Kelime Tanıma Envanteri

Özet

Kelime Tanıma Envanteri, 2020 yılında Ayşegül Avşar Tuncay ve H. Dedeoğlu tarafından tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Bu ölçek, bireylerin kelime tanıma becerilerini sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla oluşturulmuştur. Geliştirme çalışması, envanterin Türkçe konuşan popülasyon üzerindeki geçerlik ve güvenirlik özelliklerini derinlemesine incelemeyi hedeflemiştir. Çalışma, ölçek geliştirme sürecinin tüm aşamalarını kapsayarak, elde edilen veriler ışığında envanterin psikometrik açıdan yeterli olduğunu göstermiştir.

Envanter, özellikle okuryazarlık ve dil gelişimi alanlarında çalışan araştırmacılar ve eğitimciler için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, alanyazındaki mevcut boşluğu doldurmaya yönelik önemli bir adımdır ve ölçme araçlarının kalitesini artırmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kelime Tanıma, Envanter Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Ayşegül AVŞAR TUNCAY, H. Dedeoğlu

Amaç

Kelime Tanıma Envanteri’nin temel amacı, bireylerin yazılı kelimeleri doğru ve hızlı bir şekilde tanıma yeteneklerini ölçen standart, kültüre duyarlı ve yüksek geçerlik ile güvenirlik değerlerine sahip bir ölçme aracı oluşturmaktır. Bu envanter, özellikle okuma güçlüğü çeken bireyleri erken teşhis etme ve akademik başarıyı yordama potansiyeline sahiptir.

Geliştirme süreci, teorik temellere dayanarak madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşleri alınması ve ardından saha uygulamalarıyla ölçeğin son formunun belirlenmesini içermiştir. Ölçek, kelime tanıma becerisinin farklı boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Kelime Tanıma (Word Recognition) becerisidir. Bu yapı, bilişsel psikolojinin ve okuryazarlık araştırmalarının merkezi konularından biridir. Kelime tanıma, bireyin görsel girdiyi fonolojik ve semantik bilgilere hızla dönüştürme yeteneğini ifade eder. Bu, akıcı okumanın ve okuduğunu anlamanın ön koşuludur.

Envanter, kelime tanıma sürecini etkileyen değişkenleri dikkate alarak oluşturulmuştur. Ölçek maddelerinin, hedef popülasyonun bilişsel seviyesine uygun olması ve kelime tanıma performansını objektif olarak yansıtması hedeflenmiştir.

Geçerlik

Kelime Tanıma Envanteri’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Yayınlanan çalışmada, öncelikle uzman görüşleri alınarak Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır.

Ayrıca, ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla Yapı Geçerliği (Construct Validity) analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle Faktör Analizi yöntemlerini içerir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin beklenen alt boyutları veya tek faktörlü yapıyı doğruladığı rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Envanterin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada sıklıkla kullanılan bir yöntem olan İç Tutarlılık (Internal Consistency) katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, envanter maddelerinin homojen olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme çalışmasında, envanterin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği (Test-Retest Reliability) analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu tür çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Kelime Tanıma Envanteri’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, envanterdeki maddelerin altında yatan boyutları veya faktörleri keşfetmeyi amaçlamıştır.

Öncül çalışmada, ölçeğin tek boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığı veya birden fazla alt boyutu içerip içermediği Faktör Analizi ile test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelinin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve kelime tanıma becerisini net bir şekilde ayrıştırdığını doğrulamıştır.

Envanter Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Genellikle çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında sunulan, kelime tanıma hızını ve doğruluğunu ölçmeye yönelik psikometrik bir envanterdir. Derecelendirme formatı belirtilmemiştir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Araştırmanın yapıldığı akademik dergi ve konu göz önüne alındığında, genellikle eğitim çağındaki öğrenciler veya okuryazarlık becerileri ölçülmek istenen geniş bir popülasyon grubu.

Yaş Grubu: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir, ancak geliştirme kapsamına bağlı olarak genellikle ilkokul veya ortaokul seviyesindeki öğrencilere odaklanıldığı varsayılabilir.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan ve Türkçe konuşan bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Envanter geliştirme metodolojisi, uzman görüşüne dayalı içerik analizi, pilot uygulamalar, madde analizi, faktör analizi ve güvenirlik katsayısı hesaplamalarını içeren standart bir psikometrik süreçtir.

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Eğitim, Okuryazarlık, Ölçek Geliştirme, Ayşegül Avşar Tuncay, Bilişsel Yetenekler, Dil Gelişimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşegül AVŞAR TUNCAY

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Envanterin geliştirildiği akademik makale açık erişimlidir.

Kaynaklar

Avşar Tuncay, A., ve Dedeoğlu, H. (2020). Kelime Tanıma Envanteri tasarımı ve geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 198-218. https://doi.org/10.17860/mersinefd.570625

Makalenin orijinal PDF dosyasına şu bağlantıdan erişilebilir: kelime-tanima-envanteri-toad.pdf

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

Kelime Tanıma Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta Kelime Tanıma Envanteri’nin maddeleri veya örnek maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler için ilgili akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.