Kariyer Araştırma Öz-yeterliliği Ölçeği-Türkçe (KAÖYÖ-T)

Özet

Kariyer Araştırma Öz-yeterliliği Ölçeği-Türkçe (KAÖYÖ-T), orijinal adı İngilizce olan bir kariyer öz-yeterlilik ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışmasıdır. Bu çalışma, Sarı, Yazıcı ve Şahin (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin kariyer araştırması, bilgi toplama ve kariyer planlama süreçlerini başarılı bir şekilde gerçekleştirme konusundaki algılanan yeterlilik düzeylerini ölçmektir. Psikometrik özellikleri incelenen bu uyarlama, özellikle üniversite öğrencileri gibi kariyer kararı verme aşamasında olan genç yetişkinlerin değerlendirilmesi için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Öz-yeterliliği, Kariyer Gelişimi, Öz-yeterlilik, Kariyer Araştırması, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Kariyer Planlaması.

Yazarlar

Serkan Volkan Sarı, Halil Yazıcı, Mehmet Şahin

Amaç

KAÖYÖ-T’nin temel amacı, bireylerin kariyer araştırması görevlerini (örneğin, mesleki bilgi toplama, iş piyasası hakkında araştırma yapma, kariyer hedefleri belirleme) ne kadar başarılı bir şekilde yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları inançları ve algılanan öz-yeterlilik düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, kariyer danışmanlığı ve eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve bireylerin kariyer gelişim ihtiyaçlarını belirlemede kullanılmak üzere uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini Türk örnekleminde test ederek, bu önemli psikolojik yapının kültürel bağlamda doğru bir şekilde ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki kariyer psikolojisi alanında çalışan araştırmacılara ve uygulayıcılara standart bir ölçüm aracı sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı (SBKK) çerçevesinde tanımlanan Kariyer Araştırma Öz-yeterliliği (Career Search Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin kariyer keşif görevlerini başarıyla tamamlama yeteneğine olan kişisel inancını temsil eder. Kariyer araştırması öz-yeterliliği yüksek olan bireylerin, kariyer kararları verme ve hedeflerine ulaşma konusunda daha proaktif ve ısrarcı oldukları varsayılmaktadır.

Ölçeğin maddeleri genellikle, bireyin kariyer seçeneklerini keşfetme, bilgi kaynaklarını kullanma, profesyonellerle iletişim kurma ve gelecekteki kariyer adımlarını planlama gibi spesifik davranışlara yönelik yeterlilik algılarını hedef alır. Bu yapı, genellikle tek boyutlu veya alt boyutlara ayrılmış şekilde ölçülmekle birlikte, uyarlama çalışmasında özgün ölçeğin faktör yapısının korunup korunmadığı faktör analizi ile incelenmiştir.

Geçerlik

KAÖYÖ-T’nin Türkçeye uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerlik kanıtları sunulmuştur. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Ek olarak, ölçüt bağıntılı geçerliği incelemek için KAÖYÖ-T puanlarının, kariyer kararı verme yeteneği veya kariyer planlama davranışları gibi ilgili yapılarla teorik beklentilere uygun korelasyonlar gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin kariyer araştırması öz-yeterliliği yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach Alfa değeri ile rapor edilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerinin yüksek olduğu (genellikle .80’in üzerinde) varsayılmaktadır, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Yüksek güvenirlik, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verme potansiyeline sahip olduğunu işaret eder.

Güvenirlik analizleri kapsamında, ayrıca test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu analiz, farklı zamanlarda aynı bireylerden alınan puanların tutarlılığını değerlendirerek ölçeğin zamana karşı direncini göstermiştir. Bu tür çalışmalar, ölçeğin uzun vadeli araştırmalarda veya müdahale programlarında kullanılabilirliğini artırır.

Faktör Analizi

Sarı ve arkadaşları (2017) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, özgün ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, ölçeğin tek boyutlu yapısı veya özgün ölçekte var olan alt boyutların (varsa) Türk örnekleminde de korunduğu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir.

Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve faktörlerin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı rapor edilmiştir. Bu analizler, KAÖYÖ-T’nin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve ölçülen kariyer araştırma öz-yeterliliği yapısının Türk kültürü içinde de geçerli olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Özgün ölçeğin yapısına bağlı olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi olduğu varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite öğrencileri ve kariyer kararı verme aşamasındaki genç yetişkinler.

Age Group: Genç yetişkinlik dönemi (18-25 yaş aralığı ağırlıklı olmak üzere).

Population Details: Uyarlama çalışması, genellikle farklı üniversitelerin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirime dayalı, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen psikometrik ölçüm aracıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı)

Sorumlu Yazar: Serkan Volkan Sarı

Affiliation Email addresses: [email protected]

Kullanım İzni: Kullanım şartları ve izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Sarı, S. V., Yazıcı, H. ve Şahin, M. (2017). Kariyer Araştırma Öz-yeterliliği Ölçeği-Türkçe (KAÖYÖ-T): Türkçeye uyarlama çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(5), 1715-1728.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: kariyer-arastirma-oz-yeterliligi-olcegi-turkce-kaoyo-t-toad.pdf

Kariyer Araştırma Öz-yeterliliği Ölçeği-Türkçe (KAÖYÖ-T) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Sarı, Yazıcı ve Şahin (2017) makalesine başvurulmalıdır.