Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği

Özet

Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği (KUBEEÖ), özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin genel eğitim ortamlarına dahil edilme sürecinin başarısını etkileyen kritik faktörleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlerin, okul yönetiminin ve çevresel koşulların kaynaştırma eğitimi uygulamalarına yönelik tutumlarını, yeterliliklerini ve sağlanan desteği değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, 2016 yılında Ahmetoğlu, Ünal ve Ergin tarafından yapılan kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda eğitim bilimleri alanına kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynaştırma uygulamaları, özel eğitim, öğretmen tutumları, okul başarısı, psikolojik ölçme, Likert Ölçeği, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Ahmetoğlu, E., Ünal, A. M., Ergin, D. Y.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okullarda yürütülen kaynaştırma uygulamalarının başarısını pozitif veya negatif yönde etkileyen çeşitli örgütsel, çevresel ve bireysel etmenleri sistematik olarak belirlemektir. Bu tespit, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin akademik ve sosyal entegrasyonunu artırmak için hangi alanlara müdahale edilmesi gerektiği konusunda somut veriler sağlamaktadır.

KUBEEÖ, uygulayıcıların ve araştırmacıların kaynaştırma ortamlarının etkinliğini değerlendirmesine olanak tanır. Elde edilen sonuçlar, kaynaştırma programlarının kalitesini artırmak için hedef odaklı eğitimler ve destek mekanizmaları geliştirmede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin algıladığı yetersizlikleri ve okul yönetiminden beklenen desteği ölçerek iyileştirme alanlarını işaret eder.

Yapı (Konstrukt)

Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Temel yapı, kaynaştırma sürecinin başarısı üzerinde doğrudan etkisi olan dört ana faktör etrafında yoğunlaşır:

• Öğretmen Yeterliliği ve Tutumları: Özel gereksinimli öğrencilere yönelik bilgi düzeyi ve olumlu/olumsuz yaklaşımlar.
• Okul Yönetimi Desteği: Yönetimin kaynak sağlama, işbirliğini teşvik etme ve yasal zorunluluklara uyma konusundaki etkinliği.
• Fiziksel ve Materyal Kaynakları: Sınıf içi düzenlemeler, yardımcı teknoloji ve uygun eğitim materyallerinin mevcudiyeti.
• Akran Kabulü ve Sosyal Entegrasyon: Özel gereksinimli öğrencilerin akranları tarafından ne ölçüde kabul edildiği ve sosyal ortama dahil edilebildiği.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (2016), KUBEEÖ’nün ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliğini sağlamak üzere yürütülmüştür.

Yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin, teorik olarak öngörülen çok boyutlu yapıyı doğruladığı ve maddelerin ait oldukları faktörlere yüksek yükler verdiği tespit edilmiştir. Kapsam geçerliği için ise uzman görüşlerine başvurulmuş, böylece ölçek maddelerinin kaynaştırma başarısını etkileyen tüm önemli faktörleri temsil ettiği doğrulanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı, genellikle Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) değeri ile raporlanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

2016 tarihli geliştirme çalışmasında, KUBEEÖ’nün genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyin üzerinde olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, ölçeğin alt faktörlerinin her biri için de ayrı ayrı güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Bu bulgular, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği’nin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla yürütülen faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin mantıklı ve teorik olarak anlamlı alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir.

Faktör analizleri genellikle Varimax ya da Promax döndürme teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, bu analizler sonucunda ölçeğin özgün yapısını oluşturan ana faktörler belirlenmiştir. Bu faktörler, kaynaştırma başarısını etkileyen temel mekanizmaları temsil ederek, ölçeğin yapı geçerliğine önemli katkı sağlamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Ölçeği (Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler, öğretmenler ve okul yöneticileri.

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra eden profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Kaynaştırma eğitimi uygulamalarının yürütüldüğü okullarda görev yapan sınıf ve branş öğretmenleri ile okul idarecileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği. Katılımcılar, kaynaştırma uygulamalarının başarısını etkilediğini düşündükleri etmenlere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırmaları, psikometri, özel eğitim, kaynaştırma, okul ortamı, öğretmen yeterliliği, geçerlik ve güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi makale referansında mevcuttur (Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış özgün bir geliştirme çalışmasıdır. Kullanım izinleri için doğrudan yazarlar veya yayıncı kurum (Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Testin geliştirildiği yıl 2016’dır.

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki adresten indirilebilir: kaynastirma-uygulamalarinin-basarisini-etkileyen-etmenler-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Ahmetoğlu, E., Ünal, A. M. ve Ergin, D. Y. (2016). Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 167-175.

Kaynaştırma Uygulamalarının Başarısını Etkileyen Etmenler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta mevcut değildir. Maddelerin tamamına, referans olarak verilen akademik makaleden ulaşılması gerekmektedir.