Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği

Özet

Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği (KFAÖDÖ), kadınların fiziksel aktivite düzeylerine ilişkin algıladıkları öz-değer ve yeterlilik duygularını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışmalarına odaklanmaktadır. Ölçek, orijinal yapıyı koruyarak Türk kültürüne uyarlanmış olup, fiziksel aktivite katılımı ve öz-algı arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmacılar için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği, Fiziksel Aktivite, Öz-değer, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri

Yazarlar

Saliha Yurtçiçek (Uyarlayan)

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, orijinal olarak İngilizce veya başka bir dilde geliştirilmiş olan Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği’nin (KFAÖDÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini belirlemek ve ölçeği Türk popülasyonunda kullanılabilir hale getirmektir. Uyarlama çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını istatistiksel yöntemlerle kanıtlamayı hedeflemiştir.

Ölçeğin Türkçeye kazandırılması, özellikle kadınların fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarını, engellerini ve algılanan yeterliliklerini ölçmeye yönelik araştırmalarda önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu sayede, spor psikolojisi ve halk sağlığı alanlarında daha kültüre özgü ve güvenilir veriler elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği, bireyin fiziksel aktivite bağlamında kendine verdiği değeri, yeterlilik inancını ve genel öz-saygısının fiziksel performansla ilişkili boyutunu ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle kadının kendi vücut algısı, fiziksel becerilerine olan güveni ve spor/egzersiz yapma yeteneği hakkındaki olumlu veya olumsuz değerlendirmelerini içerir.

Ölçek, fiziksel aktiviteye ilişkin öz-değer kavramının alt boyutlarını ölçerek, kadınların neden fiziksel aktiviteden kaçındığını veya aktif bir yaşam tarzını neden benimsediğini anlamak için derinlemesine bir değerlendirme sağlar. Uyarlama çalışması, orijinal ölçekteki yapısal bütünlüğün Türkçe formda da korunduğunu göstermiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları iki ana başlık altında toplanmıştır: dil geçerliği ve yapı geçerliği.

• Dil Geçerliği: Ölçeğin dil geçerliği, orijinal dilden Türkçeye ve ardından Türkçeden orijinal dile geri çeviri (çeviri ve geri-çeviri) tekniği kullanılarak sağlanmıştır. Bu yöntem, maddelerin anlam bütünlüğünün ve kültürel uygunluğunun korunmasında kritik rol oynamıştır.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Faktör analizi sonuçları, Türkçe versiyonun alt ölçeklerinin yapısının, orijinal ölçeğin faktör yapısıyla büyük ölçüde benzer olduğunu ortaya koymuştur. Bu benzerlik, ölçeğin hedeflenen psikolojik yapıyı Türk örnekleminde de doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenilirliğini değerlendirmek için iç tutarlık katsayısı ve madde analizi yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen istatistiksel sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir.

• İç Tutarlık: Ölçeğin genel iç tutarlık katsayısı (Cronbach alfa) değeri 0.91 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, kabul edilebilir güvenilirlik sınırı olan 0.70’in oldukça üzerindedir ve ölçek maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu gösterir. Ayrıca, alt boyutların Cronbach alfa değerleri 0.80 ile 0.91 arasında değişmektedir, bu da alt boyutların da yüksek iç tutarlığa sahip olduğunu belirtir.

• Yarıya Bölme Güvenilirliği (Split-Half): Ölçeğin yarıya bölme güvenirlik değeri (split half) 0.74 olarak bulunmuştur. Bu değer de ölçeğin güvenilir olduğunu desteklemektedir.

• Madde Analizi: Yapılan madde analizi sonuçları, ölçek maddeleri arasındaki korelasyonların tamamının anlamlı düzeyde yüksek olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçekteki değişkenler arasında güçlü bir pozitif ilişki olduğunu ve her bir maddenin genel yapıyı desteklediğini ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin faktör yapısının orijinal versiyonu ile paralellik gösterdiğini doğrulamıştır. AFA, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı temel boyutların Türkçe formda da ayrıştığını ve anlamlı faktör yüklerine sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Bu analiz, adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu ve ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürüne geçerli bir şekilde aktarıldığını göstermiştir. Faktör analizi sonuçları, araştırmacılara ölçeğin alt boyutlarını kullanarak daha spesifik öz-değer bileşenlerini inceleme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Dil), Orijinal Dil (Belirtilmemiştir)

Popülasyon Grubu: Kadınlar

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Genellikle yetişkin kadınlar)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki kadın popülasyonu üzerinde test edilmiştir. Çalışma, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Psikometrik doğrulama çalışması (Geçerlik ve Güvenirlik Analizi)

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach alfa, Faktör Analizi, Kadın Sağlığı, Spor Psikolojisi, Yüksek Lisans Tezi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Saliha Yurtçiçek (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul – Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için izinler ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi edinmek amacıyla sorumlu yazar Saliha Yurtçiçek ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Bu ölçek uyarlama çalışmasının birincil referansı, sorumlu yazar tarafından tamamlanan yüksek lisans tezidir:

• Yurtçiçek, S. (2014). Kadın fiziksel aktivite öz-değer ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul).

Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kadin-fiziksel-aktivite-oz-deger-olcegi-toad.pdf

Kadın Fiziksel Aktivite Öz-Değer Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal tezine başvurulması gerekmektedir.