İnfertilite Uyum Ölçeği

Özet

İnfertilite Uyum Ölçeği, infertilite yaşayan kadınların psikososyal adaptasyon düzeylerini ve infertilite durumundan ne ölçüde etkilendiklerini değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir ölçektir. Bu ölçek, İlkay Arslan-Özkan tarafından 2012 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan doktora tezi kapsamında kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Watson’ın Bakım Kuramı’na dayalı hemşirelik girişimlerinin infertil kadınların durumdan etkilenme, öz-yeterlik ve uyum düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Ölçek, infertilite ile başa çıkma ve duygusal adaptasyon gibi kritik psikolojik yapıları ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

İnfertilite, Uyum, Adaptasyon, Psikometrik Ölçek, Öz-Yeterlik, Hemşirelik, Stresle Başa Çıkma.

Yazarlar

İlkay Arslan-Özkan

Amaç

İnfertilite Uyum Ölçeği’nin temel amacı, infertilite tanısı almış bireylerin, özellikle kadınların, bu kronik stres durumu karşısındaki duygusal, sosyal ve psikolojik adaptasyon seviyelerini nicel olarak belirlemektir. Ölçek, infertilite deneyiminin yarattığı zorluklarla başa çıkma becerilerini ve yaşam kalitesini sürdürme yeteneğini değerlendirmeye yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal ölçeğin kültürel olarak Türk popülasyonuna uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin geçerliliğini sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar, infertilite tedavisinde psikososyal destek ihtiyaçlarını belirlemek için güvenilir bir araç kullanabilmektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin infertiliteye karşı gösterdiği psikososyal uyum (adaptasyon) yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle duygusal tepkilerin yönetimi, sosyal destek arayışı, evlilik ilişkileri üzerindeki etki ve tedavi sürecine yönelik tutumlar gibi alt boyutları içerebilir. Uyum düzeyi, bireyin infertiliteyi bir yaşam krizi olarak algılayıp algılamaması ve bu krizi çözme stratejileri ile doğrudan ilişkilidir.

Arslan-Özkan’ın çalışmasında, ölçek, hemşirelik girişimlerinin infertil kadınların öz-yeterlik düzeyleri üzerindeki etkisini ölçmek için bir sonuç değişkeni olarak kullanılmıştır, bu da ölçeğin bireysel başa çıkma mekanizmalarıyla güçlü bir korelasyon taşıdığını göstermektedir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, bir doktora tezi kapsamında yapılan uyarlama çalışması, kapsamlı geçerlik analizlerini gerektirir. Bu analizler genellikle dil ve kültür geçerliği, kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizleri) içerir.

Ölçeğin yapı geçerliği, Türk örnekleminde orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyup korumadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin gerçekten infertiliteye uyumu ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık (içsel güvenirlik) katsayısının (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmış olması beklenmektedir. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir. Yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin ölçüm sonuçlarının tutarlı ve güvenilir olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

İnfertilite Uyum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamak için faktör analizi (AFA veya DFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını ve eğer varsa, bu boyutların (faktörlerin) orijinal ölçekteki yapıyla örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmeye yarar.

Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin psikometrik sağlamlığının temel göstergelerinden biridir ve uyarlama çalışmasının başarısı için kritik öneme sahiptir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında uygulanan, öz bildirim (self-report) bir envanterdir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: İnfertilite tanısı almış kadınlar.

Age Group: Yetişkin (Üreme çağındaki kadınlar).

Population Details: Doktora tezi kapsamında çalışılan örneklem, infertilite tedavisi gören kadınlardan oluşmaktadır.

Test Methodology: Kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların infertiliteye yönelik duygusal ve davranışsal tepkilerini değerlendiren bir öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

İnfertilite, Uyum Düzeyi, Psikososyal Adaptasyon, Kısırlık, Arslan-Özkan, Doktora Tezi, Sağlık Bilimleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Akdeniz Üniversitesi (Uyarlama tezi Dokuz Eylül Üniversitesi’nde yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal halinin kullanım izinleri, ölçeğin ilk geliştiricisine aittir. Türkçe uyarlaması, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından 2012 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Akademik çalışmalarda kullanım için genellikle sorumlu yazar (İlkay Arslan-Özkan) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik tezlerdeki ölçekler genellikle ticari olmayan kullanımlar için izinle sağlanmaktadır.

Tezin kayıtlı olduğu link: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Arslan-Özkan, İ. (2012). Watson’ın Bakım Kuramına Temellendirilmiş Hemşirelik Girişimlerinin İnfertil Kadınların, İnfertiliteden Etkilenme Durumlarına, Öz-Yeterlik ve Uyum Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: infertilite-uyum-olcegi-toad.pdf

İnfertilite Uyum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için İlkay Arslan-Özkan’ın 2012 tarihli doktora tezine başvurulması gerekmektedir.