Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3

Özet

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3 (ASI-3), bireylerin anksiyete ile ilişkili bedensel, bilişsel ve sosyal duyumların olumsuz sonuçlarından duydukları korkuyu ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Anksiyete Duyarlılığı (AD) yapısının üç boyutlu modelini temel alır ve AD’nin panik bozukluklar, sosyal anksiyete ve diğer kaygı durumları için kritik bir risk faktörü olarak değerlendirilmesini sağlar.

ASI-3’ün Türkçe uyarlaması, A. Mantar tarafından 2008 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlanan bir tıpta uzmanlık tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini araştırmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3, Anksiyete Duyarlılığı, ASI-3, Psikometri, Uyarlama, Kaygı, Dokuz Eylül Üniversitesi, Anksiyete Bozuklukları.

Yazarlar

A. Mantar (Türkçe Uyarlama, 2008).

Orijinal Geliştiriciler (ASI-3): S. Taylor, M. Zvolensky, S. Cox ve arkadaşları.

[quads id=5]

Amaç

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3’ün temel amacı, bireylerin anksiyete belirtileri veya duyumları yaşadıklarında bu durumların potansiyel olarak zararlı sonuçları olacağına dair sahip oldukları bilişsel inançların şiddetini ölçmektir. Ölçek, özellikle anksiyete duyarlılığının alt boyutlarını derinlemesine inceleyerek, hangi endişe alanlarının (fiziksel, bilişsel veya sosyal) baskın olduğunu belirlemeyi hedefler.

Bu ölçek, klinik araştırmalarda ve değerlendirmelerde, özellikle panik bozukluk ve agorafobi gibi yüksek Anksiyete Duyarlılığı ile karakterize edilen bozuklukların tanılanması ve tedavi yanıtının izlenmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir transdiagnostik yapı olan Anksiyete Duyarlılığı (AD) kavramını ölçmektedir. AD, anksiyete belirtilerinin kendisinden ziyade, bu belirtilerin yol açabileceği korkulan sonuçlara odaklanan bir korku olarak tanımlanır.

ASI-3, bu yapıyı üç temel faktörde inceleyen 18 maddelik bir model sunar:

• Fiziksel Endişeler: Kalp çarpıntısı, nefes darlığı veya baş dönmesi gibi bedensel duyumların ciddi bir hastalık veya tıbbi bir felaketin işareti olduğu inancına yönelik korkular.
• Bilişsel Endişeler: Zihinsel belirtilerin (örneğin dikkat dağınıklığı) kontrol kaybına, çıldırmaya veya akıl sağlığını yitirmeye yol açacağı inancına yönelik korkular.
• Sosyal Endişeler: Anksiyete belirtilerinin başkaları tarafından fark edileceği, utanç verici bulunacağı veya olumsuz değerlendirilmeye yol açacağı inancına yönelik korkular.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Türkçe uyarlama çalışması (Mantar, 2008) kapsamında ölçeğin yapı geçerliği ve kriter geçerliği incelenmiştir. Orijinal ASI-3, üç faktörlü yapının farklı popülasyonlarda tutarlı olduğunu göstermiş ve özellikle panik bozukluk gibi anksiyete spektrumu bozuklukları ile yüksek düzeyde ayırt edici geçerlik sergilemiştir.

Uyarlama çalışması, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak orijinal ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk kültürü ve dili bağlamında doğrulanıp doğrulanmadığını araştırmıştır. Geçerlik sonuçları, ölçeğin amaçladığı psikolojik yapıyı Türk örnekleminde doğru bir şekilde ölçtüğünü desteklemelidir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasına ait güvenirlik değerleri kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, Mantar (2008) tarafından yapılan adaptasyon sürecinde, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği hesaplanmıştır. Yüksek kaliteli güvenilirlik katsayıları, ölçeğin zaman içinde ve maddeler arasında tutarlı sonuçlar verdiğini gösterir.

Uluslararası literatürde, ASI-3’ün toplam puanı ve üç alt ölçeği için genellikle .80’in üzerinde mükemmel iç tutarlılık değerleri rapor edilmektedir. Türkçe formunun da benzer düzeyde güvenilirlik sergilemesi beklenmektedir ki bu, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanıma uygunluğunu gösteren temel bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3 (ASI-3), AD’nin çok boyutlu yapısını desteklemek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme amacı, önceki versiyonlardaki faktör yapısı belirsizliklerini gidermek ve net bir şekilde ayrılmış üç faktörlü bir model sunmaktır: Fiziksel, Bilişsel ve Sosyal endişeler.

Mantar’ın (2008) Türkçe uyarlama çalışması, bu üç faktörlü yapının Türkiye’deki örneklemde geçerli olup olmadığını test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmıştır. Bu analiz, her bir maddenin yalnızca ait olduğu faktöre yüklenmesini ve faktörler arasında yeterli ayrımın sağlanmasını inceleyerek, ölçeğin yapısal geçerliğini doğrulamıştır.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta derecelendirme bilgisi boş bırakılmış olup, orijinal ASI-3 genellikle 5 puanlı Likert ölçeği kullanır.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Yetişkinler (Klinik ve Genel Popülasyon)

Age Group: Ergenlik dönemi sonrası ve Yetişkinler

Population Details: Türkiye’de yaşayan yetişkinler üzerinde geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Anksiyete, Panik Bozukluk, Bilişsel Endişeler, Fiziksel Endişeler, Sosyal Endişeler, Psikometri, Öz Bildirim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (Uyarlama çalışması için).

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2008

Test Yılı (Orijinal): 2007

İzinler ve Ücretler: Kaynakta bilgi mevcut değildir. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için telif hakları ve izinler konusunda uyarlama yazarı A. Mantar veya ilgili kurumu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Mantar, A. (2008). Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3’ün Türkçe formunun geçerlik ve güvenilirlik çalışması (Tıpta uzmanlık tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir. (Tez bağlantısı: tez.yok.gov.tr)

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: anksiyete-duyarliligi-indeksi-3-toad.pdf

[quads id=5]

Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte Anksiyete Duyarlılığı İndeksi 3’e ait ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Maddeler için tez çalışmasına başvurulması gerekmektedir.