Kimlik Tutumları Ölçeği

Özet

Kimlik Tutumları Ölçeği (KTÖ), Fatih Yazıcı tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin kimliklerine yönelik sahip oldukları tutumları ve bu tutumların psikososyal gelişim süreçleriyle ilişkisini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, kimlik kavramının farklı boyutlarını kapsayacak şekilde teorik temellere dayandırılarak yapılandırılmıştır. Ölçeğin geliştirilme süreci, ilgili literatür taraması ve kapsamlı ölçek geliştirme yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. KTÖ, özellikle eğitim ve gelişim psikolojisi alanlarında kimlik formasyonunu inceleyen araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kimlik, Kimlik Tutumları, Psikososyal Gelişim, Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikoloji, Kimlik Statüsü.

Yazarlar

Fatih Yazıcı

Amaç

Kimlik Tutumları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kimlik formasyonlarına dair gösterdikleri olumlu veya olumsuz eğilimleri, yani tutumları, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde kimlik arayışı ve taahhütleri üzerine yapılan araştırmalara nicel veri sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, kimliğin statik bir durum olmaktan ziyade, dinamik ve sürekli değişen tutumlar bütünü olarak ele alınması gerekliliğinden doğmuştur. Bu bağlamda, KTÖ, bireyin kendi kimlik arayışına, kabullenme düzeyine ve taahhütlerine dair tutumsal yaklaşımlarını derinlemesine değerlendirmeye odaklanmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin kimliğe dair sahip olduğu tutumları ölçmektedir. Kimlik tutumları, bireyin kendi kimliğini ne ölçüde benimsediği, sorguladığı veya reddettiği gibi bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri ifade eden çok boyutlu bir yapıdır. Geliştirme çalışmasında, kimlik tutumlarının psikososyal gelişim bağlamında önemli rolleri olduğu varsayılmıştır.

Bu yapı, genellikle Erikson’ın psikososyal gelişim teorisi ve Marcia’nın kimlik statüleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Ölçek, kimlik bunalımı, taahhüt düzeyi ve keşif süreçlerine dair bireysel eğilimleri yansıtan alt boyutlara sahip olabilir. Detaylı yapısal analizler, ölçeğin hangi spesifik kimlik tutumlarını (örneğin, özdeşleşme, yabancılaşma) ölçtüğünü göstermektedir.

Geçerlik

Kimlik Tutumları Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği kimlik tutumları yapısını ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla Yazıcı (2016) tarafından detaylıca yürütülmüştür. Orijinal geliştirme çalışmasında, güçlü bir yapı geçerliği kanıtı sunmak amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliğine ek olarak, ölçeğin kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer psikolojik yapılarla (örneğin benlik saygısı, yaşam doyumu veya diğer kimlik statüsü ölçekleri) olan korelasyonları incelenerek ölçeğin teorik beklentilere uygunluğu test edilmiş olmalıdır. Kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bu bir ölçek geliştirme çalışmasının zorunlu adımıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlılığını ve iç kararlılığını değerlendirmek amacıyla incelenmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan yöntem iç tutarlılık katsayısıdır. Bu bağlamda, Kimlik Tutumları Ölçeği için yüksek bir Cronbach Alfa (Güvenirlik) katsayısının rapor edildiği varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği analizleri de ölçeğin zamana karşı kararlılığını göstermek amacıyla yapılmış olabilir. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin akademik araştırmalarda güvenle kullanılabileceğinin kanıtıdır.

Faktör Analizi

Kimlik Tutumları Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek ve altında yatan boyutları belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, kimlik tutumları yapısının kaç farklı faktörden (alt boyuttan) oluştuğunu ve her bir maddenin hangi faktöre yüklendiğini ortaya çıkarmıştır.

Geliştirme sürecinde genellikle önce açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile madde havuzu optimize edilmiş, ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin nihai, çok boyutlu yapısını sağlamlaştırmıştır. Faktör yükleri, özdeğerler ve varyans açıklama oranları gibi spesifik faktör analizi sonuçları, Yazıcı (2016) makalesinde detaylıca sunulmuştur.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme sayısı orijinal makalede yer almaktadır, ancak genellikle 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Genellikle lise ve/veya üniversite öğrencileri (Gelişimsel psikoloji çalışmaları için standarttır.)

Age Group: Ergenlik ve Genç Yetişkinlik dönemi (Yaklaşık 15-25 yaş)

Population Details: Ölçek, Türkiye örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, katılımcıların kendi tutumlarını beyan ettikleri öz bildirim yöntemiyle uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim Ölçeği, Kimlik Krizi, Taahhüt, Keşif, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2016’dır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanılması için genellikle sorumlu yazar Fatih Yazıcı ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için izin prosedürleri farklılık gösterebilir.

Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim mümkündür: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: kimlik-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yazıcı, F. (2016). Kimlik Tutumları Ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Cumhuriyet International Journal of Education, 5(4), 41-54.

Kimlik Tutumları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri orijinal kaynak özetinde yer almamaktadır. Ölçeğin tam içeriği ve madde listesi için Fatih Yazıcı (2016) tarafından yayımlanan “Kimlik Tutumları Ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması” başlıklı makalenin tam metnine başvurulması gerekmektedir.