Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği

Özet

Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği, kariyer danışmanlığı alanında çalışan veya bu alanda eğitim alan bireylerin sahip oldukları öz-yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir formun Türkçeye uyarlama çalışması sonucunda psikolojik danışmanlık alanına kazandırılmıştır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, danışmanların kariyer müdahale becerilerine olan inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebildiğini göstermektedir.

Ölçek, kariyer danışmanlarının mesleki uygulamada karşılaşacakları çeşitli görev ve zorluklar karşısındaki yeterlik algılarını sistematik olarak değerlendirerek, eğitim ve süpervizyon ihtiyaçlarının belirlenmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Psikolojik Danışmanlığı, Öz-Yeterlik, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Danışmanlık Becerileri, Geçerlik.

Yazarlar

Ayşenur Büyükgöze-Kavas, Emel Şanlı, Ünal Yusuf İslam.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, psikolojik danışmanların ve danışman adaylarının kariyer psikolojik danışmanlığı sürecinde sergilemeleri gereken spesifik yetkinliklere dair kendi yeterlik algılarını (öz-yeterlik inançlarını) belirlemektir. Bu, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve danışmanların mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, danışmanların kariyer değerlendirme, bilgi sağlama, müdahale stratejileri geliştirme ve etik kararlar alma gibi temel kariyer danışmanlığı görevlerindeki yetkinliklerine ne ölçüde güvendiklerini nicel olarak ölçmeye olanak tanır. Elde edilen sonuçlar, danışmanların güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyar.

Yapı

Ölçek, temel olarak Öz-Yeterlik (Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Öz-yeterlik, bireyin belirli eylemleri başarıyla gerçekleştirme yeteneğine olan inancını ifade eder. Bu ölçekte yapı, özellikle kariyer danışmanlığı uygulamalarına odaklanmıştır ve Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramından köken almaktadır.

Ölçek, danışmanların kariyer teorilerini uygulama, kariyer değerlendirme araçlarını kullanma ve zorlu danışan durumlarıyla başa çıkma gibi alt boyutlarda kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini derinlemesine incelemektedir. Yapılan analizler, bu inancın danışmanlık performansının önemli bir belirleyicisi olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, 2021 yılında Büyükgöze-Kavas, Şanlı ve İslam tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmada, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizleri (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini istatistiksel olarak doğrulamıştır.

Araştırmacılar, ölçeğin kariyer psikolojik danışmanlığı öz-yeterliği yapısını Türk kültürel bağlamına uygun bir şekilde temsil ettiğini göstermek için gerekli istatistiksel analizleri gerçekleştirmişlerdir. Çalışmanın detaylarına, orijinal makalenin referans bölümünde belirtilen dergi makalesinden ulaşılabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Türkçe formun iç tutarlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu çalışmalar genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının hesaplanmasını içerir. Ölçeğin alt boyutları ve toplam puanı için hesaplanan yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret eder.

Büyükgöze-Kavas ve arkadaşları (2021) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği’nin Türk kültüründe tutarlı ve stabil ölçümler yapma potansiyeline sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek bir uyarlama çalışması olduğu için, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de doğrulanıp doğrulanmadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının Türk örneklem verileriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin kariyer danışmanlığı öz-yeterliğini ölçen alt boyutları istatistiksel olarak desteklediğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin puanlarının yorumlanmasında yapısal bütünlüğün ve geçerliğin korunmasını sağlar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme: 1= Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Psikolojik Danışmanlar ve Rehberlik/Psikolojik Danışmanlık Eğitimi Alan Lisansüstü Öğrencileri

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçeğin uyarlama çalışması, genellikle eğitim fakültelerinin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (RPD) bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler veya aktif olarak görev yapan danışmanlar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların her bir maddeye, kendi kariyer danışmanlığı yetkinliklerine ne ölçüde katıldıklarını belirten bir puanlama yapmaları istenir. Yüksek toplam puan, kişinin kariyer psikolojik danışmanlığı alanındaki becerilerine yönelik yüksek öz-yeterlik inancına sahip olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik İnancı, Kariyer Danışmanlığı Becerileri, Psikolojik Danışma, RPD, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşenur Büyükgöze Kavas

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Samsun, Türkiye (Sorumlu yazarın kurumu temel alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Ayşenur Büyükgöze Kavas’tan izin alınması gerekmektedir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretlendirme hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişim kurulması önerilir.

Kaynaklar

• Büyükgöze-Kavas, A., Şanlı, E., ve İslam, Ü. Y. (2021). Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği Türkçe formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 105-130. https://doi.org/10.21764/maeuefd.790078

Orijinal makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: kariyer-psikolojik-danismanligi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Dergipark üzerinden makaleye erişim: dergipark.org.tr

Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz–Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak, puanlama yönergelerini ve alt boyutlarını öğrenmek için Büyükgöze-Kavas, Şanlı ve İslam (2021) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.