Kariyer Katılımı Ölçeği

Özet

Kariyer Katılımı Ölçeği (KKÖ), bireylerin kariyer gelişim süreçlerine ne ölçüde aktif olarak katıldıklarını ve bu sürece ne kadar çaba harcadıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, Faruk Caner Yam tarafından 2019 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçek, bireyin kariyer hedeflerine yönelik planlama yapma, öz değerlendirme, bilgi toplama ve gelişim fırsatlarını takip etme gibi davranışsal boyutlarını kapsamaktadır. Türkçeye adaptasyon çalışması, ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlayarak, yerel araştırmalarda kariyer katılımı düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirme imkanı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Katılımı, Psikometrik, Uyarlama Çalışması, Geçerlik, Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ölçek Geliştirme

Yazarlar

Faruk Caner YAM

Amaç

Kariyer Katılımı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kariyer gelişimine yönelik gösterdikleri aktif çabayı ve kariyer katılımı düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek; kişisel değerler, yetenekler ve iş piyasası hakkında bilgi toplama, kariyer hedefleri belirleme ve bu hedeflere ulaşmak için ekstra çaba gösterme gibi davranışları değerlendirir. Ölçek, kariyer danışmanlığı süreçlerinde ve eğitim araştırmalarında bireylerin kariyer planlama yetkinliklerini belirlemek için önemli bir araç görevi görür.

Yapı

Ölçek, kariyer katılımı yapısını tek boyutlu olarak ölçmektedir. Bu yapı, bireyin kariyerini proaktif bir şekilde yönetme eğilimini ifade eder. Kariyer katılımı, sadece mesleki ilgi alanlarını değil, aynı zamanda bu ilgi alanlarını gerçeğe dönüştürmek için harcanan somut eylemleri, planlamaları ve öğrenme çabalarını da içerir. Bu yapı, kariyer gelişim teorilerindeki bireysel sorumluluk ve proaktiflik kavramlarıyla yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Elde edilen uyum iyiliği indeksleri, ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk kültürü için iyi düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Temel uyum indeksleri şunlardır: x2/df=1.61, GFI= .93, AFGI = .87, CFI=.97, TLI=.95, IFI= .97, NFI=.92 ve RMSEA=.074. Bu değerler, modelin veriyle uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçüt geçerliği kapsamında, Kariyer Katılımı Ölçeği (KKÖ), Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği, Mesleki Kariyer Pişmanlığı Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği ile ilişkisi incelenmiştir. Yapılan Pearson Momentler Korelasyon Çarpımı sonucunda, kariyer katılımının mesleki sonuç beklentisi (r = .51; p < .01) ve yaşam doyumu (r = .31; p < .01) ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki içinde olduğu saptanmıştır. Buna karşılık, mesleki kariyer pişmanlığı (r = -.22; r < .05) ile anlamlı negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve yüksek kariyer katılımının olumlu mesleki ve kişisel sonuçlarla ilişkili olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Kariyer Katılımı Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı (α) .86 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini ve ölçülen yapının güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla, Türkçe adaptasyon çalışmasında En Çok Olabilirlik yöntemi kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçekteki tek faktörlü yapının korunduğunu doğrulamıştır. Uyum iyiliği indeksleri incelendiğinde, ki-kare/serbestlik derecesi oranı (x2/df) 1.61 olarak elde edilmiştir. Ayrıca, RMSEA değerinin .074 olması, modelin kabul edilebilir uyum sınırları içinde olduğunu göstermektedir. Bu analiz, Kariyer Katılımı Ölçeği’nin Türkçe formunun teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dil belirtilmemiş, ancak uyarlama Türkçe için yapılmıştır)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri veya Yetişkinler (Uyarlama çalışması detayları verilmemiştir, ancak kariyer kavramı genellikle genç yetişkin ve yetişkin popülasyonu hedefler.)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler/Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, 2019 yılında Türkiye’de gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Kariyer Gelişimi, Yaşam Doyumu, Mesleki Sonuç Beklentisi, Korelasyon, İç Tutarlılık, Psikometri

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçek maddelerine erişim ResearchGate üzerinden veya yazar ile iletişim kurularak sağlanabilir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Faruk Caner Yam ile doğrudan iletişim kurulması önerilir.

Orijinal PDF dokümanına buradan ulaşılabilir: kariyer-katilimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yam, F. C. (2019). Kariyer Katılımı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. II. Uluslararası Öğretim, Öğrenme ve Eğitim Araştırmaları Kongresi (5-7 Eylül 2019). Amasya Üniversitesi, Türkiye.
• Erkan, S. (2010). Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği (Kaynak geçerlik çalışmasında kullanılmıştır).
• Erdurcan, M. ve Kırdök, Ö. (2017). Mesleki Kariyer Pişmanlığı Ölçeği (Kaynak geçerlik çalışmasında kullanılmıştır).
• Köker, S. (1991). Yaşam Doyumu Ölçeği (Kaynak geçerlik çalışmasında kullanılmıştır).
• Ek Kaynak Linki: researchgate.net

Kariyer Katılımı Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: 1-Fazla değil, 2-Çok az, 3-Biraz, 4-Çok ve 5- Çok fazla

1. Aktif olarak gelecekteki kariyerim ile ilgili planlama yaptım.
2. Kariyer hedeflerim için bazı şeyler (fazladan emek, çaba, zorluklar) üstlendim.
3. Gelecekteki kariyerim için hedefler belirleyip, planlamalar yaptım.
4. Kariyer gelişimime özen gösterdim.
5. Kişisel değerlerim, ilgi alanlarım, yeteneklerim ve zayıf olduğum alanlar hakkında gerçekçi bir şekilde düşündüm.
6. İşverenler, mesleki gelişim fırsatları veya istediğim alandaki iş piyasası hakkında bilgiler topladım.
7. Bana mesleki olarak yardım edebilecek insanlarla iletişim kurup, bu iletişimi sürdürdüm.
8. Kariyerimi desteklemek için ileri düzeyde eğitim, öğretim ve etkinliklere gönüllü olarak katıldım.
9. Kariyer gelişimime yardım edecek durumlar yada görevler üstlendim.