Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği

Özet

Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği’nin (KDÖ) bu sürümü, orijinal ölçeğin Türkçe kültürüne uyarlama çalışmasıdır. Ölçek, bireylerin kısa süreli pozitif ve negatif duygusal deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplamda 6 maddeden ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır: Pozitif Duygu Durumu ve Negatif Duygu Durumu. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık güvenilirliği sergilediğini göstermiştir, bu da ölçeğin psikoloji ve eğitim alanlarında güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Deneyim, Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği, Duygu Durumu, Geçerlik, Güvenilirlik, Adaptasyon, Psikolojik İyi Oluş.

Yazarlar

Azmi Çağlar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşadığı kısa süreli duygusal durumların yoğunluğunu ve sıklığını hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, pozitif ve negatif duygusal boyutları ayrıştırarak, bireylerin genel duygusal profilini anlamaya yardımcı olur. Özellikle kısa müdahalelerin veya deneysel manipülasyonların duygusal durum üzerindeki etkilerini ölçmek gibi klinik ve deneysel araştırmalar için pratik bir araç sunmaktadır.

Yapı

Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği, duygusal deneyim yapısını iki ana boyutta ele alır: Pozitif Duygu Durumu ve Negatif Duygu Durumu. Bu iki boyut, temel olarak bireylerin belirli bir zaman dilimi içinde hissettikleri olumlu (mutluluk, neşe) ve olumsuz (üzüntü, kaygı) duyguların derecesini yansıtır.

Ölçek, 6 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aracılığıyla bireylerin genel duygusal yaşantı repertuarı hızlıca taranır. Ölçülen bu duygusal deneyim (duygusal deneyim) yapısı, psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesi gibi daha geniş kavramlarla güçlü korelasyonlar göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Uyum indeksi değerleri şu şekildedir: RMSEA= 0.07, GFI= 0.97, NFI= 0.94, CFI= 0.96 ve IFI= 0.96. Bu değerler, modelin kabul edilebilir veya iyi uyum düzeyinde olduğunu göstermektedir.

Ölçek maddelerinin faktör yükleri .47 ile .70 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ilgili oldukları faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini belirtir. Ölçeğin eş zamanlı geçerliği incelendiğinde, Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği’nin toplam puanının Psikolojik İyi Oluş (r=.41), olumlu yaşantı (r=.66) ve pozitif duygu durum (r=.50) ile pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Buna karşılık, olumsuz yaşantı (r= -.64) ve negatif duygu durum (r= -.65) ile negatif yönde güçlü ilişkiler saptanmıştır.

Alt boyutlar düzeyinde de benzer korelasyonlar gözlemlenmiştir: Pozitif duygu alt boyutu, psikolojik iyi oluş (r=.40), olumlu yaşantı (r=.59) ve pozitif duygu durum (r=.45) ile pozitif korelasyon gösterirken; negatif duygu alt boyutu, olumsuz yaşantı (r= .65) ve negatif duygu durum (r= .69) ile pozitif korelasyon göstermiştir. Negatif duygu alt boyutunun psikolojik iyi oluş (r= -.31), olumlu yaşantı (r= -.55) ve pozitif duygu durum (r= -.39) ile negatif yönde ilişkili olması, ölçeğin beklenen teorik ilişkileri sağladığını kanıtlamaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach alpha (Cronbach alpha) katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Kısa Duygusal Deneyim Ölçeği’nin tümü için elde edilen Cronbach alpha katsayısı .76’dır, bu da ölçeğin genel olarak kabul edilebilir bir iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.

Alt boyutların güvenilirlik katsayıları ise şöyledir: Pozitif duygu alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı .71 olarak, negatif duygu alt boyutu için ise .77 olarak saptanmıştır. Bu değerler, her iki alt boyutun da kendi içlerinde tutarlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğu, uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak test edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısında olduğu gibi 2 alt boyutlu bir yapıyı desteklemiştir.

DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri (RMSEA= 0.07, GFI= 0.97, NFI= 0.94, CFI= 0.96, IFI= 0.96) modelin veri ile mükemmel düzeyde uyum sağladığını kanıtlamıştır. Ayrıca, tüm maddelerin faktör yükleri .47 ile .70 aralığında olup, bu yükler, maddelerin teorik olarak ait oldukları faktöre güçlü bir katkı sağladığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Population Group: Yetişkinler, Genel Popülasyon

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle üniversite öğrencileri ve yetişkinler)

Population Details: Psikometrik özellikler, Türk örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: 6 maddelik, 2 alt boyutlu, 4’lü likert tipi derecelendirme (0=Asla, 3=Çok çok fazla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek uyarlaması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Azmi Çağlar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir: kisa-duygusal-deneyim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çağlar, A. (2021). Adaptation of the brief emotional experience scale to turkish: a study of validity and reliability. Psychology and Education, 58(5), 7170-7180.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: psychologyandeducation.net

Kısa Duygusal Deneyim Ölçeğinin Maddeleri

Ölçek, 2 alt boyut ve 6 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 4’lü likert formatındadır (0=Asla, 3=Çok çok fazla).

• 2 alt boyut 6 madde
• Pozitif duygu durum boyutu (m1): Mutlu
• Negatif duygu durum boyutu (m4): Üzgün