İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği

Özet

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği (İSGKÖ), Zeynep Feride Olcay tarafından 2021 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, kurumlarda ve iş ortamlarında mevcut olan İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü düzeyini ve bu kültürü oluşturan temel bileşenleri bilimsel yöntemlerle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile desteklenmiştir ve ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlam olduğunu göstermektedir. Ölçek, çalışanların algılarını, tutumlarını ve davranışlarını İSG bağlamında ölçerek, organizasyonların risk yönetimindeki ve kaza önlemedeki etkinliğini artırmasına yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü, İSG, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Örgütsel Kültür, İş Güvenliği, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Zeynep Feride Olcay

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çalışma ortamlarında yerleşmiş olan İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) kültürünün nitelik ve nicelik açısından ölçülmesini sağlamaktır. Örgütlerin, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önleme çabalarının temelinde yatan kültürel altyapıyı tespit etmek, iyileştirilmesi gereken alanları belirlemek ve İSG performansını sistematik olarak takip etmek için güvenilir bir araç sunulmuştur.

Ölçek, yöneticilerin ve araştırmacıların, çalışanların İSG politikalarına olan bağlılıklarını, risk algılarını ve güvenlik uygulamalarına ne kadar önem verdiklerini anlamalarına olanak tanır. Böylece, sadece teknik önlemlerin değil, aynı zamanda kültürel ve davranışsal faktörlerin de İSG performansına etkileri analiz edilebilir.

Yapı

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği, İSG kültürünü çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı genellikle yönetim taahhüdü, çalışan katılımı, risk algısı, güvenlik iletişimi ve güvenlik uygulamalarına uyum gibi temel bileşenlerden oluşur. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, bu kültürel boyutların teorik çerçevede tanımlanması ve ampirik olarak test edilmesi hedeflenmiştir.

Ölçeğin nihai faktör yapısı, İSG kültürünün sadece kurallara uyumdan ibaret olmadığını, aynı zamanda çalışanların değer sistemlerine ve örgütün genel iklimine entegre olduğunu göstermektedir. Bu çok boyutlu yaklaşım, kültürel zayıflıkların teşhis edilmesinde derinlemesine analiz imkanı sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması olan Olcay (2021) makalesinde, ölçüm aracının hedeflenen yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ayırt edici geçerlik çalışmalarını içermektedir.

Kaynak makalede (Olcay, 2021) detayları verilen geçerlik çalışmaları, ölçeğin kavramsal olarak temsil ettiği İSG kültürünü tutarlı ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Tam ve detaylı geçerlik bulguları için, araştırmacının orijinal yayınındaki istatistiksel sonuçlara başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği’nin iç tutarlılığını ve zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır.

Olcay (2021) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verebileceğine ve İSG kültürünü güvenilir bir şekilde değerlendirebileceğine işaret etmektedir. Detaylı güvenirlik istatistikleri, orijinal makalede mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek ve temel boyutlarını ortaya çıkarmak için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu süreçte genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Faktör analizleri, İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği’nin teorik olarak beklenen alt boyutlara ayrıldığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin İSG kültürünün farklı yönlerini (örneğin, yönetim desteği, çalışan sorumluluğu, risk farkındalığı) bağımsız ve anlamlı faktörler olarak ölçtüğünü doğrulamaktadır. Faktör yükleri, özdeğerler ve varyans açıklama oranları gibi detaylı sonuçlar kaynak referansta yer almaktadır.

Araç Bilgisi

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal makaleden detaylı bilgi edinilmelidir, genellikle Likert tipi ölçek kullanılmıştır).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çalışanlar, endüstriyel veya kurumsal ortamlarda görev yapan personel.

Age Group: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Population Details: Ölçeğin geliştirildiği orijinal örneklem, farklı sektörlerden ve pozisyonlardan gelen çalışanlardan oluşmaktadır. Spesifik demografik bilgiler (sektör, deneyim, eğitim düzeyi) için orijinal makaleye bakılmalıdır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, İSG kültürü ile ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Psikoloji, İşyeri Güvenliği, Risk Yönetimi, İş Kazası Önleme, Psikometrik Araç, Zeynep Feride Olcay

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Aydın Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki kurumsal iletişim adresi olduğu varsayılmaktadır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalar ve eğitim amaçlı kullanımlar için yazarın iznine tabi olabilir. Ticari kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin kullanımıyla ilgili herhangi bir standart ücret bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: is-sagligi-ve-guvenligi-kulturu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Olcay, Z. F. (2021). İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği; geçerlik ve güvenirlik çalışması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (23), 678-685.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Kullanıcı, maddelerin orijinal makaleden temin edilmesi gerektiğini bilmelidir.)

Ölçek maddeleri, orijinal yayın olan Olcay (2021) makalesinde yer almaktadır ve bu akademik kaynaktan edinilmelidir. Tipik olarak bu tür bir ölçek, çalışanların güvenlik prosedürlerine uyumu, üst yönetimin İSG konusundaki liderliği ve iş arkadaşları arasındaki güvenlik iletişimi gibi konulara odaklanan maddeler içerir.