Tarihsel Empati Ölçeği

Özet

Tarihsel Empati Ölçeği, ergenlerin tarihsel olaylara ve geçmişteki insan deneyimlerine yönelik bilişsel ve duyuşsal empati düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş öz-bildirim tipinde bir ölçme aracıdır. Ölçek, 2019 yılında Çalışkan ve Demir tarafından, tarih eğitimi alanındaki araştırmalarda kullanılmak üzere, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak Türk kültürüne özgü olarak geliştirilmiştir. Ölçek, tarihsel düşünme becerilerinin önemli bir bileşeni olan tarihsel empati yeteneğini iki temel boyutta değerlendirmektedir.

Ölçek, toplamda 12 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemine sahiptir. Ölçeğin geliştirilmesi, alandaki nicel çalışmaları desteklemek ve ergenlerin geçmişi anlama ve yorumlama kapasitelerini derinlemesine incelemek için önemli bir adım teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tarihsel Empati, Ergen, Bilişsel Empati, Duyuşsal Empati, Tarih Eğitimi, Psikometrik Geliştirme, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Hüseyin Çalışkan, Betül Demir

Amaç

Tarihsel Empati Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki ergenlerin, tarihsel olaylar bağlamında geçmişteki bireylerin duygu, düşünce ve koşullarını ne derece anlayabildiklerini ve bu durumlara duygusal olarak ne kadar tepki verebildiklerini ölçmek için psikometrik açıdan sağlam bir araç sunmaktır. Bu amaçla, ölçeğin yapısal geçerliği ve iç tutarlılığı detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Ölçek, tarih derslerinde empati becerilerinin gelişimini izlemek, farklı öğretim yöntemlerinin tarihsel empati üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve öğrencilerin tarihsel olaylara yönelik tutumlarını nicel verilerle desteklemek üzere tasarlanmıştır. Bu, tarih eğitimi araştırmacıları ve uygulayıcıları için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Yapı

Tarihsel Empati Ölçeği, literatürde kabul gören iki temel empati bileşenine dayanarak iki faktörlü bir yapı sergilemektedir: Bilişsel Empati ve Duyuşsal Empati. Tarihsel empati, geçmişteki aktörlerin kararlarını, inançlarını ve eylemlerini o dönemin koşulları içinde rasyonel olarak anlama çabasını (bilişsel boyut) ve aynı zamanda o dönemin zorluklarına veya sevinçlerine duygusal olarak ortak olma yeteneğini (duyuşsal boyut) içermektedir.

• Bilişsel Boyut: Bu faktör, bireyin geçmişteki olayların sonuçlarını tahmin etme, tarihsel figürlerin motivasyonlarını anlama ve geçmişteki koşulları mantıksal olarak değerlendirme yeteneğini ölçer. Ölçekte 7 madde ile temsil edilmektedir.
• Duyuşsal Boyut: Bu faktör, bireyin tarihi nesnelere, mekanlara veya olaylara karşı duyduğu heyecan, üzüntü veya sempati gibi duygusal tepkileri ölçer. Geçmişteki insanların yaşadıklarına yönelik duygusal bir bağ kurma kapasitesini yansıtır. Ölçekte 5 madde ile temsil edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Çalışkan ve Demir (2019) tarafından Ergenlerde Tarihsel Empati Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde yürütülmüştür. Geliştirme çalışmaları, ölçeğin kuramsal yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek amacıyla genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (AFA ve DFA) tekniklerini içermektedir.

Geçerlik çalışmalarının sonuçları, 12 maddelik iki faktörlü yapının (Bilişsel ve Duyuşsal) tarihsel empati kavramını temsil etmede yeterli düzeyde olduğunu desteklemiştir. Bu, ölçeğin yapı geçerliği açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarında genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (tarihsel empatiyi) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik çalışmada (Çalışkan & Demir, 2019) ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Tarihsel Empati Ölçeği, yapılan istatistiksel analizler sonucunda iki ana faktörden oluşmuştur. Bu yapı, tarihsel empatinin hem zihinsel anlama hem de duygusal katılım gerektiren karmaşık bir beceri olduğunu doğrulamaktadır.

1. Faktör 1: Bilişsel Empati (7 Madde): Bireyin geçmiş olaylar ve kişiler hakkındaki bilgi ve akıl yürütme becerisini içerir. Örnek madde: “Geçmişteki olayların sonuçlarını tahmin edebilirim.” (Madde 1, 2, 4, 6, 8, 10, 12).
2. Faktör 2: Duyuşsal Empati (5 Madde): Bireyin tarihsel deneyimlere karşı geliştirdiği duygusal tepkileri ve sempatik ilgiyi kapsar. Örnek madde: “Eski dönemlere ait gördüğüm tarihi nesneler beni heyecanlandırır.” (Madde 3, 5, 7, 9, 11).

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği.

Derecelendirme: “1=Hiçbir zaman”, “2=Nadiren”, “3=Bazen”, “4=Genellikle”, “5=Her zaman”

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ergenler)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle ortaokul sonu ve lise öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaöğretim ve lise öğrencileri örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatlarda sunulabilen nicel bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Tarihsel Empati Ölçeği, Psikometri, Tarih Algısı, Duygusal Zeka, Bilişsel Süreçler, Tarih Öğretimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hüseyin Çalışkan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların akademik bağlılık adresleri için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Hüseyin Çalışkan ile iletişime geçilmesi önerilir ([email protected]). Ölçek, bilimsel çalışmaların bir ürünü olup, ticari olmayan kullanımlar için genellikle izin gerektirir ancak telif ücreti talep edilmeyebilir.

Erişim Bağlantıları:

• Orijinal makalenin DOI bağlantısı: https://doi.org/10.17497/tuhed.557538
• Ölçeğin orijinal dökümanları (DOCX ve PDF) aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:
  • DOCX Formatı: tarihsel-empati-olcegi-toad.docx
  • PDF Formatı: tarihsel-empati-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çalışkan, H. & Demir, B . (2019). Ergenlerde Tarihsel Empati Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish History Education Journal, 8(1), 129-149. https://doi.org/10.17497/tuhed.557538

Ek Kaynak Linki: toad.halileksi.net

Tarihsel Empati Ölçeği Maddeleri

Tarihsel Empati Ölçeği toplam 12 maddeden oluşmaktadır ve iki alt boyutu kapsamaktadır: Bilişsel Empati ve Duyuşsal Empati.

• Toplam Madde Sayısı: 12
• Derecelendirme: 5’li Likert Tipi (“1=Hiçbir zaman” – “5=Her zaman”)

Faktör 1: Bilişsel Empati (7 madde)

Madde Numaraları: 1, 2, 4, 6, 8, 10, 12

Örnek Madde: “Geçmişteki olayların sonuçlarını tahmin edebilirim.”

Faktör 2: Duyuşsal Empati (5 madde)

Madde Numaraları: 3, 5, 7, 9, 11

Örnek Madde: “Eski dönemlere ait gördüğüm tarihi nesneler beni heyecanlandırır”