Keele Katılım Değerlendirmesi

Özet

Keele Katılım Değerlendirmesi (Keele Participation Assessment), bireylerin günlük yaşam aktivitelerine ve sosyal çevrelere ne ölçüde katıldığını değerlendirmeyi amaçlayan bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle rehabilitasyon ve kronik hastalık yönetiminde bireyin katılım düzeyini ve yaşam kalitesini ölçmek için önemlidir. Sunulan bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirilen uyarlama çalışmasıdır. Kevser Gürsan tarafından 2018 yılında yürütülen bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, aynı zamanda psikometrik özelliklerini incelemeyi hedeflemiştir.

Uyarlama süreci, çeviri, geri çeviri ve kültürel adaptasyon adımlarını içermiş olup, ölçeğin orijinal yapısının korunup korunmadığını belirlemek için kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu tez çalışması, Keele Katılım Değerlendirmesi’nin Türkiye’deki araştırma ve klinik uygulamalarda kullanılması için temel bir zemin oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Keele, Katılım, Değerlendirme, Ölçek Uyarlama, Psikometrik, Rehabilitasyon, Yaşam Kalitesi

Yazarlar

Kevser Gürsan (Uyarlayan)

Amaç

Keele Katılım Değerlendirmesi’nin temel amacı, bireylerin günlük yaşamdaki rollerine ve sosyal aktivitelere katılım düzeylerini sistematik ve standart bir şekilde ölçmektir. Katılım, genellikle sağlık durumları veya engeller nedeniyle kısıtlanabilen önemli bir yaşam alanı olup, bu ölçek, bireyin çevre ile etkileşimini, sosyal entegrasyonunu ve özerkliğini değerlendirmeye yardımcı olur.

Türkçe Uyarlama çalışması ise (Gürsan, 2018), orijinal İngilizce ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’de yapılan araştırmalarda ve klinik müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesinde güvenilir bir araç olarak kullanılmasını sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, bireyin sosyal ve fiziksel çevresiyle etkileşimini ve bu etkileşimden duyduğu memnuniyeti ölçen çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Bu yapı, genellikle Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) çerçevesindeki katılım kavramıyla ilişkilidir. Ölçek, sadece aktivite performansını değil, aynı zamanda bireyin bu aktivitelere dahil olma deneyiminin subjektif yönlerini de değerlendirir.

Katılım kavramı, bireyin bir yaşam durumuna dahil olması olarak tanımlanır ve Keele Katılım Değerlendirmesi, bu katılımın çeşitli alt boyutlarını (örneğin, ev içi roller, sosyal ilişkiler, toplumsal yaşam) ele alarak kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Kevser Gürsan tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, Keele Katılım Değerlendirmesi’nin Türkçe formunun yapısal Geçerlik ve kültürel geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğinin değerlendirilmesi, ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için faktör analizleri gibi istatistiksel yöntemleri içerir.

Orijinal kaynak verisinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yüksek lisans tezi çalışması (Gürsan, 2018), ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik kanıtlarını sunmak üzere tasarlanmıştır. İlgili detaylı geçerlik sonuçları, sorumlu yazarın tez metninde bulunmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Keele Katılım Değerlendirmesi’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemlerle incelendiği varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik değerleri sunulmamıştır. Ancak, bir psikometrik uyarlama tezinin temel gerekliliklerinden biri olarak, Gürsan (2018) çalışmasında ölçeğin güvenirlik analizlerinin detaylı sonuçlarına ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, Keele Katılım Değerlendirmesi’nin orijinal faktör yapısının Türkçe popülasyonda korunup korunmadığını test etmek amacıyla faktör analizleri (Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu kanıtlama amacını taşır.

Faktör analizlerinin sonuçları, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu alt boyutların toplam varyansa ne kadar katkı sağladığını gösterir. Bu, ölçeğin yapı geçerliğine dair önemli kanıtlar sunar. Detaylı faktör yükleri ve model uyum indeksleri için tez metnine başvurulması gerekmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Orijinal ölçeğe bağlı olarak, maddelerin ne sıklıkta veya ne kadar kolay gerçekleştirildiğini değerlendiren bir format beklenir).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Form), İngilizce (Orijinal Form)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle kronik sağlık sorunları veya engellilik yaşayan bireyler (Uyarlama çalışmasının örneklemine bağlı olarak genel popülasyon da olabilir).

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üstü)

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem bilgileri (büyüklük, demografik özellikler) tezde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Uygulama bireysel veya grup halinde yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Yapısı, Yüksek Lisans Tezi, Keele Katılım, Adaptasyon

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor/Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Kevser Gürsan)

Yazışma Adresi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanım izinleri ve ücretlendirmesi için orijinal geliştiricilere başvurulması gerekmektedir. Türkçe uyarlamasını kullanan araştırmacılar için, sorumlu yazar Kevser Gürsan ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

PDF Erişimi: Bu ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: keele-katilim-değerlendirmesi-toad.pdf

Referanslar

Gürsan, K. (2018). Keele Katılım Değerlendirmesinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla.

Tez erişim linki: tez.yok.gov.tr

Keele Katılım Değerlendirmesi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Orijinal kaynak içerik, ölçek maddelerini sağlamadığı için bu bölüm boş bırakılmıştır.]