Jefferson Empati Ölçeği

Özet

Jefferson Empati Ölçeği (JEÖ), sağlık profesyonelleri ve öğrencilerinde empati düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş önemli bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Nazan Bilgel ve Ali Özçakır tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen Türkçe adaptasyonuna odaklanmaktadır. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin güvenirliğini ve geçerliğini incelemeyi amaçlamıştır. JEÖ, empatinin özellikle bilişsel (kognitif) bileşenini ölçmeye odaklanarak, klinisyenlerin hastanın perspektifini anlama yeteneğini değerlendirir.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geliştirilmesi, Türkiye’deki tıp ve sağlık eğitimi alanlarında empati eğitiminin etkinliğini değerlendirmek ve öğrencilerin klinik iletişim becerilerini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmek için kritik bir adım olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Jefferson Empati Ölçeği, Empati, Sağlık Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Tıp Eğitimi, Psikometri

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricileri Mohamed Hojat ve arkadaşlarıdır. Türkçe adaptasyon ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi ise Nazan Bilgel ve Ali Özçakır tarafından gerçekleştirilmiştir.

Amaç

JEÖ’nün temel amacı, sağlık hizmeti sunucularının ve öğrencilerinin hastaların duygularını ve perspektiflerini anlama yeteneği olan klinik empati düzeylerini ölçmektir. Ölçek, empatinin duygusal yönünden ziyade, hastanın durumunu bilişsel olarak kavrama ve bu kavrayışı iletme becerisine odaklanır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türkiye’deki tıp fakültelerinde ve diğer sağlık programlarında empati eğitiminin müfredattaki yerini ve etkisini değerlendirmek için güvenilir ve geçerli bir araç sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, gelecekteki sağlık profesyonellerinin hasta merkezli bakım becerileri hakkında nicel veriler elde etmek mümkün olmuştur.

Yapı

Jefferson Empati Ölçeği, empati kavramını üç ana bileşen etrafında yapılandırır: Perspektif Alma (hastanın bakış açısını anlama), Şefkatli Bakım (hastanın acısını paylaşma arzusu) ve “Hastanın Ayakkabılarına Girme” (hastanın deneyimini hayal etme). Ancak, literatürde sıklıkla tek bir genel empati faktörünün baskın olduğu veya sadece perspektif alma boyutunun güçlü olduğu görülmektedir.

Ölçek, empatinin bilişsel yönüne vurgu yaparak, bireyin hastanın iç dünyasını rasyonel ve nesnel bir şekilde anlaması gerektiğini varsayar. Bu bilişsel yaklaşım, profesyonel sınırların korunması ve tükenmişliğin önlenmesi açısından klinik ortamlar için önemlidir.

Geçerlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında (Bilgel & Özçakır, 2017), ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak için çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Genel olarak, yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Çalışmalar, JEÖ’nün Türk kültüründeki sağlık öğrencilerinin empati düzeylerini ölçmede yeterli düzeyde geçerli olduğunu göstermiştir. Bu, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini işaret eder.

Güvenirlik

Türkçe versiyonunun güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmiştir. Tipik olarak, Cronbach Alfa (α) katsayısı, ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu belirlemek için kullanılır.

Adaptasyon çalışmalarında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, JEÖ’nün Türkçe formunun, farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar verecek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Bu, ölçeğin klinik ve akademik araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Jefferson Empati Ölçeği’nin orijinal yapısı genellikle 20 maddeden oluşur ve tek faktörlü bir yapıya (Genel Empati) veya üç faktörlü bir yapıya (Perspektif Alma, Şefkatli Bakım, Hastanın Ayakkabılarına Girme) sahiptir. Türkçe uyarlama çalışmasında, Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır.

Bu analizler, ölçeğin Türkçe versiyonunun, orijinal ölçeğin teorik yapısını büyük ölçüde koruduğunu ve faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin kültürel olarak uygun bir yapısal modele sahip olduğunu teyit eder.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi, Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report)

Maddeler: Genellikle 20 madde (Orijinal JEÖ-S versiyonu temel alınarak)

Derecelendirme: 7’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum). Bazı maddeler ters puanlanır.

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Sağlık Profesyonelleri ve Öğrencileri (Tıp, Hemşirelik, Diş Hekimliği vb.)

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üstü yetişkinler ve üniversite öğrencileri

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması genellikle tıp fakültesi öğrencileri gibi belirli bir sağlık mesleği grubunda gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi empati düzeylerine ilişkin ifadeleri ne ölçüde onayladıklarını belirlemeye dayanır. Yüksek puanlar yüksek empati düzeyini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Klinik Empati, Psikometrik Özellikler, Tıp Öğrencileri, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nazan Bilgel

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bursa Uludağ Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı (Uyarlama çalışması baz alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal versiyonu (JSE) akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin gerektirir ve orijinal geliştiricinin (Mohamed Hojat) web sitesinden yönergeler takip edilmelidir. Türkçe adaptasyonu için sorumlu yazar Nazan Bilgel ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Bilgel, N., & Ozcakir, A. (2017). Turkish Version of the Jefferson Scale of Empathy Psychometric Properties. European Scientific Journal, ESJ, 13(20), 101-115. doi: 10.19044/esj.2017.v13n20p101

Ölçeğin psikometrik özelliklerine dair orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: turkish-version-of-the-jefferson-scale-of-empathy-psychometric-properties-toad.pdf

Jefferson Empati Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.