Eğitimcilerin Yaratıcılığa Karşı Duyarlılığı Testi

Özet

Eğitimcilerin Yaratıcılığa Karşı Duyarlılığı Testi (EYKDT), sınıf öğretmenlerinin yaratıcılık fenomenine yönelik duyarlılık düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış 83 maddelik bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Berat Demirtaş’ın 2018 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş ve Türk eğitim sistemi bağlamına adapte edilmiştir. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olup, toplamda altı alt faktörden oluşmaktadır. Derecelendirme, 4’lü Likert formatında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcılık, Eğitimci Duyarlılığı, Psikometrik Ölçek, Güvenilirlik, Adaptasyon, Sınıf Öğretmenleri, Likert Ölçeği

Yazarlar

BERAT DEMİRTAŞ

Amaç

Eğitimcilerin Yaratıcılığa Karşı Duyarlılığı Testi’nin temel amacı, sınıf öğretmenlerinin yaratıcılık olgusuna karşı gösterdikleri tutum, farkındalık ve duyarlılık düzeylerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu duyarlılık, öğretmenlerin yaratıcı öğrencileri tanıma, destekleme ve sınıf içi uygulamalarda yaratıcılığı teşvik etme yeteneklerini yansıtır.

Ölçeğin uyarlanma çalışması, öğretmen duyarlılığı ile matematiksel düşünme becerileri arasındaki potansiyel ilişkileri incelemek üzere yapılmıştır. Bu bağlamda, ölçek sadece bir değerlendirme aracı olmakla kalmayıp, aynı zamanda eğitim psikolojisi alanındaki araştırmalara veri sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Bu test, öğretmenlerin yaratıcılık fenomenine yönelik çok boyutlu yaklaşımlarını ölçen altı temel faktör etrafında yapılandırılmıştır. Bu faktörler, bir eğitimcinin yaratıcı potansiyeli nasıl algıladığını ve buna nasıl tepki verdiğini kapsamaktadır.

Ölçeğin belirlenen altı faktörü, öğretmenlerin bilişsel ve duyuşsal süreçlerini kapsayacak şekilde şunlardır:

• Iraksak Düşünme ve Davranma
• Genel Bilgi ve Düşünme Temelli Yaklaşımlar
• Özel (Alan) Bilgi Temelli ve Özel Beceriler
• Odaklanma ve Görev Sorumluluğu
• Güdüler ve Motivasyon
• Açıklık ve Belirsizlik Hoşgörüsü

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, altı faktörlü yapının incelenmesi yoluyla dolaylı olarak desteklenmektedir. Ancak, kaynak metinde spesifik olarak yapı geçerliği, ölçüt geçerliği veya kapsam geçerliğine dair ayrıntılı istatistiksel raporlar sunulmamıştır. Geçerlik çalışmalarının detayları için ölçeğin uyarlandığı orijinal çalışmaya veya Demirtaş’ın (2018) yüksek lisans tezine başvurulması önerilir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, hem Cronbach Alpha (α) katsayısı hem de McDonald’ın (ω) omega katsayısı kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Santos’a (1999) göre güvenilirliğin kabul edilebilir düzeyde olması için katsayının en az .70 olması gerekmektedir.

Testin bütünü için elde edilen güvenilirlik değerleri oldukça yüksektir (ω=,97; α=,96). Bu sonuçlar, Eğitimcilerin Yaratıcılığa Karşı Duyarlılığı Testi’nin yüksek derecede tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Güvenilirlik analizleri, ölçeğin altı temel faktörden oluştuğunu doğrulamaktadır. McDonald’ın (ω) omega katsayısı, faktör yüklerinin birbirine eşit olmadığı konjenerik ölçümlerde kullanılan bir katsayıdır ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) verileri doğrultusunda hesaplanmıştır.

Alt faktörler bazında hesaplanan güvenilirlik katsayıları (ω ve α) şöyledir:

• Iraksak Düşünme ve Davranma: (ω=,91; α=,87)
• Genel Bilgi ve Düşünme Temelli: (ω=,89; α=,86)
• Özel (Alan) Bilgi Temelli ve Özel Beceriler: (ω=,76; α=,70)
• Odaklanma ve Görev Sorumluluğu: (ω=,82; α=,75)
• Güdüler ve Motivasyon: (ω=,87; α=,81)
• Açıklık ve Belirsizlik Hoşgörüsü: (ω=,87; α=,84)

Tüm alt faktörlerin güvenilirlik değerleri, kabul edilebilir sınır olan .70’in oldukça üzerindedir, bu da faktör yapısının sağlamlığını desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler (Özellikle Sınıf Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitimcilik Mesleğini İcra Edenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleri örnekleminde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: 83 maddeden oluşan test, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Yeterliliği, Cronbach Alpha Katsayısı, McDonald Omega Katsayısı, Psikometri, Eğitimde Yaratıcılık

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2018 Yüksek Lisans Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Uyarlama çalışmasının tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgisi için doğrudan sorumlu yazar Berat Demirtaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: egitimcilerin-yaraticiliga-karsi-duyarliligi-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Demirtaş, B. (2018). Sınıf öğretmenlerinin yaratıcılık fenomenine duyarlılığı ile matematiksel düşünme becerileri arasındaki ilişki (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.

McDonald, R. P. (1985). Factor analysis and related methods. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Santos, J. R. A. (1999). Cronbach’s Alpha: A tool for assessing the reliability of scales. Journal of Extension, 37(2), 1-5.

Yurdugül, H. (2006). Ölçek geliştirme çalışmalarında güvenirlik analizi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(2), 133-156.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Eğitimcilerin Yaratıcılığa Karşı Duyarlılığı Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Toplam 83 madde mevcuttur. Örnek maddeler:

• Yapıcı eleştiriler yoluyla öğrencilere yardım ediyor muyum?
• Sadece sonuca değil öğrenme sürecine odaklanıyor muyum?