Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği

Özet

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği (KAGÖ), kayak tesislerinin ve alanlarının sunduğu güvenlik düzeyini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla 2011 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki kayak merkezleri yönetimi ve operasyonları bağlamında, kullanıcıların güvenlik algılarını ve memnuniyetlerini ölçmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, Palandöken Kayak Merkezi uygulaması üzerinden doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. KAGÖ, dört alt boyuttan ve toplam 23 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert Ölçeği formatında yanıtlanmaktadır.

Ölçeğin psikometrik özellikleri, 227 katılımcı üzerinde yapılan analizlerle desteklenmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizleri, ölçeğin toplam varyansın %73’ünü açıklayan sağlam bir dört faktörlü yapıya sahip olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alpha) ise 0,72 ile 0,85 arasında değişerek yüksek düzeyde güvenilirliği işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği, KAGÖ, Kayak, Spor Güvenliği, Tesis Yönetimi, Palandöken, Güvenlik Algısı, Güvenlik Standartları.

Yazarlar

Orcan Mızrak.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kayak alanlarında sunulan hizmetlerin, fiziksel altyapının ve operasyonel süreçlerin güvenlik düzeyini, bu hizmetleri kullanan ziyaretçilerin bakış açısıyla bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu ölçek, tesis yöneticilerine ve ilgili kurumlara, güvenlik açıklarını objektif olarak belirleme, risk yönetimi stratejileri oluşturma ve hizmet kalitesini artırma konusunda somut ve güvenilir veriler sunmayı amaçlamaktadır.

KAGÖ, güvenlik kavramını dört temel bileşen altında inceleyerek, her bir alanın ayrı ayrı değerlendirilmesine imkan tanır. Bu sayede, güvenlik iyileştirmelerinin hangi alt alana (örneğin, pist bakımı veya personel eğitimi) odaklanması gerektiği konusunda net bir yol haritası çizilebilir.

Yapı

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği, kayak merkezlerindeki bütüncül güvenlik algısını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, sadece çevresel veya altyapısal tehlikeleri değil, aynı zamanda operasyonel süreçlerin (personel yeterliliği, ilk yardım hizmetleri) ve mekanik donanımların güvenli kullanımının da kullanıcılar tarafından nasıl algılandığını kapsar. Ölçek, toplam 4 alt boyutta 23 madde ile bu karmaşık güvenlik yapısını detaylandırmaktadır:

• Kayak Merkezi Genel Güvenliği (Genel altyapı ve uygunluk).
• Pist Güvenliği ve Bakımı (Kar kalitesi, araç çalışmaları ve işaretlemeler).
• Personel Yeterliliği (İlk yardım ve kurtarma ekiplerinin varlığı).
• Mekanik Tesisat Güvenliği (Teleferik, telesiyej gibi mekanik sistemlerin güvenliği).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, bir doktora tezi kapsamında toplanan veriler üzerinden açımlayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) yöntemleri kullanılarak titizlikle test edilmiştir. Analiz sonuçları, KAGÖ ölçeği için teorik beklentilerle uyumlu, güçlü bir 4 faktörlü yapıyı desteklemektedir.

EFA sonuçlarına göre, 4 faktörlü yapı, toplam varyansın %73’ünü açıklamaktadır. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Faktör yükü kabul eşiği 0,40 olarak belirlenmiş olup, ölçekte yer alan maddelerin faktör yükleri 0,467 ile 0,827 arasında değişmektedir. Bu yük değerleri, maddelerin ilgili alt boyutlarına güçlü bir şekilde bağlı olduğunu ve yapısal geçerliğin tatmin edici düzeyde olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği’nin içsel tutarlılığı, sosyal bilimler alanında sıklıkla kullanılan ve önerilen bir yöntem olan Cronbach Alpha katsayısı ile sınanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü belirlemektedir.

“Kayak Alanları Güvenliği Ölçeği”nde yer alan 4 alt boyut için hesaplanan Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin geneli için yüksek düzeyde güvenilirlik sunmaktadır. Katsayılar 0,72 (Pistler alt boyutu) ile 0,85 (Mekanik Tesisler alt boyutu) arasında değişmektedir. Bu değerler, tüm alt boyutların kabul edilebilir sınırların (genellikle 0,70) üzerinde olduğunu ve ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve güvenilir ölçümler sağlayacağını göstermektedir.

Faktör Analizi

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında, Palandöken Kayak Merkezi’nden elde edilen 227 katılımcı verisi kullanılarak açımlayıcı Faktör Analizi (EFA) gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda ölçek, toplam varyansın %73’ünü açıklayan 4 temel faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, kayak alanı güvenliğinin farklı operasyonel ve fiziksel yönlerini temsil etmektedir.

Faktör yükleri 0,467 ile 0,827 arasında değişen 23 madde, aşağıdaki dört alt boyutu oluşturmuştur:

2. Kayak Merkezi Genel Güvenliği: (7 madde) Kayak alanının genel düzeni, pist uygunluğu ve yönetimsel tedbirleri içerir.
4. Pistler: (4 madde) Pistlerin bakımı, kar üstü araçların çalışması ve pist işaretlemelerinin yeterliliğini değerlendirir.
6. Personel: (6 madde) İlk yardım görevlilerinin varlığı, kurtarma ekiplerinin yeterliliği ve personelin genel bilgilendirme yetkinliğini ölçer.
8. Mekanik Tesisler: (6 madde) Telesiyej ve teleferik gibi mekanik tesisatların güvenliği, biniş/iniş platformlarındaki koruyucu ağların yeterliliği gibi konuları kapsar.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek çalışması).

Format: 4 alt boyut ve 23 madde.

Mevcut Dil: Türkçe.

Hedef Kitle: Kayak merkezlerini kullanan ziyaretçiler, kayak ve snowboard sporcuları.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Palandöken Kayak Merkezi’nden toplanan 227 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: 1=Kesinlikle Katılmıyorum – 5=Tamamen Katılıyorum. Yüksek puanlar, ilgili güvenlik alanındaki algılanan memnuniyetin ve güvenliğin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Kayak Güvenliği, Güvenilirlik, Geçerlik, Mekanik Tesisler, Pist Yönetimi, Cronbach Alpha, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Tez çalışması bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Orcan Mızrak tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için yazar Orcan Mızrak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Tez çalışmasının tam metnine ve detaylı metodolojiye YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Tez metnine erişim için bağlantı: tez.yok.gov.tr

Önemli Not: Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kayak-alanlarinin-guvenligi-olcegi-toad.pdf

Kayak Alanlarının Güvenliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal çalışmanın birer örneği olarak sunulmuş olup, orijinal dillerinde muhafaza edilmiştir.

• Kayak Merkezi (7 madde): Her Seviyeye Uygun Pist Vardır
• Pistler (4 madde): Kar Üstü Araçların Çalışmaları ve Pist Bakımları Yeterlidir
• Personel (6 madde): İlk Yardım Görevlisi Vardır
• Mekanik Tesisler (6 madde): Biniş ve İniş Platformlarında Alt Koruma Ağları Yeterlidir