Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği

Özet

Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği, öğretmenlerin özel eğitim gereksinimi olan öğrencilerin genel sınıf ortamına başarılı bir şekilde dahil edilmesi ve bu süreçte karşılaşılan zorluklarla başa çıkma konusundaki kendilerine olan inançlarını ve yeterlilik algılarını ölçmek amacıyla kaynaştırma uygulamaları bağlamında uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, Hakan Sarıçam ve Fatih Kırbaş tarafından 2018 yılında Türkiye’deki öğretmen popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak kullanıma sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanyazında yer alan orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel bağlama uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, öğretmenlerin yeterlilik algılarını belirleyerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanmasına önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynaştırma, Öğretmen Yeterliliği, Özel Eğitim, Uyarlama Çalışması, Ölçek Geliştirme, Sınıf Yönetimi.

Yazarlar

Hakan Sarıçam, Fatih Kırbaş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sınıf öğretmenlerinin, özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim ortamlarına başarılı bir şekilde entegrasyonunu sağlamaya yönelik mesleki beceri ve bilgi düzeylerine dair öğretmen yeterliliği algılarını belirlemektir. Kaynaştırma eğitimi, öğretmenlerin farklı öğrenme stillerine ve ihtiyaçlara cevap verebilme kapasitesini gerektirdiğinden, bu ölçek öğretmenlerin bu zorlu süreçteki öz yeterlilik düzeylerini nicel olarak saptamayı amaçlamaktadır.

Bu aracın kullanımı, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, öğretmenlerin hangi alanlarda (örneğin, bireyselleştirilmiş eğitim planı hazırlama, davranış yönetimi veya aile işbirliği) daha fazla destek, hizmet içi eğitim veya pedagojik kaynaklara ihtiyaç duyduklarını tespit etmede kritik veriler sunar. Ölçek, öğretmenlerin kendilerini en yetersiz hissettikleri alanları ortaya çıkararak, hedef odaklı müdahale programlarının geliştirilmesine yardımcı olur.

Yapı

Ölçek, Sosyal Bilişsel Teori çerçevesinde ele alınan Öğretmen Öz Yeterliği (Teacher Self-Efficacy) yapısını kaynaştırma ortamlarına özgü olarak ölçmektedir. Bu yapı, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme kapasitesine olan inancını ifade eder. Kaynaştırma bağlamında, ölçek genellikle aşağıdaki gibi alt boyutlar aracılığıyla yeterliliği değerlendirir:

• Akademik Destek Yeterliliği: Özel gereksinimli öğrencilerin öğrenme süreçlerini destekleme becerisi.
• Davranış Yönetimi Yeterliliği: Sınıf içinde olumlu bir öğrenme ortamı sağlama ve zorlayıcı davranışları yönetme becerisi.
• İşbirliği ve İletişim Yeterliliği: Veliler ve özel eğitim uzmanlarıyla etkili işbirliği kurma becerisi.

Geçerlik

Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sarıçam ve Kırbaş (2018) tarafından sunulan bildiri, yapı geçerliğini analiz etmek üzere faktör analizlerini içermektedir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklenip yüklenmediğini incelemiştir. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak çeviri sürecinin dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlanmış, böylece içerik geçerliği desteklenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçeğin faktör yapısını büyük ölçüde koruduğu ve Türkiye bağlamında öğretmenlerin yeterlilik algısını ölçmek için uygun yapısal geçerlik kanıtlarına sahip olduğu raporlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçümlerde tutarlılık ve kararlılık sergileme derecesini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmalarda temel olarak iç tutarlılık katsayısı, yani Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, psikometrik standartlarda kabul edilebilir sınır olan .70’in üzerinde olduğu varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu çalıştığını göstermektedir.

Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin farklı alt boyutları için ayrı ayrı güvenirlik katsayıları hesaplanmış olup, tüm alt boyutların da yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme potansiyelini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği’nin faktör yapısı, Türkçe uyarlama çalışmasında hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürüne transfer edilebilirliğini test etmiştir.

Faktör analizleri, ölçeğin kaynaştırma yeterliliğini temsil eden ayrık ancak ilişkili faktörlerden oluştuğunu doğrulamıştır. DFA sonuçlarının iyi uyum indeksleri göstermesi, Sarıçam ve Kırbaş’ın (2018) ölçeğin yapısal modelinin verilerle uyumlu olduğunu kanıtladığı anlamına gelmektedir. Bu yapı, öğretmen yeterliliğinin tek bir homojen yapıdan ziyade, farklı pedagojik ve sosyal yeterlilik alanlarını kapsayan karmaşık bir yapı olduğunu desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) Ölçeği

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 6’lı Likert Tipi derecelendirme (Örn: Hiç Yeterli Değilim – Tamamen Yeterliyim). (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Population Details: Türkiye’deki resmi okullarda görev yapan sınıf öğretmenleri veya branş öğretmenleri. Çalışma, özellikle 17. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu’nda sunulduğu için, örneklemin büyük çoğunluğunu sınıf öğretmenleri oluşturma ihtimali yüksektir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan, bireyin algılanan yeterlilik düzeyini ölçen bir tutum ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Öz Yeterliği, İç Tutarlılık, Yapı Geçerliği, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Derecelendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hakan Sarıçam (Sorumlu Yazar), Ankara, Türkiye (2018 bildiri konumu).

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında 17. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu’nda sunulan bir bildiri ile akademik literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Hakan Sarıçam ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Genellikle akademik ve ticari olmayan araştırmalarda, kaynak gösterilmek suretiyle kullanım izni verilmektedir. Kullanım öncesinde sorumlu yazarın güncel izin koşullarının teyit edilmesi önemlidir.

Referanslar

Sarıçam, H., ve Kırbaş, F.(Nisan 2018). Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. 17. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kaynastirma-uygulamalari-ogretmen-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaştırma Uygulamaları Öğretmen Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal kaynakta boş bırakılmıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans kaynağa başvurulması gerekmektedir.