istatistiksel olarak kanıtlamayı amaçlamıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yapısı için orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak metinde güvenirlik (reliability) katsayıları listelenmemiştir. KSEF Ölçeği’nin geliştirme makalesi, ölçeğin iç tutarlılık (Internal Consistency) güvenilirliğinin değerlendirildiğini varsaymaktadır. Bu değerlendirme, genellikle maddeler arasındaki korelasyonu ölçen Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak rapor edilir.

Başarılı bir ölçek geliştirme çalışması, kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 veya üzeri) bir Cronbach’s Alpha değeri sunar. Ayrıca, ölçeğin zamana bağlı istikrarını (Test-Tekrar Test Güvenirliği) inceleyen çalışmaların da yapılmış olması muhtemeldir. Güvenirlik istatistiklerinin tamamı için Karadağ ve arkadaşlarının 2019 tarihli makalesi incelenmelidir.

Faktör Analizi

KSEF Ölçeği, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, madde yapısını ve boyutlarını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak geliştirilmiştir. Bu analizler, konut seçimini etkileyen açık ve yeşil alanlarla ilgili faktörlerin kaç temel boyutta toplandığını ve bu boyutların hangi maddelerle ilişkili olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Geliştirme sürecinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin temel faktör yapısı belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen bu faktör yapısının toplanan veri setiyle uyumu test edilmiştir. Bu istatistiksel süreç, ölçeğin teorik yapısının empirik olarak doğrulandığını gösterir.

Araç (Instrument)

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kaynak metinde derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir. Ölçek, genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi formatta cevaplanmaktadır (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Konut seçimi kararı verme aşamasında olan veya bu kararı yakın zamanda vermiş bireyler, özellikle kentsel alanda yaşayan yetişkinler.

Age Group: Yetişkinler (Adults).

Population Details: Ölçek, çevresel tercihler ve konut seçimi kararları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla uygun örneklem üzerinde uygulanmıştır. Detaylı örneklem bilgisi makalede yer almaktadır.

Test Methodology: Öz bildirim (self-report) temelli, nicel veri toplamaya uygun anket metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Konut Seçimi, Yeşil Alan, Çevre Bilinci, Kentsel Çevre, Psikometri, Ölçek, Çevresel Tercihler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aybike Ayfer Karadağ

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Düzce Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayınlandığı için akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Aybike Ayfer Karadağ ile iletişime geçilerek resmi izin alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası, ek bilgi ve detaylı maddeler için incelenebilir. Orijinal PDF buradan indirilebilir: konut-secimini-etkileyen-faktorler-ksef-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karadağ, A. A., Gültekin, Y. S. ve Mutlu, S. (2019). Açık ve yeşil alanların konut seçimine etkisinin belirlenmesi temelinde bir ölçek geliştirme çalışması. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 223-238. Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.org.tr

Konut Seçimini Etkileyen Faktörler (KSEF) Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Ölçek maddelerinin tamamına ve puanlama anahtarına ulaşmak için Karadağ, Gültekin ve Mutlu (2019) tarafından yayınlanan akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.