İyileşme Süreci Envanteri

Özet

İyileşme Süreci Envanteri (İSE), ruh sağlığı sorunları yaşayan bireylerin subjektif iyileşme deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu envanterin Türkçe adaptasyonu, Yalçıner ve arkadaşları tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin özgün yapısını koruduğunu ve Türk kültürüne uygun olarak psikometrik açıdan yeterli geçerlilik ve güvenilirlik özelliklerine sahip olduğunu göstermiştir. İSE, iyileşmenin çok boyutlu doğasını değerlendirerek araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İyileşme Süreci, Ruh Sağlığı, Psikometri, Uyarlama, Envanter, Faktör Analizi, Likert Ölçeği

Yazarlar

Nihan Yalçıner, S. N. Türkmen, H. Irmak, N. G. Tavşanlı, F. Elma

[quads id=5]

Amaç

İyileşme Süreci Envanteri’nin temel amacı, ruhsal rahatsızlıkları olan bireylerin kişisel iyileşme süreçlerini değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışmasının spesifik amacı ise, ölçeğin Türkçe formunun Türk popülasyonunda kültürel ve dilsel uygunluğunu sağlayarak, psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) tespit etmektir.

Ölçek, bireylerin umut, öz-yönetim, kişisel sorumluluk ve yaşam doyumu gibi iyileşmenin temel bileşenlerine ilişkin algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Böylece, klinik uygulamalarda iyileşme odaklı müdahalelerin etkinliğinin izlenmesine olanak tanır.

Yapı

İyileşme Süreci Envanteri, iyileşme kavramının karmaşık ve çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Ölçek, genellikle ruh sağlığı hizmetlerinden faydalanan bireylerin kendi yaşamlarında deneyimledikleri kişisel gelişim ve güçlenme hislerini kapsayan altı farklı faktör etrafında organize edilmiştir.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, klinik ve sosyal bağlamda iyileşmenin sadece semptomların azalması değil, aynı zamanda umudun yeniden kazanılması, sosyal entegrasyon ve anlamlı bir yaşam sürme yeteneği olarak görülmesini desteklemektedir.

Geçerlik

İyileşme Süreci Envanteri Türkçe Formu’nun geçerlilik analizleri, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçları, Türkçe formun faktör yapısının özgün ölçeğin boyut sayısına (altı faktörlü yapı) benzer bir dağılım gösterdiğini ortaya koymuştur.

Bu bulgular, ölçek maddelerinin kuramsal olarak amaçlanan yapıyı ölçme yeteneğine sahip olduğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısının hesaplanmasıyla yapılmıştır. Ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı sonuçları, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve farklı alt boyutların kendi içlerinde homojen olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

İyileşme Süreci Envanteri, 22 madde ve altı faktörlü bir yapıya sahiptir. Türkçe adaptasyon çalışmasında uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), özgün ölçeğin boyut sayısına ve yapısına büyük ölçüde benzer bir dağılım sergilemiştir.

Bu altı faktörlü yapı, iyileşme sürecinin farklı yönlerini temsil etmektedir ve ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımında derinlemesine analiz yapılmasına olanak tanımaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kendini Değerlendirme Envanteri

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dili İngilizce veya başka bir dildir, ancak Türkçe formu uyarlanmıştır.)

Popülasyon Grubu: Ruh sağlığı hizmeti alan veya genel popülasyon (spesifik detaylar kaynakta belirtilmemiştir, ancak ruh sağlığı bağlamında kullanılmaktadır.)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe adaptasyon çalışması için kullanılan örneklem, ölçeğin geçerlik ve güvenilirliğini test etmek üzere seçilmiş bir grup yetişkinden oluşmuştur.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Kullanılan derecelendirme şu şekildedir:

• 1 = kesinlikle katılıyorum
• 2 = katılıyorum
• 3 = ne katılıyorum ne katılmıyorum
• 4 = katılmıyorum
• 5 = kesinlikle katılmıyorum

Anahtar Kelimeler

Ruhsal İyileşme, Psikolojik Envanter, Cronbach Alfa, Güvenilirlik Katsayısı, Çok Boyutlu Ölçek, Psikiyatri, Nihan Yalçıner

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nihan Yalçıner

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe formunun uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinler hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Nihan Yalçıner ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Yayın, Anadolu Psikiyatri Dergisi aracılığıyla erişime açılmıştır. Çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: iyilesme-sureci-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Yalçıner, N., Türkmen, S. N., Irmak, H., Tavşanlı, N. G., ve Elma, F. (2019). İyileşme Süreci Envanteri Türkçe Formu’nun geçerlilik ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(Ek 1), 32-40. doi: 10.5455/apd.19601

Dergideki ilgili makaleye ayrıca şu bağlantıdan da erişilebilir: anadolupsikiyatri.net

[quads id=5]

İyileşme Süreci Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçeğin 22 maddesi listelenmemiştir. Maddelere erişim için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye (Yalçıner vd., 2019) başvurunuz.