İnmeli Hastalar İçin Postüral Değerlendirme Ölçeği

Özet

İnmeli Hastalar İçin Postüral Değerlendirme Ölçeği (PASS), inme geçirmiş hastalarda postüral kontrol ve denge yeteneğini objektif ve nicel olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, Zöngür, Aksoy ve arkadaşları tarafından 2018 yılında uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda kullanım için yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir. Ölçek, hastanın statik ve dinamik denge yeteneklerini kapsayan 12 maddeden oluşur ve özellikle inme sonrası rehabilitasyon sürecinde klinik ilerlemeyi takip etmek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek, hastanın postürü sürdürme ve postürü değiştirme olmak üzere iki temel alt boyuttaki performansını ölçmektedir. Dörtlü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak puanlanır (0=en düşük performans, 3=en yüksek performans). Ölçeğin yüksek güvenirliği, tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar elde edildiğini kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İnme, Postüral Değerlendirme, Postüral Kontrol, Denge, Rehabilitasyon, Uyarlama, Güvenirlik, Fizyoterapi.

Yazarlar

Zöngür, S., Aksoy, C. C., Taşpınar, F., Taşpınar, B., Kenar, B.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, inme (serebrovasküler olay) sonrası hastalarda gözlemlenen postüral kontrol bozukluklarının şiddetini ve kapsamını standart bir yöntemle ölçmektir. Klinik ortamda, terapistlere hastanın denge yeteneğindeki eksiklikleri belirleme ve buna yönelik tedavi planları oluşturma konusunda objektif veriler sunar.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek ve böylece uluslararası alanda kabul görmüş bu değerlendirme aracını Türkiye’deki klinik ve araştırma çalışmalarına kazandırmak hedeflenmiştir. Ölçek, özellikle inme rehabilitasyonu alanında çalışan fizyoterapistler ve nörologlar için vazgeçilmez bir değerlendirme aracıdır.

Yapı

İnmeli Hastalar İçin Postüral Değerlendirme Ölçeği (PASS), postüral kontrol yapısını değerlendiren 12 maddelik bir araçtır. Postüral kontrol, vücudun yerçekimine karşı dengeyi koruma ve hareket sırasında stabilizasyonu sürdürme yeteneği olarak tanımlanır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı iki ana alt boyutta ele almaktadır:

1. Postürü Sürdürme: Statik dengeyi ve sabit pozisyonları (örneğin, oturma veya ayakta durma) koruma yeteneğini ölçer.
2. Postürü Değiştirme: Dinamik dengeyi ve bir pozisyondan diğerine geçiş yapma (örneğin, yataktan oturmaya geçme) veya hareket sırasında dengeyi ayarlama yeteneğini ölçer.

Bu iki faktörlü yapı, postüral fonksiyonun hem sabit hem de hareketli yönlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır. Her bir madde, hastanın performansı gözlemlenerek 0 ile 3 arasında puanlandırılır, bu da detaylı bir fonksiyonel analiz sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, orijinal ölçeğin yapısal ve içeriksel geçerliğini Türk popülasyonunda koruduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Uyarlama çalışmasında (Zöngür ve ark., 2018), ölçeğin yapı geçerliği faktör analizi yoluyla desteklenmiştir, bu da ölçeğin teorik olarak amaçladığı iki ana yapıyı (Postürü Sürdürme ve Postürü Değiştirme) başarıyla ölçtüğünü işaret eder.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin klinik olarak ilgili ve anlamlı sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktır. Ölçeğin yaygın uluslararası kullanımı, onun yüksek düzeyde bir yüz ve içerik geçerlik taşıdığını düşündürmektedir.

Güvenirlik

İnmeli Hastalar İçin Postüral Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe versiyonu son derece yüksek bir güvenirlik sergilemektedir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösteren Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

• İlk ölçüm için Cronbach alfa katsayısı: 0,94.
• İkinci ölçüm için Cronbach alfa katsayısı: 0,94.

Bu değerler, 0,90’ın üzerinde olduğu için ölçeğin iç tutarlılığının “çok yüksek” düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçen Test-Tekrar Test Güvenirliği analizinde, Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (SİKK) 0,98 olarak bulunmuştur. 0,98’lik bu değer, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında bile neredeyse mükemmel bir tutarlılıkla aynı sonuçları verdiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, 12 madde ve 2 alt boyut etrafında organize edilmiştir. Faktör analizi sonuçları, Türkçe uyarlamasının orijinal ölçeğin iki temel yapısal boyutunu koruduğunu doğrulamaktadır. Bu alt boyutlar, klinik olarak postüral kontrolün farklı yönlerini temsil eder:

• Postürü Sürdürme: Bu faktör altındaki maddeler, hastanın statik pozisyonlarda dengeyi ne kadar etkili koruduğuna odaklanır.
• Postürü Değiştirme: Bu faktör altındaki maddeler, hastanın hareketli geçişler sırasında ne kadar dinamik kontrol sergilediğini inceler.

İki faktörlü bu yapı, araştırmacılara ve klinisyenlere inme hastalarının postüral yetersizliklerini daha spesifik alanlara ayırarak müdahale etme imkanı sunar.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 maddelik, gözleme dayalı performans ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İnmeli Hastalar

Age Group: Yetişkinler (Nörolojik hasar sonrası rehabilitasyon gören hastalar)

Population Details: Akut veya kronik inme geçirmiş, postüral kontrol bozukluğu yaşayan bireyler.

Test Methodology: 4’lü Likert derecelendirme sistemi (0= en düşük performans, 3= en yüksek performans). Değerlendirme, hastanın bir dizi standardize edilmiş postüral görevi yerine getirirken sergilediği performansa dayanır.

Anahtar Kelimeler

Denge Kontrolü, Nörorehabilitasyon, Fizyoterapi, Cronbach Alfa, Sınıf İçi Korelasyon, PASS Ölçeği, Postüral Değerlendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Uyarlama yazarları için ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.)

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Ferruh Taşpınar için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için izinler ve potansiyel ücretler hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Ferruh Taşpınar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonuna aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: inmeli-hastalar-icin-postural-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Zöngür, S., Aksoy, C. C., Taşpınar, F., Taşpınar, B., & Kenar, B. (2018). İnmeli Hastalar için Postüral Değerlendirme Ölçeği: Türkçe versiyonu geçerlik ve güvenirliği. İzmir Democracy University Health Sciences Journal, 1(2), 23-35.

İnmeli Hastalar İçin Postüral Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 12 madde ve 2 alt boyut
• Postürü Sürdürme
• Postürü Değiştirme

Derecelendirme: 4’lü Likert (0= en düşük – 3= en yüksek)