Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3

Özet

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADİ-3), bireylerin anksiyete belirtilerine ilişkin bedensel, bilişsel ve sosyal sonuçlardan duydukları korkuyu, yani anksiyete duyarlılığını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Türkiye’deki geçerlik ve güvenilirlik çalışması Mantar, Yemez ve Alkın (2010) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 18 maddeden ve fiziksel, bilişsel ve toplumsal olmak üzere üç temel alt boyuttan oluşur. Türkçe uyarlama çalışması, ADİ-3’ün yüksek iç tutarlılık ve güçlü yapısal geçerlik kanıtlarına sahip olduğunu göstermiştir, bu da onu klinik ve araştırma ortamlarında kullanıma uygun bir araç yapmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anksiyete Duyarlılığı, ADİ-3, Ölçek Uyarlama, Faktör Analizi, Psikometri, Güvenilirlik, Kaygı, Anksiyete.

Yazarlar

Türkçe Uyarlama Çalışması Yazarları: Atıl Mantar, Burcu Yemez, Timuçin Alkın.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin anksiyete ile ilişkili bedensel, bilişsel veya sosyal belirtileri yanlış yorumlama ve bu belirtilerin zararlı sonuçlarından korkma eğilimini, yani Anksiyete Duyarlılığı (AD) yapısını değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, ADİ-3’ün Türkçe konuşan popülasyonda psikometrik açıdan güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Anksiyete duyarlılığı, özellikle panik bozukluğu ve diğer anksiyete spektrumu bozukluklarının etiyolojisini anlamada kritik bir yapıdır.

ADİ-3, önceki versiyonlarına kıyasla anksiyete duyarlılığı yapısını daha kapsamlı ve ayrıştırılmış bir şekilde ele alarak, bu korku eğiliminin üç farklı bileşenini (fiziksel, bilişsel ve toplumsal) ayrı ayrı ölçme yeteneği sunar. Bu alt boyut ayrımı, klinik müdahale stratejilerinin hedeflenmesi açısından önemlidir.

Yapı

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADİ-3), Anksiyete Duyarlılığı (AD) yapısını, korkulan anksiyete belirtilerinin üç farklı alanına odaklanarak ölçer. Bu yapı, anksiyete belirtilerinin kendisinden ziyade, bu belirtilerin olası sonuçlarından duyulan korkuyu temsil eder. Ölçeğin üç temel alt boyutu şunlardır:

• Fiziksel Boyut: Kalp çarpıntısı, nefes darlığı gibi bedensel duyumların ciddi bir hastalık (örneğin, kalp krizi) veya fiziksel bir felaket anlamına geleceği korkusunu içerir.
• Bilişsel Boyut: Düşüncelerin hızlanması, kafa karışıklığı veya dikkat dağınıklığı gibi bilişsel belirtilerin kontrol kaybı veya akıl sağlığını yitirme anlamına geleceği korkusunu içerir.
• Toplumsal Boyut: Titreme, kızarma veya terleme gibi anksiyete belirtilerinin başkaları tarafından olumsuz yargılanmaya veya utanç verici bir duruma yol açacağına dair duyulan korkuyu içerir.

Geçerlik

ADİ-3’ün Türkçe formunun geçerlik analizleri, ölçeğin yapısal ve eş zamanlı geçerlik kanıtlarını güçlü bir şekilde desteklemektedir. Ölçek, orijinal Anksiyete Duyarlılığı İndeksi (ADİ) ile yüksek düzeyde korelasyon (r = 0.85) göstermiştir, bu da yapı geçerliğinin güçlü olduğunu işaret eder.

Ayrıca, diğer ilgili psikopatoloji ölçütleriyle eş zamanlı geçerlik incelenmiştir. Ölçek, SKE (r = 0.68), BDE (r = 0.57) ve BDAÖ (r = 0.47) gibi ölçeklerle orta düzeyde anlamlı korelasyonlar sergilemiştir. Bu bulgular, ADİ-3’ün anksiyete duyarlılığı yapısını diğer ilgili ancak farklı yapılardan ayırt ederek, ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik incelemesi, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.93 olarak bulunmuştur, bu da mükemmel bir iç tutarlılığa işaret eder.

Zaman içindeki tutarlılığı değerlendirmek amacıyla yapılan test tekrar test güvenilirliği analizi (p < 0.001) sonuçları oldukça iyidir (r = 0.64). Bu bulgular, ADİ-3’ün tekrarlanan uygulamalarda tutarlı sonuçlar ürettiğini ve anksiyete duyarlılığı gibi nispeten stabil bir yapıyı ölçmede kararlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında yapılan Faktör Analizi sonucunda, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3’ün orijinal yapısıyla tutarlı olarak üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu saptanmıştır. Bu üç faktör, anksiyete duyarlılığının heterojen doğasını yansıtan alt boyutları temsil etmektedir:

• Fiziksel (6 madde): Bedensel duyumların korkulan sonuçları.
• Bilişsel (6 madde): Zihinsel kontrol kaybı korkusu.
• Toplumsal (6 madde): Anksiyete belirtilerinin başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmesi korkusu.

Bu üç faktörlü yapı, ölçeğin klinik ve araştırmalarda ayrı alt boyut skorlarının hesaplanmasına olanak tanıyarak anksiyete duyarlılığının farklı yönlerinin incelenmesine imkan vermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 18 madde, 3 alt boyut

Language Available: Türkçe (Uyarlama Formu)

Population Group: Yetişkin Popülasyonu

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon örneklemleri üzerinde geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır; klinik popülasyonlarda da uygulanabilir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır (0=Çok az – 4=Çok fazla).

Anahtar Kelimeler

Anksiyete, Panik Bozukluk, Psikometri, Ölçek, Bilişsel, Fiziksel, Toplumsal, Anksiyete Duyarlılığı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Atıl Mantar ile iletişim adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2010

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Atıl Mantar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Mantar, A., Yemez, B. ve Alkın, T. (2010). Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3’ün Türkçe formunun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(3), 225-34. turkpsikiyatri.com

The original PDF can be downloaded here: anksiyete-duyarliligi-indeksi-3-toad.pdf

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 Maddeleri

3 alt boyut ve 18 madde

Fiziksel (6 m): Göğsümde ağrı hissettiğimde, kalp krizi geçireceğim diye endişelenirim.

Toplumsal (6 m): Düşüncelerim hızlanır gibi olduğunda, aklımı kaçırıyorum diye endişelenirim.

Bilişsel (6 m): Başkalarının yanında titrediğimde, insanların benim için neler düşüneceğinden korkarım.