İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği

Özet

İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği (İSKEBE Tutum Ölçeği), Kanbay, Aslan, Işık ve Tektaş tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin kadına yönelik şiddet olgularına karşı sahip oldukları tutumları sistematik bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında, bu tür toplumsal tutumların derecesini ve yapısını ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle hem fiziksel hem de psikolojik şiddete yönelik kabul veya reddetme düzeylerini belirlemede kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Ölçeğin temel amacı, kadına yönelik şiddetin meşrulaştırılmasına veya normalleştirilmesine ilişkin toplumsal eğilimleri tespit etmektir. Bu sayede, önleyici müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek ve hedef kitlelerin tutumsal zeminlerini anlamak mümkün hale gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kadına yönelik şiddet, tutum, ölçek geliştirme, psikoloji, toplumsal cinsiyet, Türkiye.

Yazarlar

Yeliz Kanbay, Özlem Aslan, Emel Işık, Pınar Tektaş.

Amaç

İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesindeki temel amaç, kadına yönelik şiddete karşı mevcut toplumsal tutumları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir psikometrik araç oluşturmaktır. Çalışma, özellikle Türkiye kültürüne özgü şiddet algılarını ve bu tutumların altında yatan faktörleri belirlemeyi hedeflemiştir.

Ölçek, sağlık, sosyal hizmetler ve eğitim alanlarında çalışan profesyonellerin yanı sıra akademik araştırmacılar için de kadına yönelik şiddetle mücadele stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, tutumların değişimi ve önleyici eğitimlerin planlanması açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, kadına yönelik şiddeti meşrulaştıran veya normalleştiren bilişsel ve duygusal eğilimleri temsil eden psikolojik tutum yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle şiddetin farklı biçimlerine (fiziksel, sözel, psikolojik, ekonomik) yönelik kabul düzeylerini içeren alt boyutlardan oluşur.

İSKEBE Tutum Ölçeği, bireylerin şiddetin kaynağına (mağdurun davranışları, toplumsal normlar, failin hakları) ilişkin yüklemelerini ve şiddeti mazur görme eğilimlerini kapsamaktadır. Bu, tek boyutlu bir kabul/red tutumunun ötesinde, tutumun karmaşık yapısını ortaya koymayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında geçerlik analizleri yapılmış olmasına rağmen, kaynak içerikte detaylı bulgular belirtilmemiştir. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliği (Construct Validity) ve kapsam geçerliği (Content Validity) incelenmiştir. Yapı geçerliği için genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır.

Ayrıca, ölçeğin kadına yönelik şiddetle ilişkili diğer tutum veya davranış ölçütleriyle olan korelasyonları (ölçüt bağımlı geçerlik) incelenmiş olmalıdır. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri, Kanbay ve arkadaşlarının 2017 tarihli orijinal makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bulguları belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme çalışmalarının temel gerekliliği olarak İSKEBE Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılık (Internal Consistency) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizleri yapılmıştır. İç tutarlılığın ölçülmesinde yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verme yeteneği de test-tekrar test güvenirlik analizleri ile saptanmıştır. Bu güvenirlik katsayıları, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanım için uygunluğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin altında yatan temel boyutları ve kadına yönelik şiddet tutumunun hangi alt bileşenlerden oluştuğunu ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Geliştirme aşamasında, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak madde havuzunun azaltılması ve faktör yapısının belirlenmesi sağlanmıştır. Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile belirlenen faktör yapısının farklı örneklemlerde veya kuramsal modelde uygunluğu test edilmiş olabilir. Bu süreç, ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkı sağlamaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Ölçek, kadına yönelik şiddet tutumlarının genel toplumdaki yaygınlığını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument)

Anahtar Kelimeler

Şiddet tutumları, sosyal psikoloji, Likert ölçeği, geçerlik, faktör analizi, ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Pınar Tektaş

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayınlanmıştır (Anadolu Psikiyatri Dergisi). Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazar Pınar Tektaş ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

Test Geliştirme Yılı: 2017

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: iskebe-kadina-yonelik-siddet-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kanbay, Y., Aslan, Ö., Işık, E., ve Tektaş, P. (2017). İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği (İSKEBE Tutum Ölçeği) geliştirme çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(5), 453-459. doi: 10.5455/apd.256374

İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Kanbay vd. (2017) referansının tam metnine başvurulması gerekmektedir.