Karma Çalışma Ölçeği

Özet

Karma Çalışma Ölçeği, modern çalışma düzenlerinin bir yansıması olarak ortaya çıkan karma çalışma (hibrit çalışma) biçimlerinin çeşitli boyutlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, çalışanların zaman ve mekândan bağımsız çalışma eğilimlerini ve ev ile iş yeri arasındaki ayrımı nasıl yönettiklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Akın ve Başören (2015) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını göstermiştir.

Ölçeğin uyarlama çalışması, endüstriyel ilişkiler ve insan kaynakları alanında yürütülmüş olup, esnek çalışma düzenlemelerinin psikolojik ve örgütsel etkilerini inceleyen araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçek, üç ana alt boyutta yapılandırılmıştır: Zamandan Bağımsız Çalışma, Mekândan Bağımsız Çalışma ve Ev-İş Yeri Ayırımı.

Anahtar Kelimeler

Karma çalışma, Hibrit çalışma, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Örgütsel psikoloji, Uyarlama.

Yazarlar

Ahmet Akın, Mustafa Başören.

Amaç

Karma Çalışma Ölçeği, bireylerin çalışma hayatında esnekliğe yönelik tutumlarını ve pratiklerini sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Özellikle, çalışma saatlerinin bağımsızlığı (zamandan bağımsız çalışma) ve çalışma yerinin bağımsızlığı (mekândan bağımsız çalışma) olmak üzere iki temel esneklik boyutunu araştırmacılar için ölçülebilir hale getirmektedir.

Bu ölçek, yöneticilerin ve araştırmacıların, çalışanların esnek çalışma düzenlemelerine ne ölçüde adapte olduğunu ve bu düzenlemelerin iş-yaşam dengesi üzerindeki etkilerini analiz etmesine olanak tanır. Ölçeğin bir diğer önemli amacı, bireylerin kişisel yaşam alanları ile profesyonel çalışma alanları arasındaki sınırları net bir şekilde çizme yeteneğini veya eğilimini (ev-iş yeri ayırımı) değerlendirerek, hibrit çalışma modelinin çalışan refahı üzerindeki potansiyel etkilerini incelemeye olanak tanımaktır.

Yapı

Ölçek, karma çalışma (Blended Working) kavramını teorik olarak üç ana alt boyut altında ele almaktadır. Bu boyutlar, modern iş düzenlemelerinin temel bileşenlerini temsil etmektedir:

• Zamandan Bağımsız Çalışma Alt Ölçeği: Çalışanın kendi çalışma saatlerini belirleme ve bu saatleri esnek bir şekilde yönetme derecesini ölçer.
• Mekândan Bağımsız Çalışma Alt Ölçeği: Çalışanın işini ofis dışındaki bir yerden (genellikle evden) gerçekleştirme yeteneğini ve sıklığını değerlendirir. Bu, uzaktan çalışmanın mekânsal yönünü kapsar.
• Ev-İş Yeri Ayırımı Alt Ölçeği: Bireyin iş ve özel hayat arasındaki psikolojik ve fiziksel sınırları ne kadar net ayırabildiğini gösterir. Bu boyut, iş-yaşam dengesi kavramıyla yakından ilişkilidir ve sınır yönetimi stratejilerini yansıtır.

Geçerlik

Karma Çalışma Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini test etmek amacıyla hem doğrulayıcı hem de açımlayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA), orijinal ölçeğin üç boyutlu yapısının Türk kültüründe de geçerli olduğunu desteklemiştir. Elde edilen uyum indeksi değerleri, modelin veri ile yüksek düzeyde uyumlu olduğunu belirtmektedir:

Uyum İndeksi Değerleri: x²= 64.43, sd= 31, RMSEA= .078, CFI= .96, IFI= .96, GFI= .94, SRMR= .067.

Ayrıca uygulanan açımlayıcı faktör analizi (AFA), toplam varyansın %70.80’ini açıklayan ve faktör yükleri .53 ile .94 arasında sıralanan üç boyutlu bir yapıyı ortaya çıkarmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği için ek olarak rapor edilen orijinal formun iç tutarlılık güvenirlik katsayıları ise zamandan bağımsız çalışma alt ölçeği için .78, mekândan bağımsız çalışma alt ölçeği için .73 ve ev-iş yeri ayırımı alt ölçeği için .87 olarak bulunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Türkçe formun iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin alt boyutlarındaki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Güvenirlik katsayıları genel kabul görmüş standartların üzerindedir.

Türkçe form için elde edilen Cronbach Alfa değerleri şunlardır:

• Zamandan Bağımsız Çalışma Alt Ölçeği: .76
• Mekândan Bağımsız Çalışma Alt Ölçeği: .73
• Ev-İş Yeri Ayırımı Alt Ölçeği: .75

Ölçeğin düzeltilmiş madde-toplam korelasyon katsayıları ise .42 ile .69 arasında değişmektedir. Bu aralık, her bir maddenin ölçek toplam puanına yeterli düzeyde katkıda bulunduğunu ve ölçeğin içsel tutarlılığını desteklediğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Karma Çalışma Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla kullanılan faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını netleştirmiştir. Hem Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) hem de Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak üç faktörlü bir yapıyı işaret etmiştir.

Açımlayıcı faktör analizinde elde edilen üç boyutlu yapı, toplam varyansın %70.80 gibi yüksek bir oranını açıklamıştır. Bu oran, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı büyük ölçüde temsil edebildiğini göstermektedir. Ayrıca, maddelerin faktör yüklerinin .53 ile .94 arasında değişmesi, maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve faktör ayrımının başarılı olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak psikometrik uyarlama çalışmalarında genellikle Likert tipi ölçekleme kullanılır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar (Özellikle esnek veya karma çalışma düzenlemelerine tabi olan yetişkin popülasyon).

Age Group: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Population Details: Çalışan popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Açımlayıcı Faktör Analizi; güvenirlik için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Esnek çalışma, İş-Yaşam Dengesi, İşyeri psikolojisi, Faktör analizi, Yapı geçerliği, Psikometrik özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ahmet Akın)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin alınması amacıyla sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya ücretlendirme bilgileri kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Akın, A . ve Başören, M. (2015). Karma çalışma ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 17 (3), 155-164. Yayınlanan makaleye erişim bağlantısı: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: karma-calisma-olcegi-toad.pdf

Karma Çalışma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal ölçek maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir.