İnkontinans Kısa Testi

Özet

İnkontinans Kısa Testi, bireylerde inkontinans (idrar kaçırma) varlığını ve şiddetini hızlıca değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Türkiye bağlamına Kerime Canser Kara tarafından 2014 yılında uyarlanmıştır. Test, inkontinans semptomlarının yanı sıra, kişilerin bu durumu normalleştirme eğilimleri, muayene olmaktan çekinme veya zaman bulamama gibi tedavi arama davranışlarını etkileyen psikososyal engelleri de değerlendirmeyi amaçlar. Toplam 14 maddeden oluşan bu araç, klinik ortamlarda hızlı tarama ve ön değerlendirme için yüksek güvenilirlik ve iç tutarlılık sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

İnkontinans, idrar kaçırma, geçerlilik, güvenilirlik, psikometri, uyarlama, sağlık anketleri, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Kerime Canser Kara (Uyarlama Yazarı)

Amaç

İnkontinans Kısa Testi’nin temel amacı, bireylerde idrar kaçırma semptomlarının varlığını, sıklığını ve algılanan şiddetini kısa sürede belirlemektir. İlaveten, ölçek, bireylerin inkontinans durumuyla ilgili sahip oldukları tutumları (örneğin, durumu yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görme veya muayeneden kaçınma) tespit ederek, tedaviye başlama veya tanı sürecindeki engelleri ortaya çıkarmayı hedefler.

Bu araç, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde veya yatarak tedavi gören hastalarda hızlı tarama amacıyla kullanılabilir, böylece daha derinlemesine ürolojik veya jinekolojik değerlendirmeye ihtiyacı olan hastaların erken tespiti sağlanır.

Yapı

Ölçek, idrar kaçırma durumunun hem fiziksel hem de psikososyal boyutlarını ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Fiziksel boyut, semptomların sıklığı ve şiddeti üzerine odaklanırken; psikososyal boyut, bireyin inkontinansa yönelik bilişsel ve davranışsal tepkilerini ele alır.

Yapısal olarak test, bireyin semptomlarını ne kadar ciddiye aldığını ve tıbbi yardım arayışına ne ölçüde açık olduğunu belirlemeye yardımcı olan 14 maddeden oluşur. Bu maddeler, bireyin yaşlanma, zaman kısıtlılığı ve utanç gibi faktörler nedeniyle tedavi arayışını erteleme eğilimini ölçerek, klinik müdahale gerektiren alanları belirlemeyi destekler.

Geçerlik

İnkontinans Kısa Testi’nin Türkçe versiyonunun geçerlilik çalışmaları, özellikle zamana dayalı stabilite (kararlılık) kanıtları üzerine yoğunlaşmıştır. Bu kararlılık, test-tekrar test güvenilirliği yöntemiyle ölçülmüştür.

Çalışmada, testin olgulara bir hafta arayla tekrar uygulanması ve sonuçların korele olduğunun gözlemlenmesi, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermiştir. Bu bulgu, testin ölçtüğü yapının (inkontinans durumu ve ilgili tutumlar) kısa bir zaman dilimi içinde stabil kaldığı ve ölçeğin bu yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü yönünde kanıt sağlamaktadır.

Güvenirlik

İnkontinans Kısa Testi’nin güvenilirlik analizi, yüksek bir iç tutarlılık düzeyi ortaya koymuştur. Testin genel iç tutarlılık katsayısı, 150 kişilik bir örneklem (n:150) üzerinde yapılan analiz sonucunda Cronbach Alfa değeri 0.80 olarak bulunmuştur.

Bu 0.80 değeri, psikometrik standartlara göre yüksek bir tutarlılık düzeyine işaret etmektedir. Bu sonuç, testteki 14 maddenin tamamının aynı temel yapıyı ölçmekte olduğunu ve ölçeğin içindeki maddeler arasındaki korelasyonun yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir. Yüksek güvenilirlik, ölçeğin hata payının düşük olduğunu ve tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar elde edilebileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte İnkontinans Kısa Testi’nin yapısal geçerliliğini inceleyen açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizine dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Ölçeğin 14 maddelik yapısının altında yatan faktör sayısı ve bu faktörlerin boyutları, uyarlama çalışmasının özetinde detaylandırılmamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendi kendine raporlama anketi (Self-Report Questionnaire)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (İdrar inkontinansı şüphesi olan veya yaşayan bireyler)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle yetişkin ve yaşlı popülasyon)

Population Details: Uyarlama çalışması Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde, muhtemelen kadın hastalar üzerinde yapılmıştır (N=150). Ancak kesin demografik detaylar için orijinal teze başvurulmalıdır.

Test Methodology: 14 maddeden oluşur. Derecelendirme, semptom veya tutumun şiddetini ölçen sıralı bir ölçek kullanır.

Anahtar Kelimeler

İdrar kaçırma, inkontinans, sağlık taraması, psikososyal engeller, test-tekrar test, geçerlilik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlaması 2014 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal yazardan veya uyarlama çalışmasını yapan yazardan izin alınması önerilir. Lisansüstü tezler genellikle akademik amaçlarla serbestçe erişilebilir durumdadır; ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmelidir.

Orijinal uyarlama tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

Canser Kara, K. (2014). İnkontinans kısa testinin Türkçe versiyonu: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Tezin özgün linki: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: inkontinans-kisa-testi-toad.pdf

İnkontinans Kısa Testi Maddeleri

Derecelendirme: Yok – Hafif-Orta – Şiddetli

Madde Sayısı: 14 maddeden oluşmaktadır.

Örnek Maddeler:

• İlerleyen yaşla birlikte idrar kaçırmanın normal olduğunu düşünme
• Muayeneye gitmek için zaman bulamama
• İdrar kaçırmanın çok rahatsız etmemesi
• Muayene olmaktan çekinme