İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği

Özet

İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği, Durmuş Burak (2020) tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, öğrencilerin işbirlikli öğrenme ortamlarında sergiledikleri beceri ve tutumları ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Dörtlü Likert tipinde derecelendirilen ölçek, toplam 17 maddeden oluşmakta ve üç temel faktör altında toplanmaktadır: Birlikte Çalışma Becerileri, Gruba Yansıtma ve Olumlu Bağlılık. Ölçeğin geliştirme aşamasında kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, bu çalışmalar arasında hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

İşbirlikli Öğrenme, İşbirliği, Öğrenme Becerisi, Psikometrik, Ölçek Geliştirme, İlkokul, Sosyal Bilgiler, Cronbach Alfa Katsayısı

Yazarlar

Durmuş Burak

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin işbirlikli öğrenme süreçlerine katılım düzeylerini, grup içerisindeki sorumluluk alma eğilimlerini ve olumlu etkileşim becerilerini nicel olarak belirlemektir. Bu becerilerin ölçülmesi, özellikle ilkokul düzeyinde sosyal bilgiler öğretimi gibi disiplinlerde uyarlanabilir öğrenme ortamlarının etkinliğini değerlendirmede kritik rol oynamaktadır.

Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin grup dinamiği içerisindeki performanslarını ve işbirliğine yönelik tutumlarını anlamlandırmada güvenilir ve geçerli bir veri kaynağı sunar. Ölçek, özellikle işbirlikçi çalışmaların pedagojik etkilerini inceleyen çalışmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği, işbirlikli öğrenme becerilerini üç ana boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıdır. Ölçek toplam 17 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler aşağıdaki boyutlara ayrılmıştır:

• Birlikte Çalışma Becerileri: Bu boyut, öğrencilerin grup üyeleriyle uyumlu çalışma, güven duyma ve ortak başarıya inanma gibi doğrudan işbirliğini sağlayan davranışları kapsar (9 madde).
• Gruba Yansıtma: Bu boyut, öğrencilerin grup kararlarına uyma ve grup başarısı için çaba gösterme gibi grup hedeflerine yönelik bireysel sorumluluk almayı ve yansıtmayı ölçer (4 madde).
• Olumlu Bağlılık: Bu boyut, öğrencilerin grup içerisindeki olumlu etkileşimlerini, bağlılıklarını ve gruba katkıda bulunma istekliliklerini değerlendirir (4 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini doğrulamayı amaçlamıştır. Uygulanan geçerlik analizleri şunlardır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen işbirlikli öğrenme becerileri alanını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak incelenmiştir.
• Ayırt Edicilik Geçerliği: Madde, boyut ve ölçeğin tamamına yönelik ayırt edicilik analizleri gerçekleştirilerek, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı ölçmede ne kadar başarılı olduğu tespit edilmiştir.

Güvenirlik

İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir:

• Ölçeğin tamamının Cronbach Alfa Katsayısı: .87. Bu değer, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret eder.
• Birlikte Çalışma Becerileri faktörünün alfa katsayısı: .83.
• Gruba Yansıtma faktörünün alfa katsayısı: .64.
• Olumlu Bağlılık faktörünün alfa katsayısı: .61.

Faktör düzeyindeki katsayılar, bazı alt boyutlarda kabul edilebilir düzeyde (özellikle .60 ve üzeri) güvenirlik sağlarken, ölçeğin bütünündeki yüksek tutarlılık, aracın genel kullanım için sağlam olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla iki aşamalı bir Faktör Analizi yöntemi izlenmiştir. İlk olarak, maddelerin temel yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısını desteklemiştir.

İkinci aşamada, belirlenen üç faktörlü yapının teorik modelle uyumunu doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, Birlikte Çalışma Becerileri, Gruba Yansıtma ve Olumlu Bağlılık boyutlarından oluşan modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özel bir araştırma için geliştirilen ölçek)

Format: Dörtlü Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Derecelendirme: 1= Hiçbir Zaman, 2= Ara Sıra, 3= Çoğunlukla ve 4= Her Zaman

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (İlkokul öğrencileri bağlamında geliştirilmiştir)

Yaş Grubu: Doktora tezi bağlamında ilkokul öğrencilerine yönelik olarak kullanılmıştır.

Popülasyon Detayları: İlkokul sosyal bilgiler öğretimine yönelik uyarlanabilir bir öğrenme ortamının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi çalışması kapsamında kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

Sorumlu Yazar: Durmuş Burak

İletişim: [email protected]

Kullanım İzinleri: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Burak, D. (2020). İlkokul sosyal bilgiler öğretimine yönelik uyarlanabilir bir öğrenme ortamının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Tezin resmi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal DOCX dosyası buradan indirilebilir: isbirlikli-ogrenme-becerisi-olcegi-toad.docx

İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

İşbirlikli öğrenirken grup arkadaşlarıma güvenirim.

İşbirlikli öğrenirken grup arkadaşlarımla birlikte başaracağımıza inanırım.

Grup çalışmalarında grubumuzda alınan kararlara uyarım.

Grup çalışmalarının sonunda, grubumuzun başarılı olup olmadığına arkadaşlarımla birlikte karar veririm.

İşbirlikli öğrenirken sadece kendi başarım için çalışırım.

İşbirlikli öğrenirken grup arkadaşlarımla uyumlu çalışırım.

Grup çalışmalarında grubumuzun başarısı için çaba gösteririm.

Boyutlara Göre Madde Dağılımı:

• Birlikte Çalışma Becerileri boyutunda 9 madde yer almaktadır.
• Gruba Yansıtma boyutunda 4 madde yer almaktadır.
• Olumlu Bağlılık boyutunda 4 madde yer almaktadır.