Kariyer Yolları Ölçeği

Özet

Kariyer Yolları Ölçeği (KAYO), kadınların kariyer ilerlemesi sırasında karşılaştıkları algılanan engelleri ve bu engellere yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle Cam Tavan Sendromu algısı etrafında dönen dört temel boyutu değerlendirmektedir. Bu uyarlama çalışması, Z. B. Saroğlu tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkiye bağlamına kazandırılmıştır. Ölçek, toplam 38 maddeden oluşmakta olup, katılımcıların kariyer yollarına ilişkin inançlarını 5’li Likert Ölçeği formatında değerlendirmelerini istemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Yolları Ölçeği, Cam Tavan Sendromu, Kariyer Engelleri, Cinsiyet Eşitliği, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Örgütsel Psikoloji.

Yazarlar

Banu Sarıoğlu, Z. B. Saroğlu (Uyarlama Çalışması).

[quads id=5]

Amaç

Kariyer Yolları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin (özellikle kadınların) kariyer gelişimlerinde karşılaştıkları veya algıladıkları yapısal ve psikolojik engellere yönelik inanç sistemlerini ve tutumlarını sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, kadınların üst düzey liderlik pozisyonlarına yükselirken karşılaştıkları görünmez bariyerler olan Cam Tavan Sendromu olgusunun çeşitli boyutlarını ne ölçüde algıladıklarını veya reddettiklerini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, kariyer yollarına dair algıları dört spesifik alt boyutta inceleyerek, bu engellere karşı geliştirilen farklı tepkileri (inkâr, dayanıklılık, vazgeçme ve kabullenme) nicel olarak analiz etmeyi hedefler. Bu sayede, örgütsel ve psikolojik araştırmalarda cinsiyet temelli kariyer dinamiklerinin anlaşılmasına katkıda bulunur.

Yapı

Kariyer Yolları Ölçeği, kariyer ilerlemesine yönelik algıları ve inançları yansıtan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Ölçek, özellikle kadınların profesyonel yaşamdaki ilerlemelerine dair algılarını dört temel faktör veya boyut altında toplamaktadır. Bu boyutlar, bireyin engelleri nasıl yorumladığını ve bunlara karşı nasıl bir duruş sergilediğini ortaya koyar.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar şunlardır:

• İnkâr Etme Boyutu: Bireyin, kadınların kariyer engelleriyle karşılaştığı gerçeğini reddetme eğilimini ölçer.
• Dayanıklılık Boyutu: Kadınların liderlik rollerinde yetenekli olduğunu ve engellere karşı koyma gücüne sahip olduğunu ifade eden pozitif algıları ölçer.
• Vazgeçme Boyutu: Başarılı kadınların bile özgüvenlerini hızla kaybetme veya kariyer hedeflerinden vazgeçme eğilimine dair inançları değerlendirir.
• Kabullenme Boyutu: Kadınların yüksek ücretli kariyerler yerine denge odaklı yaşam tarzlarını tercih etme eğilimine dair sosyal beklenti veya kişisel kabullenme düzeyini ölçer.

Geçerlik

Kariyer Yolları Ölçeği’nin Türkiye uyarlama çalışması Z. B. Saroğlu’nun (2018) Yüksek Lisans Tezi kapsamında yapılmıştır. Ölçeğin geçerlik analizlerine ilişkin detaylı istatistiksel sonuçlar (yapı geçerliği, faktör yükleri, vb.) bu tezin bütününde yer almaktadır. Kaynak materyalde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışması sürecinde ölçeğin orijinal yapıyı koruyarak Türk kültürüne uygunluğunu gösteren geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik katsayılar (örneğin, Cronbach Alfa değerleri) sunulan kaynakta mevcut değildir. Ancak, uyarlama çalışması (Saroğlu, 2018) kapsamında ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı istikrarını kanıtlayan güvenirlik çalışmalarının yürütülmüş olması gerekmektedir. Güvenirlik sonuçları için tezin ilgili bölümlerine başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Kariyer Yolları Ölçeği’nin faktör yapısı, uyarlama çalışmasında belirlenen dört boyuta dayanmaktadır: İnkâr Etme, Dayanıklılık, Vazgeçme ve Kabullenme. Bu dört faktör, ölçeğin toplam 38 maddesini organize ederek, kariyer algısının çok boyutlu yapısını ortaya koymaktadır. Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde doğrulanması amacıyla açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmış olmalıdır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Öz Bildirim)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle kariyer hayatında aktif olan bireyler (yüksek lisans tezi örneğinde genellikle çalışan kadınlar).

Yaş Grubu: Genellikle 20 yaş ve üzeri (Profesyonel kariyerde yer alan yetişkinler).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya çalışan profesyonellerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilir.

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 5 = Kesinlikle katılıyorum

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: kariyer-yollari-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Kariyer Algıları, Kariyer Yolları, Liderlik, Cinsiyet Rolleri, Özgüven, Psikolojik Ölçekler, Bahçeşehir Üniversitesi, Tez Çalışması.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Banu Sarıoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2018 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücretlendirme bilgileri (varsa), sorumlu yazar Banu Sarıoğlu veya uyarlama çalışmasını yürüten Z. B. Saroğlu aracılığıyla Bahçeşehir Üniversitesi’nden temin edilmelidir.

Referanslar

Saroğlu, Z. B. (2018). Cam tavan sendromu: Ölçek uyarlama çalışması ve demografik değişkenler açısından bir analiz [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.

[quads id=5]

Kariyer Yolları Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 38 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin temel boyutlarına ait örnek maddeler aşağıda sunulmuştur:

• İnkâr Etme Boyutu Örnek Madde: “Çoğu kuruluşta kadınlar terfi engelleri ile karşılaşmaz.”
• Dayanıklılık Boyutu Örnek Madde: “Kadınlar, kritik liderlik kararları vermede kabiliyetlidirler”
• Vazgeçme Boyutu Örnek Madde: “Çok başarılı kadınlar bile çabucak özgüvenlerini kaybedebilirler”
• Kabullenme Boyutu Örnek Madde: “Kadınlar, yüksek ücretli kariyer elde etmektense, dengeli bir yaşamı tercih ederler”