Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması

Öz

Bu akademik giriş, Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması (KİSSS) adlı psikometrik aracın Türkçe adaptasyon çalışmasını detaylandırmaktadır. Ölçek, bireylerin kas ve iskelet sistemine ilişkin sağlık durumlarını, yaşadıkları ağrı ve fonksiyonel kısıtlılıkları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik analizleri Yasemin Akkubak tarafından 2017 yılında tamamlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamayı ve klinik uygulamalar için güvenilir bir araç haline getirmeyi hedeflemiştir.

KİSSS, özellikle fizyoterapi ve rehabilitasyon alanlarında, hastaların başlangıç değerlendirmesi ve tedavi sonuçlarının takibi için önemli bir öz bildirim aracı olarak kullanılmaktadır. Adaptasyon süreci, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türkçe formda da korunduğunu göstermeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kas-İskelet Sistemi, Sağlık Sorgulaması, Türkçe Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Fizyoterapi, Değerlendirme, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Yasemin AKKUBAK (Adaptasyon Çalışması Sorumlusu).

Amaç

Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması’nın temel amacı, bireylerin kas-iskelet sistemi sağlığı ile ilgili algılarını, ağrı düzeylerini ve günlük yaşam aktivitelerindeki fonksiyonel kısıtlılıklarını hızlı ve standartlaştırılmış bir şekilde ölçmektir. Ölçek, profesyonellere (fizyoterapistler, hekimler) hastaların subjektif sağlık durumlarına dair kapsamlı bir bakış açısı sunarak tedavi planlamasına rehberlik eder.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bu ölçeği Türk popülasyonunun kültürel ve dilsel özelliklerine uygun hale getirerek, Türkiye’deki akademik ve klinik çalışmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, bireyin kas-iskelet sistemi kaynaklı yaşadığı rahatsızlıkları ve bunların yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Tipik olarak bu yapı, bölgesel ağrı şiddeti, hareket kısıtlılığı ve genel sağlık durumu gibi alt boyutları içerir. Bu yapısal bileşenler, hastanın sadece fiziksel semptomlarını değil, aynı zamanda bu semptomların günlük fonksiyonelliği ne ölçüde etkilediğini de değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, Yasemin Akkubak’ın 2017 tarihli çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerliğini çok yönlü olarak incelemiştir. Bu incelemeler, içeriğin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösteren içerik geçerliğini ve ölçeğin teorik yapısını destekleyip desteklemediğini gösteren yapı geçerliğini (faktör analizi) kapsamaktadır.

Yapı geçerliği analizleri, ölçeğin orijinal yapısına ne kadar uyduğunu test etmek için gerçekleştirilmiştir. Bu, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı kas-iskelet sağlığı yapısını Türk popülasyonunda da doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde spesifik güvenirlik değerleri sunulmamış olsa da, bir uyarlama çalışmasının temel gerekliliği olarak Akkubak (2017) çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığı ve zamana karşı istikrarı değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile analiz edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin homojen ve tutarlı olduğunu gösterir.

Ek olarak, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirliği analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin kas-iskelet sağlığını tutarlı bir şekilde ölçebilme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması’nın Türkçe adaptasyon sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında bulunan faktör sayısının ve madde dağılımının Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığını araştırmıştır. Genellikle hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin yapısal modeli test edilmiştir.

Faktör analizinin başarılı sonuçlanması, ölçeğin çeviri sonrası dahi orijinal kavramsal çerçevesini koruduğu ve ölçülmek istenen alt boyutları net bir şekilde ayırabildiği anlamına gelir. Bu, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabilmesi için temel bir gerekliliktir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği, Muhtemelen Likert Tipi Derecelendirme Formatı

Language Available: Türkçe (Uyarlama) ve Orijinal Dil (Bilinmiyor, muhtemelen İngilizce)

Population Group: Klinik Popülasyon veya Kas-İskelet Sistemi sorunları yaşayan genel yetişkin popülasyon.

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Türkiye’de yaşayan, kas-iskelet sistemi sağlığı değerlendirilen bireyler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Anket veya Öz Bildirim Temelli Değerlendirme Metodu.

Anahtar Kelimeler

Beden Sağlığı, Fizyoterapi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Geçerlik, Kas Ağrısı, Fonksiyonel Kısıtlılık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yürütüldüğü kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması’nın Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif haklarına ilişkin izinler için sorumlu yazar Yasemin Akkubak ile belirtilen e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti ve izin detayları, yazarın veya orijinal ölçek geliştiricisinin politikalarına bağlı olarak değişebilir.

Kaynaklar

1. Akkubak, Y. (2017). Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması’nın Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kas-iskelet-sistemi-saglik-sorgulamasi-toad.pdf

Kas-İskelet Sistemi Sağlık Sorgulaması Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğe ait maddeler, sağlanan orijinal kaynak içerikte yer almamaktadır.

Maddelerin tam listesi için lütfen ilgili yüksek lisans tezine (Akkubak, 2017) başvurunuz.