Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği (DVGFÖ)

Özet

Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği (DVGFÖ), bireylerin dijital ortamlarda karşılaştıkları veri güvenliği risklerine karşı sahip oldukları farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. 2015 yılında Yılmaz, Şahin ve Akbulut tarafından ölçek geliştirme çalışması olarak ortaya konulmuştur. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olup, toplam 32 maddeden oluşmaktadır ve geliştirme ölçeği türündedir.

Ölçeğin güvenilirlik analizlerinde elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayısı (0.945) ve geçerlilik çalışmaları sonucunda açıklanan yeterli varyans oranı (% 36.053), DVGFÖ’nün dijital veri güvenliği bilincini ölçmede güçlü ve tutarlı bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital Veri Güvenliği, Siber Güvenlik, Farkındalık, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlik, Faktör Analizi, Psikometri.

Yazarlar

Eray Yılmaz, Y. L. Şahin, Y. Akbulut.

[quads id=5]

Amaç

DVGFÖ’nün temel amacı, bireylerin dijital platformlarda kişisel veya kurumsal verilerin korunmasına yönelik bilgi, tutum ve davranışsal eğilimlerini değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle internet kullanıcılarının karşılaşabileceği siber tehditler ve güvenlik açıklarına dair ne ölçüde bilinçli olduğunu tespit etmeyi hedefler.

Bu aracın geliştirilmesi, eğitim kurumları ve bilgi teknolojileri alanında çalışan profesyoneller için kritik öneme sahiptir. Kullanıcıların dijital veri güvenliği konusundaki eksiklerini sistematik olarak belirleyerek, daha hedef odaklı eğitim ve bilinçlendirme programları oluşturulmasına bilimsel bir temel sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, doğrudan Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, kullanıcıların karmaşık şifreleme yöntemleri, kimlik avı (phishing) saldırıları, kötü amaçlı yazılımlar ve veri yedekleme gibi temel güvenlik protokolleri hakkındaki bilgi düzeylerini ve bu bilgileri uygulama eğilimlerini kapsamaktadır.

DVGFÖ, yapısal olarak tek boyutlu bir model üzerine kurulmuştur. Bu tek boyut, bireyin dijital güvenlik risklerini anlama ve bu risklere karşı proaktif önlemler alma kapasitesini temsil eder. Ölçek, bu tek boyut altında toplanan 32 madde ile ölçüm yapmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçlarına göre, 32 maddeden oluşan tek faktörlü DVGFÖ’nün toplam açıklanan varyans oranı % 36.053 olarak belirlenmiştir.

Bu oran, psikometrik çalışmalar bağlamında, ortaya konulan tek faktörün, ölçülen yapıdaki toplam varyansa katkısının yeterli olduğunu göstermektedir. Ayrıca, maddelerin faktör yükleri (item loadings) incelendiğinde, bu değerlerin 0.506 ile 0.689 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu yüksek faktör yükleri, maddelerin ölçülen temel yapıya güçlü ve tutarlı bir şekilde katkıda bulunduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliğini belirlemek için yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. DVGFÖ için elde edilen katsayı değeri 0.945’tir. Psikometrik standartlara göre 0.70 üzerindeki değerler kabul edilebilirken, 0.90 üzerindeki bu değer, ölçeğin iç tutarlılığının son derece yüksek olduğunu ve maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı çok tutarlı bir şekilde yansıttığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

DVGFÖ’nün faktör yapısı, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Analiz, ölçeğin 32 madde ile tek bir faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu tek faktör, faktör analizi sonucunda elde edilen ve tüm maddelerin yüklerini taşıyan temel yapıyı oluşturmaktadır.

Tek faktörlü yapının toplam varyansa katkısının % 36.053 olması, ölçeğin pratik uygulamalarda kullanılabilecek yeterli düzeyde yapısal bütünlüğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı kavramının tutarlı ve tekil bir yapı olarak ele alınabileceğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 32 maddeden oluşan tek boyutlu ölçektir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Dijital cihazları ve interneti aktif olarak kullanan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Genel İnternet Kullanıcıları.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı şu şekildedir: (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Siber Güvenlik Farkındalığı, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alfa, Likert Tipi, AFA, Açıklanan Varyans, Güvenlik Eğitimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi: Sorumlu Yazar Eray Yılmaz’a [email protected] adresi üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği (DVGFÖ), 2015 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en güncel bilgilere ulaşmak için sorumlu yazar Eray Yılmaz ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Yılmaz, E., Şahin, Y. L. ve Akbulut, Y. (2015). Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği’nin geliştirilmesi. AJIT-e: Online Academic Journal of Information Technology, 6(21), 23-40. Doi: 10.5824/1309‐1581.2015.4.002.x

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dijital-veri-guvenligi-farkindaligi-olcegi-dvgfo-toad.pdf

[quads id=5]

Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği (DVGFÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 32 maddeden oluşmaktadır. Örnek bir madde aşağıdadır:

• Karmaşık yapıdaki parolaların kırılabileceğini bilirim.