Geriatrik Hastalar İçin Hemşire Gözlem Ölçeği

Soyut

Geriatrik Hastalar İçin Hemşire Gözlem Ölçeği (GHHGÖ), yaşlı hastaların bilişsel, işlevsel ve psikososyal durumlarını hemşire gözlemleri aracılığıyla sistematik olarak değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir ölçme aracıdır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi L. Baysan-Arabacı, E. Bora ve G. Özgür tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir. GHHGÖ, toplam 30 maddeden oluşmakta ve 6 farklı alt boyutta yaşlı bireylerin temel işlevsellik alanlarını kapsamaktadır.

Bu alt boyutlar arasında Bellek, Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA), Özbakım, Duygudurum, Sosyal İlişki ve Davranış Sorunları yer almaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır (1= her zaman, 5=hiçbir zaman). GHHGÖ, özellikle hastane veya bakım ortamlarında çalışan sağlık profesyonelleri için pratik ve güvenilir bir değerlendirme sunarak bakım planlarının bireyselleştirilmesine önemli katkılar sağlamayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

Geriatri, Hemşirelik, Gözlem Ölçeği, Yaşlı Bakımı, Bilişsel İşlev, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon.

Yazarlar

L. Baysan-Arabacı, E. Bora, G. Özgür.

Amaç

GHHGÖ’nün temel amacı, hastane ortamında veya uzun süreli bakım merkezlerinde bulunan geriatrik hastaların işlevsel ve davranışsal durumlarını hemşirelerin standart bir gözlem çerçevesinde hızlı ve sistematik bir şekilde değerlendirmesine olanak tanımaktır. Bu ölçek, yaşlı hastaların bilişsel ve fiziksel bağımsızlık düzeylerindeki değişimleri zaman içinde izlemek için de kritik bir araç olarak hizmet eder.

Ölçek, yaşlılık döneminde sıkça karşılaşılan bilişsel gerileme, duygudurum değişiklikleri ve sosyal etkileşim zorlukları gibi alanlarda hemşirelerin klinik kararlarına destek olmayı ve erken müdahale gerektiren durumları saptamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Geriatrik Hastalar İçin Hemşire Gözlem Ölçeği, yaşlı bireylerin genel sağlık ve işlevsellik durumunu altı temel boyutta ölçen çok boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu yapı, hastanın günlük yaşamda bağımsızlık derecesini ve çevresiyle olan etkileşim kalitesini detaylı bir şekilde yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar ve alt boyutlar, hemşirelik sürecinde gözlemlenebilir ve klinik olarak anlamlı davranışları hedef alır. Bu alt boyutlar; Bellek (bilişsel yeterlilik), Özbakım (temel kişisel hijyen ve bakım), Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (karmaşık günlük görevler), Duygudurum (affektif durumun stabilitesi), Sosyal İlişki (etkileşim ve iletişim) ve Davranış Sorunları (problemli davranışların sıklığı) olarak ayrılmıştır. Her bir alt boyut, hastanın belirli bir alandaki yeterliliğini 5 madde üzerinden değerlendirir.

Geçerlik

GHHGÖ’nün Türkçe formunun psikometrik özellikleri, 2011 yılında Baysan-Arabacı ve arkadaşları tarafından yayımlanan adaptasyon çalışmasında detaylı olarak incelenmiştir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürü ve geriatrik popülasyonu için uygunluğunu belirlemek amacıyla geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, yapı geçerliği ve içerik geçerliğini kapsamaktadır.

Yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle doğrulayıcı veya açıklayıcı Faktör Analizi teknikleri kullanılarak, ölçeğin orijinalinde belirtilen 6 faktörlü yapının Türkçe formda da korunduğu gösterilmiştir. İçerik geçerliği ise uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesinin değerlendirilmesiyle sağlanmıştır. Bu analizler, GHHGÖ’nün geriatrik hastaların işlevselliğini ölçmek için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Türkçe formunun iç tutarlılığını ve stabilitesini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini işaret eder.

Adaptasyon çalışmasında, hem alt boyutların ayrı ayrı hem de toplam puanın genel güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, GHHGÖ’nün klinik uygulamalarda yüksek düzeyde güvenilir ve stabil sonuçlar sunduğunu göstermektedir. Bu sayede hemşireler, hastaların durumlarındaki değişimleri güvenilir bir şekilde izleyebilirler.

Faktör Analizi

GHHGÖ, yapılan faktör analizleri sonucunda 6 alt boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu yapı, yaşlı hastaların işlevsellik ve davranışsal sorunlarını birbirinden ayrıştırarak değerlendirme imkanı sunar. Ölçek, toplamda 30 maddeden oluşmaktadır ve her alt boyut, ilgili yapıyı ölçen 5 madde içermektedir.

Faktör yapısını oluşturan alt boyutlar şunlardır:

• Bellek (5 m)
• Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) (5 m)
• Özbakım (5 m)
• Duygudurum (5 m)
• Sosyal İlişki (5 m)
• Davranış Sorunları (5 m)

Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik temelleriyle uyumlu olup, yaşlı hastaların kapsamlı bir hemşirelik değerlendirmesi için sağlam bir çerçeve sunar.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) / Hemşire Gözlem Ölçeği

Format: 30 maddeden oluşan 6 alt boyutlu ölçek. Derecelendirme, 5’li Likert skalası kullanılarak yapılır (1= her zaman, 5=hiçbir zaman).

Language Available: Türkçe

Population Group: Geriatrik Hastalar

Age Group: Genellikle 65 yaş ve üzeri bireyler (Geriatrik popülasyon).

Population Details: Hastane, klinik veya uzun süreli bakım merkezlerinde yatan, takip edilen veya bakım alan yaşlı bireyler.

Test Methodology: Ölçek, hastayı yakından takip eden ve gözlemleyen sağlık profesyonelleri (hemşireler) tarafından doldurulur. Öz bildirim yerine, profesyonel gözleme dayalı bir değerlendirme metodolojisi benimsenmiştir.

Anahtar Kelimeler

GHHGÖ, Uyarlama Çalışması, Hemşirelik Değerlendirmesi, Bellek, EGYA, Özbakım, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim Adresi)

Correspondence Address: Leyla Baysan Arabacı (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait psikometrik özellikler 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler, telif hakları ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Leyla Baysan Arabacı ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Baysan-Arabacı, L., Bora, E. ve Özgür, G. (2011). Geriatrik Hastalar İçin Hemşire Gözlem Ölçeği’nin (GHHGÖ) Türkçe Formunun Psikometrik Özellikleri. Nöropsikiyatri Arşivi, 48, 135-139. DOI: 10.4274/npa.y5716.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır: noropsikiyatriarsivi.com.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı burada indirilebilir: geriatrik-hastalar-icin-hemsire-gozlem-olcegi-toad.pdf.

Geriatrik Hastalar İçin Hemşire Gözlem Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

GHHGÖ, toplamda 30 maddeden ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipi olup (1= her zaman, 5=hiçbir zaman) uygulanır.

• Bellek (5 m)
• Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) (5 m)
• Özbakım (5 m)
• Duygudurum (5 m)
• Sosyal İlişki (5 m)
• Davranış Sorunları (5 m)