Kısa Sosyal Fobi Ölçeği

Özet

Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete Bozukluğu) belirtilerini hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Kısa Sosyal Fobi Ölçeği (Brief Social Phobia Scale), Türk popülasyonuna 2018 yılında uyarlanmıştır. Bu ölçek, sosyal durumlarda yaşanan kaygı ve kaçınma davranışlarını ölçmeye odaklanır. Gül Ferda Cengiz ve meslektaşları tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik psikometrik özellikler açısından yeterli olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Çalışma sonuçları, Kısa Sosyal Fobi Ölçeği’nin Türkiye’deki klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kısa Sosyal Fobi Ölçeği, Sosyal Fobi, Sosyal Anksiyete Bozukluğu, Uyarlama, Psikometri, Klinik Değerlendirme, Türkçe Ölçek.

Yazarlar

Gül Ferda Cengiz, Merve Gürü, Yeliz Şafak, Emre Kuru, İsmail Özdemir, Kadir Özdel, … & Gökçe Özkula.

Amaç

Kısa Sosyal Fobi Ölçeği’nin (KSFÖ) temel amacı, bireylerin sosyal ortamlarda yaşadıkları yoğun korku, kaygı ve bu korku nedeniyle sergiledikleri kaçınma davranışlarının şiddetini kısa sürede ve pratik bir biçimde değerlendirmektir. Orijinal ölçeğin avantajı olan kısalığı koruyarak, klinik ve araştırma ortamlarında hızlı tarama imkanı sunması hedeflenmiştir.

Bu uyarlama çalışmasının spesifik amacı, ölçeğin Türkçe formunun Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak ve bu Türkçe formun yapısal geçerliğini, iç tutarlılığını ve diğer psikometrik özelliklerini kanıtlamaktır. Bu sayede, Türkiye’de Sosyal Anksiyete Bozukluğu prevalansının belirlenmesi ve tedavi etkinliğinin ölçülmesi için güvenilir bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Kısa Sosyal Fobi Ölçeği, temel olarak Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete Bozukluğu) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin başkaları tarafından yargılanma veya olumsuz değerlendirilme korkusuyla karakterize edilen belirgin ve sürekli bir kaygı durumunu içerir.

Ölçek, sosyal etkileşim ve performans gerektiren durumlara yönelik anksiyete düzeyini ve bu durumlardan kaçınma eğilimini değerlendirir. Sosyal fobinin çekirdek semptomlarını temsil eden maddeler aracılığıyla, bireyin günlük yaşamdaki sosyal işlevselliği üzerindeki bozukluğun etkisini nicelleştirmeye çalışır.

Geçerlik

Cengiz ve arkadaşlarının (2018) çalışmasında, Türkçe formun yapı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Uyarlama sürecinde dilsel eşdeğerlik sağlanmış, ardından faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı incelenmiştir.

Geçerlik çalışmaları kapsamında genellikle, KSFÖ’nün diğer bilinen Sosyal Anksiyete veya genel anksiyete ölçekleri ile olan ilişkisi (ölçüt bağıntılı geçerlik) incelenir. Bu, ölçeğin teorik olarak ilgili olduğu diğer yapılarla tutarlı sonuçlar verip vermediğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Türkçe formun tutarlılığını ve istikrarını belirlemeyi amaçlamıştır. Güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilir.

İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir. Uyarlama çalışmasında, KSFÖ’nün Türkçe versiyonunun kabul edilebilir düzeyde veya yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir (spesifik değerler kaynakta belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarında bu verilerin sunulması zorunludur).

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, Kısa Sosyal Fobi Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek için doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi tek bir faktör altında toplanıp toplanmadığını veya orijinal ölçeğin faktör yapısını koruyup korumadığını test etmiştir.

Sosyal Fobi ölçeklerinin çoğu zaman tek boyutlu bir yapıyı yansıttığı göz önüne alındığında, KSFÖ’nün de sosyal anksiyetenin genel şiddetini ölçen tek faktörlü bir yapı sergilemesi beklenir. Faktör analizi sonuçları, Türkçe formun orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmiştir.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Ölçek formatı kaynakta belirtilmemiştir, standart psikometrik ölçek formatı varsayılmıştır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Klinik ve genel yetişkin popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya klinik örneklem (Sosyal Anksiyete Bozukluğu tanısı almış bireyler) üzerinde yürütülür.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi bildirimlerine dayalı (self-report) psikometrik ölçek. Maddeler, sosyal ortamlarda hissedilen rahatsızlık ve kaçınma derecesini sorgular.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Anksiyete, Kısa Ölçek, Psikolojik Değerlendirme, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, Sosyal Kaygı, Uyarlama Çalışması.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gül Ferda Cengiz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihte yazarların bağlı olduğu kurumlar. (Genellikle psikiyatri veya psikoloji bölümleri).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerin ve uyarlama ekibinin izinlerinin alınması gerekebilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik kullanım için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Bu çalışmanın orijinal referansı ve tam metni ResearchGate üzerinden erişilebilir: researchgate.net.

Referanslar

Cengiz, G. F., Gürü, M., Şafak, Y., Kuru, E., Özdemir, İ., Özdel, K., … & Özkula, G. (2018). The validity and reliability study of the Turkish version of the Brief Social Phobia Scale. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 1(7). doi: 10.1080/24750573.2018.1471881

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kisa-sosyal-fobi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kısa Sosyal Fobi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Cengiz ve arkadaşlarının (2018) yayınlanmış makalesine başvurulmalıdır.