Table of Contents
Özet
İşbirlikli Öğrenme Ölçeği (Collaborative Learning Scale), öğrencilerin eğitim ortamlarında sergiledikleri işbirlikli öğrenme becerilerine, tutumlarına ve algılarına dair nicel veriler toplamak amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2016 yılında Aydın Kiper tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını belirlemeyi amaçlamıştır. Bu ölçek, öğrencilerin grup içi etkileşim, ortak hedeflere ulaşma motivasyonu ve bireysel sorumluluk alma düzeylerini değerlendirmede eğitimcilere ve araştırmacılara önemli bir bakış açısı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
İşbirlikli Öğrenme, Öğrenme Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Aydın Kiper.
Yazarlar
Aydın Kiper
Amaç
Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimleri açısından kritik öneme sahip olan işbirlikli öğrenme yetkinliklerini sistematik olarak ölçmektir. Bu araç, öğrenci gruplarının ne kadar etkili çalıştığını, grup hedeflerine ne ölçüde bağlı kaldığını ve grup üyelerinin birbirlerine ne kadar destek olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, eğitimcilerin pedagojik yaklaşımlarını optimize etmeleri ve işbirliğine dayalı öğrenme stratejilerinin uygulanma kalitesini artırmaları için temel oluşturur.
Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin işbirliği becerilerindeki zamanla oluşan değişimleri izlemek ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini değerlendirmek için de kullanılabilir. Bu bağlamda, öğretim stratejilerinin değerlendirilmesi ve müfredatın grup çalışmasına yönelik gereksinimlerinin belirlenmesi açısından değerli bir tanı aracıdır.
Yapı
İşbirlikli Öğrenme Ölçeği, işbirlikli öğrenme (Collaborative Learning) kuramsal yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle beş temel ilkeye dayanır: pozitif karşılıklı bağımlılık, bireysel hesap verebilirlik, yüz yüze destekleyici etkileşim, sosyal becerilerin kullanımı ve grup sürecinin değerlendirilmesi. Ölçek maddeleri, öğrencilerin bu temel ilkeler çerçevesinde kendilerini nasıl algıladıklarını sorgulamaktadır.
Ölçeğin alt boyutları, öğrencilerin grup başarısı için kişisel katkılarını (bireysel sorumluluk), grup üyeleri arasındaki iletişimin kalitesini (etkileşim) ve grubun ortak hedefe yönelik motivasyonunu kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği analizleri, bu çok boyutlu yapının Türkçe örneklemde de uygunluğunu göstermeyi hedeflemiştir.
Geçerlik
Aydın Kiper (2016) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, İşbirlikli Öğrenme Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerliğini titizlikle incelemiştir. Geçerlik analizlerinin temel odak noktası, ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirleyen yapı geçerliği olmuştur. Bu amaçla, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk öğrenci popülasyonunda da korunduğu gösterilmeye çalışılmıştır.
Uyarlama sürecinde, maddelerin kültürel uygunluğunu ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak için uzman görüşleri alınmış ve geri çeviri yöntemleri uygulanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen DFA sonuçları, ölçeğin teorik yapısına uygun kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.
Güvenirlik
Ölçeğin Türkçe versiyonunun güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını değerlendirmeye odaklanmıştır. İç tutarlılık, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini gösterir. Bu bağlamda, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.
Kiper (2016) çalışmasında, İşbirlikli Öğrenme Ölçeği’nin genel güvenirlik katsayısı ile potansiyel alt boyutlarının güvenirlik katsayıları raporlanmıştır. Bu katsayıların, sosyal bilimler araştırmaları için genel kabul gören 0.70 veya üzeri eşiğini karşıladığı ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirtilmiştir.
Faktör Analizi
Ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülen faktör analizi, ölçeğin kaç temel bileşenden oluştuğunu ortaya çıkarmıştır. Orijinal ölçek yapısının çok boyutlu olması durumunda, uyarlama çalışmasında da bu boyutların Türk örnekleminde yeniden üretilip üretilmediği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir.
Faktör yapısının incelenmesi, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları (örneğin, Etkileşim, Sorumluluk, Bağlılık) arasında net bir ayrım olup olmadığını doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Bu analizler, araştırmacılara ölçek puanlarının nasıl yorumlanması gerektiği konusunda rehberlik eder.
Araç
Test Type: Uyarlama (Adaptation)
Format: Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak Likert Tipi)
Language Available: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce)
Population Group: Öğrenciler
Age Group: Genellikle ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri
Population Details: Eğitim ortamlarında işbirlikli öğrenme deneyimi olan bireyler.
Test Methodology: Öz Bildirim (Self-report) ölçeği.
Anahtar Kelimeler
İşbirliği, Grup Çalışması, Eğitim Araştırması, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Yapı Geçerliği.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Test Yılı: 2016 (Uyarlama Çalışması)
İletişim ve İzinler: Ölçeğin kullanımı, özellikle ticari veya geniş ölçekli akademik projeler için, sorumlu yazar Aydın Kiper’in iznine tabidir. İletişim bilgileri aşağıda sunulmuştur.
Ücret: Ücret bilgisi belirtilmemiştir. Kullanım koşulları için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Kaynaklar
Kiper, A. (2016). The validity and reliability of the Turkish version of the Collabrative Learning Scale. International Journal of Educational Research Review, 1(2), 42-48.
İşbirlikli Öğrenme Ölçeği Maddeleri
ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri ve yönergeleri, telif hakkı kısıtlamaları nedeniyle doğrudan bu girişte paylaşılamamaktadır. Maddeler, ilgili akademik yayından veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek edinilebilir.
Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
cooperative-learning-scale-toad.pdf
Sorumlu Yazar İletişim Bilgisi:
- E-posta: [email protected]
Cite this article
memjavad (2026). İşbirlikli Öğrenme Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/isbirlikli-ogrenme-olcegi/
memjavad. "İşbirlikli Öğrenme Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 30 Mar. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/isbirlikli-ogrenme-olcegi/.
memjavad. "İşbirlikli Öğrenme Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/isbirlikli-ogrenme-olcegi/.
memjavad (2026) 'İşbirlikli Öğrenme Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/isbirlikli-ogrenme-olcegi/.
[1] memjavad, "İşbirlikli Öğrenme Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, March, 2026.
memjavad. İşbirlikli Öğrenme Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.