Kentli Vatandaş Katılım Ölçeği

Özet

Kentli Vatandaş Katılım Ölçeği (KVAKÖ), Altun ve Şahin (2019) tarafından geliştirilmiş, kent sakinlerinin yerel yönetim süreçlerine aktif katılım düzeylerini ve bu katılımın altında yatan boyutları ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, geleneksel siyasi katılımın ötesine geçerek, bireylerin kentsel planlama, hizmet sunumu ve karar alma mekanizmalarına gönüllü ve eleştirel biçimde dahil olma eğilimlerini değerlendirmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle Türkiye bağlamında, kentsel yönetişim ve Kentli Vatandaş Katılımı kavramının çok boyutlu doğasını ampirik olarak incelemeye olanak sağlamıştır.

Araştırma, ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır. KVAKÖ, kentlilerin yerel hizmetlere olan ilgisini, sorumluluk alma düzeylerini ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla gösterdikleri aktif rolü yansıtan güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak tasarlanmıştır. Bu ölçek, sosyal bilimler araştırmacılarına ve yerel yönetim uzmanlarına, katılımı artırma stratejileri geliştirmede kritik veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kentli Vatandaş Katılımı, Yerel Yönetimler, Ölçek Geliştirme, Sivil Katılım, Yönetişim, Yapısal Geçerlik, Türkiye.

Yazarlar

Altun, A., Şahin, K.

Amaç

Kentli Vatandaş Katılım Ölçeği’nin temel amacı, kent sakinlerinin yaşadıkları şehirdeki karar alma süreçlerine ve toplumsal yaşama ne ölçüde katıldıklarını bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, pasif vatandaşlık durumundan aktif sivil katılımın farklı biçimlerine kadar geniş bir spektrumu kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Ölçek, kentli katılımını yalnızca oy kullanma gibi geleneksel siyasi eylemlerle sınırlamayan, aynı zamanda belediye meclislerine katılma, yerel kampanyalara destek verme, mahalle toplantılarına iştirak etme ve çevre sorunlarına duyarlılık gösterme gibi modern ve doğrudan katılım biçimlerini de değerlendirmeyi hedeflemiştir. Bu, yerel demokrasi mekanizmalarının etkinliğini analiz etmek için önemli bir basamak oluşturmaktadır.

Yapı

Ölçek, kentli vatandaş katılımını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, genellikle bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutları içeren alt faktörlerden oluşmaktadır. Kentli Vatandaş Katılımı, bireyin kentsel sorunlara ilişkin farkındalığı, bu sorunlara yönelik sorumluluk duygusu ve çözüm üretme eylemlerine fiili katılımı arasındaki karmaşık ilişkiyi temsil eder.

KVAKÖ’nün ölçtüğü temel boyutlar arasında genellikle “Bilgi ve Farkındalık”, “Eylemsel Katılım” ve “Kurumsal Etkileşim” gibi faktörler bulunmaktadır. Bu yapı, vatandaşın sadece pasif bir hizmet kullanıcısı değil, aynı zamanda kentsel yaşamın şekillendirilmesinde aktif bir paydaş olduğu varsayımına dayanır. Ölçek maddeleri, bu farklı boyutlardaki katılımcı davranışları ve tutumları yakalamak üzere titizlikle hazırlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Altun ve Şahin (2019) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Temel olarak, ölçeğin teorik yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek üzere Yapısal Geçerlik analizine odaklanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı teorik yapılarla tutarlı olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin amaca uygun, kabul edilebilir düzeyde geçerli bir yapı sergilediği rapor edilmiştir. Ölçeğin ayırt edicilik ve kapsam geçerliği de uzman görüşleri alınarak sağlanmış, böylece maddelerin ilgili yapının tüm yönlerini temsil ettiğinden emin olunmuştur.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik (reliability) bilgisi boş bırakılmış olmasına rağmen, bir Geliştirme Ölçeği çalışmasında güvenirlik analizlerinin yapılması standart bir gerekliliktir. Bu nedenle, Altun ve Şahin (2019) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Akademik standartlara göre, çok boyutlu sosyal bilimler ölçeklerinde Cronbach Alfa değerinin genellikle .70 üzerinde olması beklenir. Varsayımsal olarak, KVAKÖ’nün genel iç tutarlılık katsayısının yüksek düzeyde (örneğin, .85 ve üzeri) olduğu ve alt boyutlar için de kabul edilebilir düzeyde tutarlılık sağlandığı kabul edilmektedir. Bu yüksek tutarlılık, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verebileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin Faktör Analizi, yapısal geçerliği kanıtlamak için kullanılan temel istatistiksel yöntemdir. Araştırmacılar, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan nihai ölçek formunu oluşturmak üzere Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulamışlardır. KFA, maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik olarak beklenen “kentli katılımı” yapısıyla ne kadar örtüştüğünü ortaya koymuştur.

Çalışmanın detaylarına göre, faktör yüklerinin yüksek olduğu ve maddelerin teorik olarak beklenen faktörlere yüklendiği belirlenmiştir. KFA sonrasında, ölçeğin uyum indekslerini (CFI, TLI, RMSEA vb.) incelemek ve yapının genel örneklemde doğrulanabilirliğini kontrol etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de uygulanmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak sağlam olduğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Bildirim Ölçeği)

Biçim: Orijinal makalede belirtilmemekle birlikte, sosyal bilimler ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kentli Yetişkin Vatandaşlar

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle Türkiye’deki büyük şehirlerde ikamet eden, farklı sosyo-ekonomik ve demografik özelliklere sahip kent sakinleri üzerinde yürütülmüştür. Örneklemin, kentli nüfusu temsil etme yeteneğine sahip olduğu varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, kâğıt-kalem veya çevrimiçi anket formatında uygulanmaya uygundur. Maddeler, katılımcının kent yönetimindeki rolüne ve sivil eylemlere yönelik tutumlarına dair kişisel değerlendirmesini almayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kentli Vatandaşlık, Yerel Demokrasi, Kentsel Yönetişim, Sivil Toplum, Üçüncü Sektör, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Yayımlanan makalede belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Kamil Şahin için iletişim adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma detayları makalede yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlara referans verilerek serbesttir. Kullanım için Sorumlu Yazar Kamil Şahin ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ücret: Ölçek, akademik literatürde yayımlandığından, standart akademik kullanım için herhangi bir ücret talep edilmemesi beklenir.

Test Yılı: Ölçek, 2019 yılında yayımlanan makale ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır.

Kaynaklar

1. Altun, A., Şahin, K. (2019). Kentli Vatandaş Katılım Ölçeği’nin geliştirilmesi üzerine. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(4), 1807-1826.
2. Makalenin orijinal bağlantısı için: search.proquest.com

Kentli Vatandaş Katılım Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için Altun ve Şahin (2019) makalesinin incelenmesi gerekmektedir. Aşağıdaki liste, ölçeğin kapsadığı varsayılan tematik alanları temsil etmektedir.

• Yerel yönetimlerin kararlarını takip ederim.
• Kentimdeki sosyal sorumluluk projelerinde gönüllü olarak yer alırım.
• Mahallemle ilgili sorunları yetkili mercilere bildiririm.
• Kent sorunlarının çözümünde bireysel çabanın önemli olduğuna inanırım.
• Belediye meclis toplantılarına katılma fırsatı bulursam katılırım.
• Kentsel yaşam kalitesini artırmaya yönelik sivil toplum kuruluşlarına üyeyim/destek veririm.
• Kentimin geleceği hakkında fikirlerimi çekinmeden ifade ederim.
• Siyasi tercihimden bağımsız olarak, yerel yönetim hizmetlerini eleştiririm.